Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phóng sự

Nghịch lý về sử dụng nguồn nước ở Tây Nguyên- Nhìn từ công trình thủy lợi Ia Mơr

Lê Hường - 10:06, 08/06/2022

Hàng trăm triệu mét khối nước hồ thủy lợi lớn nhất nhì Tây Nguyên ở huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai chưa sử dụng hết công năng, đang gây lãng phí tài nguyên. Trong khi đó, hàng nghìn hộ dân kinh tế mới ở xã biên giới lân cận là Ia Rvê, huyện Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk đang sống trong tình cảnh thiếu nước khiến sản xuất và đời sống vô vàn khó khăn. Nghịch lý nơi thiếu, nơi thừa nước, là vấn đề không mới nhưng cũng chưa bao giờ cũ.

Hồ chứa nước công trình thủy lợi Ia Mơr tích nước nhiều năm với hàng trăm triệu m3 nước
Hồ chứa nước công trình thủy lợi Ia Mơr tích nước nhiều năm với hàng trăm triệu m3 nước

Công trình thủy lợi hồ chứa nước Ia Mơr được đầu tư, với tổng số vốn khoảng gần 3.000 tỷ đồng, nhằm mục đích phục vụ tưới cho hơn 14.347ha đất nông nghiệp và nước sinh hoạt cho khoảng 50 nghìn hộ dân. Công trình kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi về nước tưới phục vụ sản xuất nông nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội cho một vùng đất rộng lớn ở hai huyện Chư Prông (Gia Lai) và Ea Sup (Đắk Lắk). Điều đáng quan tâm là, công trình đã tích nước nhiều năm, với dung tích hàng trăm triệu m3, nhưng đến nay, mới chỉ phục vụ cho một vùng sản xuất nhỏ.

Kỳ vọng đổi thay vùng biên giới

Toàn xã Ia Mơr, huyện Chư Prông (Gia Lai), có 635 hộ dân, với 2.675 khẩu. Bao năm qua, người dân xã biên giới này sống dựa vào tự nhiên, bởi trên địa bàn không có công trình thủy lợi. Việc sản xuất của người dân phụ thuộc hoàn toàn nước trời nên mỗi năm họ chỉ gieo trồng được 1 vụ lúa khô, năng suất năm được năm mất. Cuộc sống của người dân Ia Mơr cứ mãi khó khăn.

Hồ thủy lợi Ia Mơr được đầu tư xây dựng trên vùng đất này, không chỉ tạo động lực cho người dân vùng dự án phát triển kinh tế mà kỳ vọng đổi thay vùng đất biên cương.

Nhằm mục tiêu đảm bảo sản xuất, ổn định đời sống dân cư khu vực biên giới, Chính phủ đã giao Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), nghiên cứu, đầu tư xây dựng công trình thủy lợi phục vụ dân cư 3 xã biên giới gồm, xã Ia Mơr (huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai) và hai xã thuộc huyện Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk là xã Ia Lốp, xã Ia Jlơi.  Năm 2005, công trình thủy lợi hồ chứa nước Ia Mơr được khởi công xây dựng do Bộ NN&PTNT làm chủ đầu tư.

Theo thiết kế, công trình gồm: Hồ chứa nước Ia Mơr dung tích 177,8 triệu m3 nước, hồ chứa Plei Pai dung dích 20,9 triệu m3 nước, đập dâng Ia Lốp và các hệ thống kênh với chiều dài 110km. Phục vụ tưới cho 14.347 ha đất canh tác, trong đó địa bàn Gia Lai 10.347 ha, Đắk Lắk 4.000 ha,và tạo nguồn nước sinh hoạt cho khoảng 50.000 người, kết hợp giảm lũ hạ du, phát điện, nuôi trồng thủy sản, du lịch.

Tổng kinh phí khoảng gần 3.000 tỷ đồng. Năm 2017, hồ thủy lợi Ia Mơr đã chặn dòng, tích đủ nước theo thiết kế, diện tích mặt nước 2.800 ha, đảm bảo đủ năng lực cấp nước tưới cho 14.347ha.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Mơr khẳng định: công trình thủy lợi hồ chứa nước Ia Mơr xây dựng và đi vào hoạt động, không chỉ có ý nghĩa lớn về kinh tế-xã hội mà còn góp phần giữ vững an ninh vùng biên giới. Thay vì lâu nay, người dân địa phương chỉ làm được một mùa lúa khô, phụ thuộc vào nước trời, thì khi hồ thủy lợi hoàn thành sec chủ động được nguồn nước cung cấp, người dân có thể triển khai gieo trồng mỗi năm 2 vụ lúa nước thuận lợi, và còn có thể phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng đa canh các loại cây trồng, từng bước ổn định đời sống dân cư khu vực biên giới

