Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nhà nữ khoa học đặt nền móng cho công nghệ mRNA sắp đến Việt Nam

PV - 14:51, 17/01/2022

Bà Katalin Kariko, nhà nữ khoa học người Hungary, là một trong những người tiên phong với công nghệ mRNA, công nghệ được Pfizer/BioNTech và Moderna sử dụng để sản xuất vaccine phòng Covid-19. Tuy nhiên, ý tưởng trị giá hàng tỷ USD và cứu hàng triệu người ấy đã từng khiến bà gặp nhiều thất bại. Bà sẽ có mặt tại Việt Nam trong Tuần lễ Khoa học VinFuture từ ngày 18 đến 21/1 tới để lan tỏa thông điệp về những nỗ lực phi thường trong nghiên cứu khoa học.

Katalin Kariko, hiện là Phó chủ tịch cấp cao tại BioNTech phụ trách mảng mRNA. Ảnh: Boston Globe
Katalin Kariko, hiện là Phó chủ tịch cấp cao tại BioNTech phụ trách mảng mRNA. Ảnh: Boston Globe

Hành trình gian nan đến với công nghệ mRNA

Trước khi công nghệ mRNA trở thành một ý tưởng trị giá hàng tỷ USD trong đại dịch Covid-19, nó từng có một nguồn gốc khoa học. Và đối với bà Katalin Kariko, nhà khoa học sinh ra ở Hungary, người đứng sau một khám phá quan trọng về mRNA, thì đó chính là việc phải kết thúc sự nghiệp khi thời kỳ đó ý tưởng này chưa được thừa nhận.

Bà Katalin Kariko vốn là con gái một người bán thịt ở thị trấn nhỏ Kisujszallas, Hungary. Bà say mê khoa học từ khi còn trẻ, lấy bằng Tiến sĩ tại Đại học Szeged và làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Trung tâm Nghiên cứu Sinh học của trường. Năm 1985, khi chương trình nghiên cứu của trường đại học hết kinh phí, Kariko cùng chồng và con gái 2 tuổi chuyển đến Mỹ làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Đại học Temple ở Philadelphia với tài sản duy nhất là 1 chiếc ô tô cũ.

Tại đây, bà Kariko và Tiến sĩ Barnathan lên ý tưởng về việc chèn đoạn RNA thông tin (mRNA) vào tế bào, nhưng ý tưởng này của họ bị nhiều người cười nhạo. Đáng buồn là khi tất cả đang tiến triển, người cộng sự đã rời bỏ nghiên cứu khiến bà Kariko phải tự xoay sở trong điều kiện không phòng thí nghiệm, không hỗ trợ tài chính.

Bà Katalin Kariko đã trải qua những năm 1990 liên tục nhận những lời từ chối. Việc bà cố gắng khai thác thế mạnh của mRNA để chống lại bệnh tật là quá xa vời, bà không nhận được các khoản tài trợ của chính phủ, tài trợ của công ty và thậm chí là sự hỗ trợ từ cả các đồng nghiệp. Tất cả đều chỉ là những lý thuyết trên giấy.

Trong thế giới tự nhiên, cơ thể dựa vào hàng triệu protein nhỏ để duy trì sự sống và khỏe mạnh, và nó sử dụng RNA thông tin (mRNA) để cho tế bào biết loại protein nào sẽ được tạo ra. Về lý thuyết, nếu các nhà khoa học có thể thiết kế mRNA của riêng mình, họ có thể chiếm quyền điều khiển quá trình đó và tạo ra bất kỳ loại protein nào theo mong muốn như: kháng thể để chủng ngừa các bệnh nhiễm trùng, các enzym để đảo ngược một căn bệnh hiếm gặp, hoặc các khối tác nhân để hàn gắn các mô tim bị tổn thương.

Năm 1990, các nhà nghiên cứu tại Đại học Wisconsin đã tìm cách làm cho mRNA hoạt động được trên chuột. Và bà Karikó muốn nghiên cứu sâu hơn.

Bà biết RNA tổng hợp vốn dễ bị tổn thương trước hệ thống phòng thủ tự nhiên của cơ thể, có nghĩa là nó có thể sẽ bị phá hủy trước khi đến được các tế bào mục tiêu. Và tệ hơn, có thể kích động phản ứng miễn dịch khiến liệu pháp này có thể trở thành nguy cơ sức khỏe cho một số bệnh nhân.

Đó là một trở ngại thực sự, và vẫn có thể xảy ra, nhưng bà Kariko tin rằng đó là một trở ngại mà bà có thể giải quyết. Tuy nhiên, không nhiều người tin tưởng rằng bà sẽ làm được.

