Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Trăn trở ở Cư Pui

PV - 10:15, 07/12/2018

Mỗi khi màn đêm buông xuống, kéo dài qua 6 thôn buôn của xã Cư Pui (huyện Krông Bông, Đăk Lăk), tiếng dỗ con của nhiều bà mẹ tuổi thiếu niên lại cất lên đầy não nề. Bao năm rồi, những cư dân nơi đây bốn mùa quẩn quanh trong xã, tư tưởng lạc hậu “trời sinh voi, sinh cỏ” neo bám trong ý nghĩ, phụ nữ lập gia đình sớm rồi thi nhau đẻ. Càng hiểm nguy hơn khi nhiều người kiên quyết lựa chọn phương pháp tự sinh con tại nhà, tự xử lý theo thói quen.

Cư Pui Lập gia đình tuổi thiếu niên nên Vũ Thị Song vất vả lo cho con cái trong căn nhà trống trải.

Thói quen tiềm ẩn hiểm nguy

Phủi hai bàn tay sần sùi còn lấm lem đất rẫy, chị Dương Thị Su (38 tuổi, ở thôn Cư Rang) mồ hôi nhễ nhại vừa ẵm đứa con thứ bảy vào lòng vừa xoay xở cơm trưa. Đã hơn ba tháng tuổi nhưng đứa bé nhỏ thó cứ khóc ngằn ngặt đến xót lòng. Muốn phụ giúp vợ nhưng anh Dương Văn Chúng lại phải chạy tất tưởi đi kiếm gạo lo cho bữa ăn chiều. Nhìn qua khe cửa được ghép lại từ những tấm ván tạp đã xỉn màu mục nát, anh Chúng tâm tình: Bao nhiêu năm nay, 6 thôn người Mông ở xã này vẫn người nọ bảo người kia phải đẻ nhiều vào, đẻ nhiều để có nhiều người làm việc, sẽ ra nhiều của cải vật chất và giàu. Giàu đâu chưa thấy, chỉ thấy càng đông con càng nheo nhóc, lấm lem, còi cọc. Cả nhà anh Chúng chín người cậy vào mấy sào rẫy, đủ ăn cơm với cá khô, mắm ruốc. Đứa con nào ốm mới được ăn thịt.

Những ngày giáp hạt, có hôm tối mịt mà nồi vẫn trống trơn chưa có gạo cho vào càng khiến vợ chồng Dương Thị Su bấn loạn hơn. Chị Su bảo: Chỉ mong đám trẻ sau này bớt cực. Mình lỡ rồi thì ráng vậy. Cả bảy đứa con sinh ra, chị Su không hề đến trạm y tế thăm khám thai, không cho bà đỡ thôn bản đỡ đẻ mà để anh Chúng và người thân tự đỡ con mình, tự cắt rốn… Ngước về phía những căn nhà gỗ lụp sụp xung quanh, anh Chúng ngây ngô khoe: Đâu phải một mình mình đâu mà hàng trăm ông chồng khác ở vùng đất này đều đỡ đẻ cho vợ hết. Không chồng thì chị, mẹ, em… Cứ thấy đau thì ấn bụng rồi tìm cách lôi đứa trẻ ra, tắm nước giếng, lấy rẻ lau thôi, chả cần găng tay hay bông băng gì hết.

Cách nhà anh Chúng vài trăm mét, nhớ lại những lần giúp vợ vượt cạn ngay trong nhà ván, dưới nền đất, anh Dương Văn Toản bỗng trào dâng nhiều cảm xúc đan xen. 35 tuổi, có 5 đứa con, cả 5 đứa đều do chính tay anh đỡ, mò mẫm thăm khám, ấn nhận bụng vợ. anh Toản bảo: Hai đứa đầu thì không sao cả nhưng đứa thứ 3, thứ 4 suy dinh dưỡng do nhiễm các bệnh cơ hội lúc lọt lòng. May khi phát bệnh được nhân viên y tế đến đưa đi điều trị kịp thời nếu không thì chưa biết chuyện đau lòng gì đã xảy ra. Được phân tích nhiều nhưng vẫn còn lấn bấn lắm. “Bí mật” của vợ mình mà “phơi” ra ở viện, ở Trạm y tế thì ngại. Với lại thói quen ở 6 thôn người Mông mình chỉ muốn sinh thuận tự nhiên, người nào thân thiết nhất thì xông vào đỡ đẻ thôi. Giờ tận mắt thấy nhiều đứa trẻ bị ảnh hưởng nặng nề đến sự phát triển do không được thăm khám thai đều đặn và sinh ở cơ sở y tế nên nhiều thanh niên mới mạnh dạn đưa vợ đến bệnh viện.