Hệ thống kênh mương đang hoàn thiện sớm đưa nước đến ruộng đồng
Hệ thống kênh mương đang hoàn thiện sớm đưa nước đến ruộng đồng

Chưa phát huy hết công năng

Đến nay, dự án Công trình thủy lợi hồ chứa nước Ia Mơr đã hoàn thành giai đoạn 1 và giai đoạn 2, và đã tích nước đầy. Tuy nhiên, hiện nay vùng tưới của hồ thủy lợi này, mới chỉ hình thành khoảng 9.449 ha (đạt 66% tổng diện tích phục vụ tưới theo thiết kế). Các tuyến kênh chính và một số kênh nhánh đã cơ bản hoàn thành.

Liên quan đến vùng tưới cũng như việc khai thác sử dụng nguồn nước của Hồ thủy lợi Ia Mơr, báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho thấy, hiện nay vẫn còn hơn 4.757ha rừng thuộc vùng tưới hồ thủy lợi Ia Mơr nằm trong phạm vi diện tích 4.898 ha đất tự nhiên vùng dự án, chưa chuyển đổi mục đích sử dụng rừng thành vùng sản xuất nông nghiệp. Tương đương 34% trữ lượng nước chưa có vùng tưới để khai thác sử dụng. 

Mặt khác, trên diện tích vùng tưới đã hình thành, thì hệ thống kênh nội đồng vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện. Vì vậy, công suất hoạt động của công trình thủy lợi Ia Mơr đang rất nhỏ so với thiết kế. Thực tế công trình thủy lợi này mới chỉ phục vụ tưới cho 3.170/9.449 ha trên địa bàn tỉnh Gia Lai.

Để phát huy tối đa hiệu quả đầu tư công trình Hồ thủy lợi Ia Mơr, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang làm việc với 2 tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai và giao các cơ quan chuyên môn nghiên cứu thêm phương án sử dụng hiệu quả nguồn nước.

Công trình thủy lợi hồ chứa nước Ia Mơr được đầu tư xây dựng ở vùng biên giới mang theo kỳ vọng phát triển kinh tế-xã hội nơi phên dậu quốc gia. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa phát huy hiệu quả tối đa. Từ việc thi công chậm, rồi loay hoay chuyển đổi diện tích lớn đất rừng làm vùng tưới, đã khiến hàng triệu m3 nước không được sử dụng, gây lãng phí nguồn tài nguyên nước suốt nhiều năm qua. Đồng thời, một số địa phương thêm khó khăn khi phải gánh thêm trách nhiệm trong việc tăng cường các giải pháp, nhân lực để bảo vệ và sử dụng các nguồn tài nguyên này.

Tin cùng chuyên mục
Đi tìm cây ớt Ariêu

Đi tìm cây ớt Ariêu

Ariêu trong tiếng Cơ Tu có nghĩa là chim chào mào. Tên loài chim được chọn đặt cho loại ớt bé tý nhưng vị cay, thơm nồng. Dân nghiền ớt, ăn ớt Ariêu rồi thì thôi không ăn ớt vùng khác nữa.
Tin nổi bật trang chủ
Nét đẹp trong đời sống văn hóa của dân tộc Cống ở Lai Châu

Nét đẹp trong đời sống văn hóa của dân tộc Cống ở Lai Châu

Media - Hà Minh Hưng - 1 giờ trước
Với dân số khoảng trên 1500 người, đồng bào Cống ở Lai Châu sinh sống tập trung chủ yếu ở hai huyện Mường Tè và Nậm Nhùn. Người Cống định cư ở ven suối, ở nhà sàn, trang phục truyền thống là váy đen, áo cóm, và khăn piêu.
Tháo gỡ nút thắt, tạo động lực để phát triển vùng nguyên liệu cho ngành gỗ

Tháo gỡ nút thắt, tạo động lực để phát triển vùng nguyên liệu cho ngành gỗ

Kinh tế - Khánh Ngân - 1 giờ trước
Sáng 9/8, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Trị tổ chức diễn đàn Khuyến nông và Nông nghiệp với chủ đề: “Giải pháp phát triển vùng nguyên liệu gỗ phục vụ ngành công nghiệp chế biến, xuất khẩu”
Cứu thành công tàu cá và 2 ngư dân trôi dạt trên biển

Cứu thành công tàu cá và 2 ngư dân trôi dạt trên biển

Xã hội - Khánh Ngân - 1 giờ trước
Trưa 9/8, tàu số hiệu 366 của Bộ Tư lệnh Vùng 3 Hải quân đã bàn giao 2 ngư dân gặp nạn trên biển cho Đồn Biên phòng Lý Sơn (Quảng Ngãi) trong tình trạng sức khỏe ổn định.
Quả bầu khô trong đời sống đồng bào Gia Rai, Ba Na