“Mỗi đêm tôi đều làm việc cấp, cấp, cấp. Và kết quả nhận được lại luôn là không, không, không", bà Karikó nhớ lại khi đề cập đến nỗ lực của mình để tìm sự hỗ trợ.

Đến năm 1995, sau sáu năm làm giảng viên tại Đại học Pennsylvania, bà Karikó bị giáng chức. Bà đang nghiên cứu để được công nhận chức danh giáo sư đầy đủ, nhưng bà đã không được hỗ trợ tiền để tiếp tục nghiên cứu trên công nghệ mRNA.

"Thông thường, vào thời điểm đó, tôi chỉ còn cách nói lời tạm biệt và rời đi vì nó quá kinh khủng", bà Karikó nói.

Và nỗ lực phi thường để gặt hái thành công

Đó là thời điểm bà Kariko phải vượt qua những khó khăn lớn nhất của đời người khi vừa phải rời khỏi Đại học Pennsylvania vì kết quả nghiên cứu không tốt, lại bị chẩn đoán mắc ung thư. Còn chồng bà thì bị mắc kẹt ở Hungary vì vấn đề thị thực. Giờ đây, công việc mà bà đã dành không biết bao nhiêu thời gian tâm huyết tưởng như đã trôi tuột khỏi kẽ tay.

“Tôi đã nghĩ đến việc đi đâu đó khác hoặc làm điều gì đó khác. Tôi cũng từng nghĩ có lẽ mình không đủ giỏi, không đủ thông minh. Tôi đã cố gắng tưởng tượng là mọi thứ đều đã sẵn sàng, và tôi chỉ việc thực hiện thí nghiệm để có kết quả tốt hơn mà thôi", bà Karikó nói.

Rồi theo thời gian, những thí nghiệm đó đã đạt được những kết quả nhất định và kết hợp lại với nhau. Sau một thập kỷ thử và sai, bà Karikó và Tiến sĩ Drew Weissman, một nhà miễn dịch học thuộc Đại học Boston đã phát hiện ra "gót chân Achilles" của mRNA và điều chỉnh được nó.

Một trở ngại, như nhiều lần những đối tác từ chối tài trợ cho bà Karikó đã chỉ ra, là việc tiêm mRNA tổng hợp thường dẫn đến phản ứng miễn dịch khó chịu; cơ thể cảm nhận được một kẻ xâm nhập hóa học, và bắt đầu chống lại. Hai nhà khoa học Karikó và Weissman đã phát hiện ra giải pháp để thay đổi điều này.

Mỗi sợi mRNA được tạo thành từ bốn khối cấu tạo phân tử được gọi là nucleoside. Nhưng ở dạng tổng hợp đã được thay đổi của nó, một trong những khối xây dựng đó, giống như một bánh xe bị lệch trên một chiếc ô tô, đang ném đi mọi thứ bằng cách truyền tín hiệu cho hệ thống miễn dịch. Vì vậy, bà Karikó và ông Weissman chỉ đơn giản là hỗ trợ nó bằng một phiên bản được tinh chỉnh một chút, tạo ra mRNA lai có thể xâm nhập vào tế bào mà không cần cảnh báo về khả năng phòng thủ của cơ thể.

Tiến sĩ Norbert Pardi, trợ lý giáo sư y khoa tại Đại học Pennsylvania cho biết: “Đó là một khám phá quan trọng. Karikó và Weissman đã phát hiện ra rằng nếu kết hợp các nucleoside đã sửa đổi vào mRNA thì có thể "giết hai con chim chỉ bằng một viên đá'”.

Tiến sĩ Weissman cho biết, khám phá đó được mô tả trong một loạt bài báo khoa học bắt đầu từ năm 2005, phần lớn không gây được sự chú ý, nhưng nó đã mang lại sự giải thoát về tâm lý cho các nhà nghiên cứu mRNA, những người đã giữ vững niềm tin trong suốt những năm phát triển công nghệ này.

Và mặc dù các nghiên cứu của Karikó và Weissman không được một số người chú ý, chúng đã thu hút sự chú ý của hai nhà khoa học chủ chốt, những người sau này đã giúp đưa công nghệ mRNA vào hai loại vaccine thế hệ mới trong cuộc chiến chống Covid-19 của Moderna và Pfizer-BioNTech với hàng tỷ liều vaccine cứu sống nhiều người.