Có mấy phen hốt hoảng vì con suýt bị ngạt thở sơ sinh đến giờ Vàng Thị Lù ở thôn Ea Uôl vẫn còn rùng mình khi nhớ lại. Lù hồn nhiên sẻ chia: Có người làm rẫy tay còn dính đất làm vàng cả đứa trẻ. Xong tắm là sạch. Có người đỡ lần đầu cũng sợ, nhưng lần sau thì không. Có một số người đến cơ sở y tế sinh thấy thoải mái và con không hay bị mẩn ngứa hay loét da như sinh ở nhà nên có đẻ tiếp mình sẽ đến bện viện.

Chưa thạo chữ đã làm mẹ

Nỗi nhọc nhằn, túng quẫn như chất chồng thêm trên vai nhiều cặp vợ chồng trẻ ở Cư Pui khi chưa bước vào tuổi trưởng thành, họ đã làm cha, làm mẹ. Ngồi vân vê tà áo đã sờn màu giữa căn nhà bốn bề trống hoác, Vương Thị Má ở thôn Cư Rang thổn thức; Trong nhà chả có gì giá trị quá 500 ngàn đồng cả, ở đây nghe đài truyền thanh là chính. Nhiều gia đình trẻ khác cũng như em thôi. Quần áo có lúc phải đi xin. Đa số đều đến trường mấy năm rồi lập gia đình.

Cư Pui Sinh con khi chưa trưởng thành, đẻ tại nhà sẽ ảnh hưởng lớn đến sự phát triển sau này của nhiều đứa trẻ ở Cư Pui).

Lấy chồng năm 15 tuổi, nay 19 tuổi nhưng Má đã có hai đứa con. Cả hai lần vượt cạn, Má đều nhờ người thân đỡ đẻ và chăm sóc trẻ sơ sinh theo thói quen. Má bảo: Có đánh vần được chữ rồi nên nhiều tài liệu về sinh đẻ an toàn, về dân số… em có đọc được hết. Ngặt nỗi nhà nghèo, có bảo hiểm y tế Nhà nước cấp cho nhưng cũng không dám đến bệnh viện. Vừa sợ mất việc vừa sợ tốn thêm tiền. Sinh xong vài tuần, Má cũng như nhiều bà mẹ tuổi thiếu niên khác ở Cư Pui lại phải đánh vật với nương rẫy để lo cho những đứa con cứ liên tục được sinh ra. Rồi, không được chăm sóc sau sinh nên có lúc cả mẹ lẫn con đều đổ bệnh.

Cũng như Má, bước vào tuổi 15, anh Dương Văn Dính ở thôn Ea Uôl vội vã cưới vợ, nay 36 tuổi đã sáu đứa con. Tháng này qua tháng khác, cả gia đình Dính chỉ biết cầu thời tiết đừng biến đổi để khỏi mất mùa. Kéo bắp tay chi chít vết muỗi, vắt cắn, anh Dính tâm tình; Đi làm rừng thuê nữa đấy. Lăn lóc lắm mới đủ ăn thôi. Ngày được làm cha đã biết gì đâu. Bây giờ, ngày sinh, tháng đẻ của đám nhỏ cũng chả nhớ hết. Khi ấy, thấy nhiều bạn bè chêu chọc, sợ bị người ta lấy hết mất gái trong thôn buôn nên bỏ học lấy vợ luôn vậy.

Tư tưởng lạc hậu, đứa trẻ này a dua theo đứa trẻ khác nên nhiều phụ nữ ở Cư Pui như Thào Mi Páo, Vừ Thị Sai (đều 22 tuổi, trú thôn Ea Uôl, lấy chồng năm 15 tuổi)… giờ đây cũng chỉ biết ngồi gậm nhấm nỗi tiếc nuối và tất bật lo toan cho cuộc sống thiếu thốn đủ đường.

Còn đó nhiều nỗi niềm

Theo UBND xã Cư Pui, cả xã có một nửa gia đình thuộc diện nghèo. Thói quen sinh con tại nhà và tình trạng tảo hôn, đẻ nhiều trong 6 thôn buôn là vấn đề rất nan giải. Đó cũng là nỗi trăn trở lớn của xã vì nó đã ăn vào nếp nghĩ của nhiều thế hệ. Nhiều đứa trẻ không được làm khai sinh vì cha mẹ không có hôn thú đến lúc cần đi học người dân mới nháo nhào đi làm. Trước mắt, xã vừa tuyên truyền lưu động vừa thường xuyên cử các nhân viên y tế, cộng tác viên dân số và những Người có uy tín trong thôn buôn đến tận nhà dân vận động.

Năm 2017, xã Cư Pui có hơn 80 trường hợp sinh con thuận tự nhiên tại nhà, 6 tháng đầu năm 2018 có gần 50 trường hợp. Lãnh đạo Trạm y tế xã Cư Pui cho biết: Việc sinh con tại nhà và tự chăm sóc sơ sinh tiềm ẩn rất nhiều nguy hiểm. Trong những lần đi tiêm phòng lưu động tại các buôn, nhân viên y tế tuyên truyền rất nhiều nhưng con đường nối các thôn buôn với Trạm y tế phần lớn là đường đất, mùa mưa nhão nhoẹt, mùa nắng bụi mù nên người dân ngại đến cơ sở y tế, tự xử lý theo thói quen. Mong sớm được đầu tư đường sá thuận lợi cho người dân.

ĐÔNG HƯNG

Tin cùng chuyên mục
Diễn đàn kết nối chuỗi giá trị sản xuất và tiêu thụ nông sản vùng Tây Nguyên

Diễn đàn kết nối chuỗi giá trị sản xuất và tiêu thụ nông sản vùng Tây Nguyên

Sáng ngày 21/5, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức diễn đàn “kết nối chuỗi giá trị sản xuất và tiêu thụ nông sản vùng Tây Nguyên tại Gia Lai”. Tham dự, có Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến, lãnh đạo ngành 5 tỉnh Tây Nguyên, cùng nhiều doanh nghiệp đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, cung ứng sản phẩm…
Hàng triệu cổ động viên cả nước xuống đường mừng chiến thắng của U23 Việt Nam

Hàng triệu cổ động viên cả nước xuống đường mừng chiến thắng của U23 Việt Nam

Thể thao - Giải trí - BĐT (T/h) - 22:46, 22/05/2022
Tối nay (22/5), hàng triệu người hâm mộ bóng đá trong cả nước đã có một bữa tiệc ăn mừng chiến thắng khi U23 Việt Nam giành chiến thắng trong trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31.
Đưa các anh về với quê hương

Đưa các anh về với quê hương

Xã hội - Quỳnh Trâm - CTV - 21:58, 22/05/2022
Sáng 22/5, tại Cửa khẩu Quốc tế Na Mèo, huyện Quan Sơn (Thanh Hóa) đã tổ chức lễ đón nhận và tiễn đưa 16 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại nước CHDCND Lào về nước an táng.
Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long: “ Muốn đi xa thì phải đi cùng nhau

Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long: “ Muốn đi xa thì phải đi cùng nhau"

Du lịch - Song Vy - 21:55, 22/05/2022
Tại Tp. Cao Lãnh (Đồng Tháp) đã diễn ra Diễn đàn kết nối du lịch lần thứ II năm 2022 giữa TP. Hồ Chí Minh và 13 tỉnh, thành khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), với sự chủ trì của lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp và TP. Hồ Chí Minh.
Nguyên Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình thăm, tặng quà tại tỉnh Yên Bái

Nguyên Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình thăm, tặng quà tại tỉnh Yên Bái

Tin tức - Trọng Bảo - 21:52, 22/05/2022
Ngày 22/5, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình đã đến thăm và tặng quà cho các hộ gia đình chính sách, hộ nghèo và học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại huyện Văn Chấn và Mù Cang Chải (tỉnh Yên Bái). Cùng đi có: Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Hoàng Thị Hạnh; Tổng Biên tập Báo Công an Nhân dân, Đại tá Phạm Quang Khải; lãnh đạo UBND tỉnh Yên Bái.
Mưa lớn vẫn kéo dài, Lai Châu tiếp tục sạt sụt trên các tuyến giao thông

Mưa lớn vẫn kéo dài, Lai Châu tiếp tục sạt sụt trên các tuyến giao thông

Tin địa phương - Hà Minh Hưng - 21:39, 22/05/2022
Theo thông tin từ Sở Giao thông vận tải tỉnh Lai Châu, ngày 21/5, tại nhiều tuyến giao thông trên địa bàn tỉnh tiếp tục xuất hiện các điểm sạt lở đất do mưa lớn kéo dài, đá rơi, gây ách tắc giao thông cục bộ.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về những hoạt động nổi bật kỷ niệm 132 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2022); cuộc chào xã giao của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh với Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước Xỉn-la-vông Khút-phay-thun nhân chuyến công tác tháp tùng Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm chính thức nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Các hoạt động khác của lãnh đạo UBDT. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết: “Thiêng liêng hội thề" của tác giả Nguyễn Thanh.
Mưa lớn khiến vựa lúa lớn nhất Đắk Lắk thiệt hại nặng nề

Mưa lớn khiến vựa lúa lớn nhất Đắk Lắk thiệt hại nặng nề

Môi trường sống - Lê Hường - 21:37, 22/05/2022
Ngày 22/5, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk thông tin, mưa lớn kéo dài mấy ngày qua đã khiến hàng trăm héc ta cây trồng trên địa bàn huyện bị ngập trong nước, gây thiệt hại nặng nề cho người dân trên địa bàn huyện.
Thông tin trước trận chung kết giữa U23 Việt Nam và U23 Thái Lan

Thông tin trước trận chung kết giữa U23 Việt Nam và U23 Thái Lan

Thể thao - Giải trí - PV - 18:38, 22/05/2022
Trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31 giữa U23 Việt Nam và U23 Thái Lan diễn ra lúc 19h ngày 22/5/2022 trên sân Mỹ Đình, Hà Nội.
Ngày 22/5: Việt Nam có 1.319 ca mắc COVID-19 và 8.945 ca khỏi bệnh

Ngày 22/5: Việt Nam có 1.319 ca mắc COVID-19 và 8.945 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:10, 22/05/2022
Ngày 22/5, Việt Nam có 1.319 ca mắc mới COVID-19 tại 42 tỉnh, thành phố trong đó có 1.093 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 8.945 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh.
Hấp dẫn- Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Hấp dẫn- Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Du lịch - Nguyệt Anh - 17:54, 22/05/2022
Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022 đang diễn ra tại phố Lê Quang Đạo (quận Nam Từ Liêm, Hà Nội) với nhiều hoạt động phong phú, hấp dẫn. Đây là hoạt động hưởng ứng Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 (SEA Games 31) đang diễn ra tại Hà Nội và một số địa phương lân cận.
Việt Nam có 2 VĐV được đề cử vào danh sách VĐV xuất sắc nhất SEA Games 31

Việt Nam có 2 VĐV được đề cử vào danh sách VĐV xuất sắc nhất SEA Games 31

Thể thao - Giải trí - Lam Anh - 16:15, 22/05/2022
Ngày 22/5, theo Phó trưởng Tiểu ban chuyên môn kỹ thuật SEA Games 31 Hoàng Quốc Vinh, Tiểu ban đã lựa chọn ra 4 gương mặt tiêu biểu để đề cử là VĐV xuất sắc nhất của SEA Games 31 lần này.