Quả bầu khô trong đời sống đồng bào Gia Rai, Ba Na

Sắc màu 54 - Ngọc Thu - 1 giờ trước
Những quả bầu khô đen nhánh với đủ hình dáng khác nhau đã gắn bó với đồng bào Gia Rai và Ba Na tự ngàn xưa cho đến bây giời.
Bộ Y tế khuyến cáo về việc phòng, chống bệnh cúm mùa

Bộ Y tế khuyến cáo về việc phòng, chống bệnh cúm mùa

Sức khỏe - Như Ý - 1 giờ trước
Hiện nay đang là thời điểm giao mùa, thuận lợi cho các mầm bệnh đường hô hấp phát triển, do đó nhiều người mắc bệnh viêm đường hô hấp, đặc biệt là bệnh cúm mùa (bao gồm cả cúm A). Triệu chứng của bệnh cúm mùa rất khó phân biệt với các bệnh đường hô hấp khác, việc chẩn đoán và điều trị phải tuân thủ theo hướng dẫn của cơ quan y tế.
Nét đẹp trong đời sống văn hóa của dân tộc Cống ở Lai Châu

Nét đẹp trong đời sống văn hóa của dân tộc Cống ở Lai Châu

Với dân số khoảng trên 1500 người, đồng bào Cống ở Lai Châu sinh sống tập trung chủ yếu ở hai huyện Mường Tè và Nậm Nhùn. Người Cống định cư ở ven suối, ở nhà sàn, trang phục truyền thống là váy đen, áo cóm, và khăn piêu.
Ban Chỉ đạo Trung ương hướng dẫn một số nội dung về công tác phòng, chống tiêu cực

Ban Chỉ đạo Trung ương hướng dẫn một số nội dung về công tác phòng, chống tiêu cực

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực (sau đây gọi là Ban Chỉ đạo Trung ương) đã có hướng dẫn một số nội dung về công tác phòng, chống tiêu cực (Hướng dẫn số 25-HD/BCĐTW ngày 1/8/2022).
Việt Nam dự kiến chi ngân sách mua sách giáo khoa cho học sinh mượn từ năm học 2022 – 2023

Việt Nam dự kiến chi ngân sách mua sách giáo khoa cho học sinh mượn từ năm học 2022 – 2023

Giáo dục - T.Hợp - 2 giờ trước
Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 236/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái và Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam tại cuộc họp về học phí phổ thông và sách giáo khoa.
Khi trẻ em gái và phụ nữ DTTS được tiếp cận giáo dục

Khi trẻ em gái và phụ nữ DTTS được tiếp cận giáo dục

Xã hội - Hồng Minh - 2 giờ trước
Một phụ nữ Tày từng đi bộ 40km đến trường giờ đây đã là một nữ doanh nhân thành đạt. Một cô giái dân tộc Xtiêng đã gạt đi những lời ngăn cản từ hàng xóm láng giềng và hoàn thành ước mơ trở thành nhiếp ảnh gia… Đó là một vài câu chuyện đời thực trong số rất nhiều câu chuyện khẳng định tầm quan trọng của giáo dục tới trẻ em gái DTTS. Và Dự án “Chúng tôi Có thể - Hướng tới Mức sống và Giáo dục tốt hơn” chính là nguồn năng lượng tiếp sức cho những giấc mơ đó.
Điện Biên: Sôi nổi Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ Quốc tại cực Tây biên giới Sín Thầu

Điện Biên: Sôi nổi Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ Quốc tại cực Tây biên giới Sín Thầu

Tin địa phương - Hoàng Khánh - 2 giờ trước
Sáng 9/8, tại xã biên giới Sín Thầu, huyện Mường Nhé (tỉnh Điện Biên) diễn ra Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc năm 2022. Đây là một trong 20 xã điểm của toàn quốc thực hiện tổ chức ngày hội trong năm nay theo sự tham mưu của Bộ Công an với Đảng, Chính phủ thực hiện theo Chỉ thị 09 của Ban Bí thư và Quyết định 521 của Thủ tướng Chính phủ.
“Chuyển đổi số quốc gia là công việc rất lớn, rất chiến lược, nhưng phải bắt đầu bằng những hành động cụ thể”

“Chuyển đổi số quốc gia là công việc rất lớn, rất chiến lược, nhưng phải bắt đầu bằng những hành động cụ thể”

Thời sự - Huyền Hồng - 2 giờ trước
Đó là ý kiến phát biểu chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về chuyển đổi số tại Hội nghị sơ kết 6 tháng năm 2022 thực hiện Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030 (Đề án 06), tổ chức sáng 9/8, tại trụ sở Chính phủ.