GS Katalin Kariko giờ đây là Phó chủ tịch cấp cao của BioNTech. Nhà khoa học đặt nền móng cho công nghệ mRNA vốn khó khăn một thời giờ đã trở thành người nổi tiếng, và công nghệ mới này đang tiếp tục được nghiên cứu ứng dụng trong tương lai.

Bà đã được vinh danh với Giải thưởng Princess of Asturias, Giải thưởng Vilcek cho Sự xuất sắc trong Công nghệ Sinh học, Giải thưởng Breakthrough trong Khoa học Đời sống…

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin nổi bật trang chủ
Nỗi lo sạt lở của người dân vùng DTTS và miền núi Quảng Nam đã được vơi dần...

Nỗi lo sạt lở của người dân vùng DTTS và miền núi Quảng Nam đã được vơi dần...

Từ nguồn vốn hỗ trợ quy hoạch, sắp xếp, ổn định dân cư, các hộ dân khu vực miền núi, vùng đồng bào DTTS tỉnh Quảng Nam được bố trí chỗ ở mới theo hình thức tái định cư tập trung, xen ghép hoặc ổn định tại chỗ theo quy hoạch. Được chuyển về những khu tái định cư mới, có đầy đủ hạ tầng, điện, nước, người dân vô cùng phấn khởi. Từ đây người dân được an cư, tập trung phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo.
Khai mạc Hội thao chào mừng Kỷ niệm 78 năm ngày truyền thống cơ quan công tác dân tộc lần thứ XI, năm 2024

Khai mạc Hội thao chào mừng Kỷ niệm 78 năm ngày truyền thống cơ quan công tác dân tộc lần thứ XI, năm 2024

Công tác Dân tộc - T.Nhân-H.Trường - 15:58, 20/04/2024
Ngày 20/4, tại Tp.Quy Nhơn, Ban Dân tộc tỉnh Bình Định đăng cai tổ chức Hội thao lần thứ XI, năm 2024 chào mừng Kỷ niệm 78 năm ngày truyền thống cơ quan công tác dân tộc (3/5/1946 - 3/5/2024). Đây cũng là hoạt động thiết thực, thi đua lập thành tích chào mừng Kỷ niệm 49 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2024); 138 năm Ngày Quốc tế Lao động (1/5); 133 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2024).
Hàng chục hecta lúa chết ảnh hưởng lớn đến sinh kế của người dân

Hàng chục hecta lúa chết ảnh hưởng lớn đến sinh kế của người dân

Tiếng nói từ cơ sở - Trí Phương - 08:34, 20/04/2024
Theo phản ánh của người dân, cánh đồng lúa rộng hàng chục hecta của khoảng 70 hộ dân gần khu công nghiệp Bắc Tiền Phong ở thị xã Quảng Yên (Quảng Ninh) bỗng dưng bị nhiễm mặn, lúa chết hàng loạt, ảnh hưởng đến lớn đến sinh kế của người dân.
Đắk Lắk: Quý I/2024, tổng dư nợ tín dụng chính sách xã hội đạt hơn 7.536 tỷ đồng

Đắk Lắk: Quý I/2024, tổng dư nợ tín dụng chính sách xã hội đạt hơn 7.536 tỷ đồng

Kinh tế - Anh Đức - 08:22, 20/04/2024
Vừa qua, ngày 17/4 Ban đại diện Hội đồng quản trị (HĐQT) Ngân hàng Chính sách xã hội (CSXH) Chi nhánh Đắk Lắk đã tổ chức phiên họp đánh giá kết quả hoạt động trong quý I và triển khai nhiệm vụ quý II/2024. Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh - Trưởng Ban đại diện HĐQT Ngân hàng CSXH tỉnh Nguyễn Tuấn Hà chủ trì phiên họp. Tham dự cuộc họp còn có đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội là thành viên Ban Đại diện HĐQT Ngân hàng CSXH tỉnh.
Đâu là động lực cho mảng xuất khẩu của Vinamilk 2024 đang trên đà đi lên

Đâu là động lực cho mảng xuất khẩu của Vinamilk 2024 đang trên đà đi lên

Xã hội - PV - 08:16, 20/04/2024
Doanh thu thuần xuất khẩu của Vinamilk 2023 tăng 4,4% trong bức tranh chung nhiều khó khăn. Trước thềm đại hội cổ đông sẽ tổ chức ngày 25/4 tới, dự báo, mảng xuất khẩu của Vinamilk trong quý I duy trì được phong độ so với cùng kỳ năm trước trên mức nền cao.
Đăk Tô (Kon Tum): Tổ chức Hội thi cồng chiêng, xoang các DTTS

Đăk Tô (Kon Tum): Tổ chức Hội thi cồng chiêng, xoang các DTTS

Sắc màu 54 - Ngọc Chí - 08:12, 20/04/2024
Sáng 19/4, huyện Đăk Tô (Kon Tum) tổ chức Khai mạc Hội thi cồng chiêng, xoang các DTTS lần thứ II, năm 2024.
Tin trong ngày - 19/4/2024

Tin trong ngày - 19/4/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 19/4, có những thông tin đáng chú ý sau: Tuyên dương già làng, trưởng bản, nghệ nhân có công bảo tồn di sản truyền thống. 9.960 ha cây trồng ở Đắk Nông nguy cơ mất mùa do hạn hán. Người giữ “hồn cốt” dân tộc Thái ở Quan Hóa. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Bắc Giang: Khai mạc Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2024

Bắc Giang: Khai mạc Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2024

Trang địa phương - Mỹ Dung - 08:11, 20/04/2024
Ngày 19/4, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh, UBND tỉnh Bắc Giang tổ chức khai mạc Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 3 năm 2024.
Những điều bạn chưa biết về bệnh than

Những điều bạn chưa biết về bệnh than

Sức khỏe - Như Ý - 08:09, 20/04/2024
Bệnh than (nhiệt thán) là một loại bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, gây ra bởi vi khuẩn Bacillus anthracis. Bệnh không dễ lây truyền nhưng có thể diễn tiến nặng, thậm chí tử vong nếu không được điều trị đúng cách. Vậy bệnh than là gì và bệnh than lây nhiễm như thế nào, hãy cùng tìm hiểu qua bài viết này nhé!
Thấy gì sau động thái đăng ký mua cổ phiếu SHB của Phó Chủ tịch Đỗ Quang Vinh

Thấy gì sau động thái đăng ký mua cổ phiếu SHB của Phó Chủ tịch Đỗ Quang Vinh

Kinh tế - Vũ Mừng - 08:06, 20/04/2024
Ông Đỗ Quang Vinh, Phó Chủ tịch SHB sẽ bắt đầu mua hơn 100 triệu cổ phiếu SHB từ ngày 19/4. Nếu hoàn tất mua thành công, ông Vinh sẽ sở hữu tỷ lệ cổ phần SHB cao nhất trong HĐQT ngân hàng. Đó như một lời khẳng định về cam kết đồng hành, phát triển cùng những kỳ vọng lớn của vị Phó Chủ tịch 8x với tương lai SHB.
Kiên Giang: Khởi tố và thực hiện lệnh bắt tạm giam các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng tại Tp. Phú Quốc

Kiên Giang: Khởi tố và thực hiện lệnh bắt tạm giam các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng tại Tp. Phú Quốc

Pháp luật - Như Tâm - 08:03, 20/04/2024
Ngày 19/4, Công an Tp. Phú Quốc (Kiên Giang) triển khai 3 Tổ công tác, đồng loạt tiến hành tống đạt quyết định khởi tố bị can và thực hiện lệnh bắt tạm giam các bị can, gồm: Đặng Văn Lĩnh (SN năm 1985); Lê Minh Điệp (SN năm 1991), cùng có địa chỉ thường trú tại Ấp Lê Bát, xã Cửa Cạn, Tp. Phú Quốc (Kiên Giang) và Đặng Văn Hùng (SN 1981) thường trú Ấp Cây Thông Ngoài, xã Cửa Dương, Tp. Phú Quốc (Kiên Giang) cùng về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Các quyết định và lệnh trên đã được Viện Kiểm sát nhân dân Tp. Phú Quốc phê chuẩn.
Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Trịnh Xuân Trường: Huy động hệ thống chính trị vào cuộc để triển khai Chương trình MTQG 1719 đạt hiệu quả cao nhất

Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Trịnh Xuân Trường: Huy động hệ thống chính trị vào cuộc để triển khai Chương trình MTQG 1719 đạt hiệu quả cao nhất

Công tác Dân tộc - Trọng Bảo - 07:57, 20/04/2024
Là tỉnh vùng cao biên giới còn nhiều khó khăn, những năm qua, các chương trình, chính sách dân tộc đóng vai trò quan trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở Lào Cai. Để hiểu rõ hơn về cách làm và những kết quả đã đạt được trong triển khai các chính sách dân tộc trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là kết quả triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2025, phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển đã có cuộc trao đổi với ông Trịnh Xuân Trường, Phó Bí thư tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai.