Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

“Mềm hóa” pháp luật bằng hương ước

PV - 10:22, 08/03/2019

Để góp phần xây dựng nếp sống văn hóa mới, thời gian qua, người dân thôn Bản Phố, xã Bản Phố, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai đã tích cực xây dựng hương ước. Bản hương ước này đã cụ thể hóa các quy định của pháp luật phù hợp với phong tục, tập quán của địa phương, qua đó giúp cho pháp luật đi vào đời sống một cách tự nhiên, dễ dàng.

Tăng cường sự đoàn kết

Ông Lý Seo Hồ, già làng thôn Bản Phố cho biết, hiện nay, thôn Bản Phố chủ yếu là người dân tộc Mông sinh sống. Nhằm thực hiện tốt các quy định của pháp luật, từ những năm 2010, già làng, trưởng thôn cùng với người dân đã xây dựng lên một bản hương ước.

Trong hương ước quy định, đối với đám cưới, mỗi hộ trong thôn sẽ phải cử người đến giúp đỡ. Khi đến, người dân sẽ mang theo gạo, củi, váy… góp với gia chủ.

Người dân đến góp gạo, củi trong đám cưới của người Mông. Người dân đến góp gạo, củi trong đám cưới của người Mông.

Đồng thời, người Mông vẫn giữ “cái lý” của mình. Cụ thể, hương ước quy định nhà trai mang sính lễ sang nhà gái gồm: Lý ông nội, lý bà ngoại là 600 nghìn đồng/người, lý anh chị em, lý bà cô, ông bác mỗi người 500 nghìn đồng/người. Lý mang ra nhà gái gồm có 1 con lợn từ 20-30kg;10 lít rượu ngày cưới.

Đối với việc đám ma, nếu trong thôn có người qua đời thì mọi người dân đều có trách nhiệm đến thăm viếng, giúp đỡ tổ chức lễ tang và đưa tang. Cụ thể: mỗi hộ trong thôn giúp gia đình 40 nghìn tiền củi; 3kg gạo; tiền mặt tùy tâm. Bên cạnh đó, người Mông giữ nhiều cái lý trong đám ma. Như hương ước quy định lý vòng hoa (bằng hiện vật hoặc bằng tiền 120 nghìn đồng); lý 1 con lợn cắp nách không bắt buộc; 1 thồ ngô hoặc 1 thồ thóc quy đổi thành tiền là 100 nghìn; 1 cái địu: trong địu có 1 cái khăn, 1 ống rượu; 1 can rượu (2 lít); lý tiền là 100 nghìn trở lên; 1 gói cơm, trong cơm có 1 miếng gan và 1 quả trứng đã được luộc chín để đem đi cúng cho người đã mất.

Để thực thi các “điều luật” này, thôn đã bầu ra 2 người đại diện thực hiện việc thu tiền lệ làng và giám sát thực hiện ở tất cả các đám cưới, đám tang. Trong trường hợp người được bầu bị ốm hoặc có việc đi vắng thì phải ủy quyền cho người khác ghi hộ.

Chế tài trong thời đại mới

Không chỉ góp phần gìn giữ sự đoàn kết của cộng đồng trong việc cưới hỏi, ma chay, hương ước của người Mông ở Bản Phố còn tăng các chế tài đối với các hành vi vi phạm.

Trong hương ước ghi rõ, Nhân dân trong bản không được có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự; nhân phẩm của người khác. Nếu vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật đồng thời phải nộp phạt theo lệ làng. Tức là các bên vi phạm phải nộp 200 nghìn đồng về thôn để thôn tiến hành giải quyết. Mức xử phạt tối thiểu là 300 nghìn đồng trở lên, tùy vào mức độ vị phạm, ngoài ra chịu phí ăn uống hòa giải giữa 2 bên là 5kg gà, 15kg củi và 5kg gạo.

Ngoài ra, hương ước phạt rất nặng với các lỗi vi phạm trong lĩnh vực hôn nhân gia đình và dân số kế hoạch hóa. Cụ thể, hương ước quy định cặp vợ chồng nào sinh con thứ 3 thì phải nộp phạt 500.000 nghìn đồng, sinh con thứ 4 thì nộp phạt 1 triệu đồng; thứ 5 thì phạt 1 triệu 500 nghìn đồng... Hương ước cũng quy định về việc cấm tảo hôn, hôn nhân cận huyết.

Hương ước còn quy định, nếu người đang có vợ hoặc chồng chung sống với người khác như vợ chồng thì sẽ bị phạt như sau: tôn trọng sự thỏa thuận của các bên, nếu không thỏa thuận được mà tổ hòa giải của thôn phải giải quyết thì phải chịu mức phạt là 3 triệu 800 nghìn đồng. Đồng thời, nộp phạt cho thôn tiền điện, nước, chè để bồi dưỡng cho tổ hòa giải trong buổi giải quyết ngày hôm đó.

Trong vấn đề sản xuất cũng có những quy định rất chặt chẽ. Cụ thể, người nào để gia súc, gia cầm phá hoại hoa màu của người khác thì bị phạt 1.000-2.000 đồng/cây ngô, 10 nghìn/m2 lúa…

Đối với gia súc bị thất lạc, hương ước quy định người nào bắt được phải nuôi giữ và báo ngay cho trưởng thôn hoặc UBND xã để thông báo công khai cho mọi người biết mà nhận lại. Trường hợp chủ sở hữu được nhận lại gia súc bị thất lạc thì phải thanh toán tiền công nuôi giữ và các chi phí khác cho người bắt được.

Ông Lý Seo Hồ cho biết thêm, những năm qua, người dân trong thôn đã thực hiện rất nghiêm túc theo bản hương ước này. Qua đó, bản làng luôn được bình yên, mọi người yên tâm sản xuất.

Nhận xét về vai trò của hương ước trong đời sống của đồng bào các DTTS, Tiến sĩ Phạm Thị Luyện, Trưởng bộ môn Xã hội học Pháp luật, Trường Đại học Luật Hà Nội cho biết, hiện nay, tập quán pháp được coi là 1 trong các nguồn của pháp luật. Do đó, việc hình thành hương ước ở trong vùng đồng bào DTTS là phù hợp với các quy định hiện hành.

Hơn nữa, vùng đồng bào DTTS có nhiều nét văn hóa, phong tục, tập quán riêng biệt nên việc hình thành hương ước giúp người dân tiếp cận pháp luật dễ dàng hơn, tự nhiên hơn. Đây là một cách làm hay cần được phát huy nhân rộng.

Vùng đồng bào DTTS có nhiều nét văn hóa, phong tục, tập quán riêng biệt nên việc hình thành hương ước giúp người dân tiếp cận pháp luật dễ dàng hơn, tự nhiên hơn. Đây là một cách làm hay cần được phát huy nhân rộng”.  (Tiến sĩ Phạm Thị Luyện, Trưởng bộ môn Xã hội học Pháp luật, Trường Đại học Luật Hà Nội).

HIẾU ANH

Tin cùng chuyên mục
“Vành đai sống” ngăn dịch trên biên cương Tây Bắc

“Vành đai sống” ngăn dịch trên biên cương Tây Bắc

Sau khi dịch Covid-19 bùng phát ở Đà Nẵng và lan rộng sang nhiều tỉnh, thành trong cả nước, tỉnh Điện Biên đã nhanh chóng kích hoạt lại các tổ chốt chặn trên tuyến biên giới. Tại đây, những cán bộ, chiến sĩ quân hàm xanh ngày đêm “căng mình” vượt nắng thắng mưa, ăn rừng ngủ lán, hình thành lên “vành đai sống” kiên cố, giữ vững an ninh trật tự và ngăn dịch bệnh xâm nhập vào nội địa.
Tin nổi bật trang chủ
Ủy ban Dân tộc: Góp ý xây dựng Dự án 9 thuộc Chương trình trình mục tiêu quốc gia

Ủy ban Dân tộc: Góp ý xây dựng Dự án 9 thuộc Chương trình trình mục tiêu quốc gia

Chiều ngày 12/8, tại Hà Nội, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến chủ trì cuộc họp góp ý xây dựng Dự án “Đầu tư phát triển nhóm các dân tộc thiểu số rất ít người và nhóm dân tộc còn nhiều khó khăn”. Đây là Dự án 9 nằm trong Chương trình mục tiêu quốc gia. Tham dự cuộc họp có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông cùng các thành viên trong Tiểu ban xây dựng Dự án 9, đại diện lãnh đạo một số vụ, đơn vị của UBDT.
Vinamilk ủng hộ 8 tỷ đồng cho Hà Nội và 3 tỉnh miền Trung chống dịch COVID-19

Vinamilk ủng hộ 8 tỷ đồng cho Hà Nội và 3 tỉnh miền Trung chống dịch COVID-19

Sự kiện - Bình luận - PV - 5 giờ trước
Đồng hành cùng Chính phủ trong công tác phòng chống dịch và đặc biệt là đảm bảo đủ sinh phẩm, thiết bị y tế, năng lực xét nghiệm để xác định nhanh các trường hợp nghi nhiễm Covid-19, Công ty cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) đã tiếp tục hỗ trợ 8 tỷ đồng cho Tp. Hà Nội, Tp. Đà Nẵng, tỉnh Quảng Nam và tỉnh Quảng Ngãi.
A Nôr được chọn là làng du lịch cộng đồng tiêu biểu của Việt Nam

A Nôr được chọn là làng du lịch cộng đồng tiêu biểu của Việt Nam

Tin tức - PV - 6 giờ trước
Ngày 8/8, lãnh đạo UBND huyện A Lưới cho biết, làng du lịch cộng đồng A Nôr (xã Hồng Kim, huyện A Lưới) vừa được chọn là một trong ba làng du lịch cộng đồng tiêu biểu của Việt Nam năm 2019.
Nhiều cái thiếu ở làng Tranh

Nhiều cái thiếu ở làng Tranh

Đời sống - Xã hội - Lê Phương - 7 giờ trước
Đã chuẩn bị bước sang thập niên thứ 3 của thế kỷ 21, thế nhưng cuộc sống của người dân làng Tranh, thôn Gò Tranh, xã Long Sơn, huyện Minh Long (Quảng Ngãi) vẫn không điện, không đường, không nước sạch... chủ yếu dựa vào rừng, tự cung, tự cấp. Chính vì vậy, mà làng Tranh còn có tên là “làng hái lượm”.
Độc đáo Lễ cấp sắc Then 12 đèn của người Nùng ở Cao Bằng

Độc đáo Lễ cấp sắc Then 12 đèn của người Nùng ở Cao Bằng

Sắc màu 54 - PV - 8 giờ trước
Lễ cấp sắc then của người Nùng ở Cao Bằng là một nghi lễ lớn trong đời người làm thầy. Thầy tào sẽ cấp ấn cho đệ tử được cấp sắc chứng nhận đủ khả năng tiến hành nghi lễ cúng bái, cầu an, đi cứu nhân độ thế cho bà con. Sau nghi lễ này, từ đây người đệ tử được cấp bằng và cấp chức sắc, cấp quan.
Vĩnh Long: Rác thải ùn ứ, Nhà máy xử lý rác “đắp chiếu”!

Vĩnh Long: Rác thải ùn ứ, Nhà máy xử lý rác “đắp chiếu”!

Môi trường sống - N. Tâm - 8 giờ trước
Việc thu gom và xử lý rác thải đang là vấn đề nan giải trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long. Cứ vài năm, tỉnh lại bố trí một quỹ đất mới để chôn lấp, nhưng rác thải vẫn cứ ùn ứ; trong khi đó, một dự án nhà máy xử lý rác công nghệ cao hàng trăm tỷ đồng lại đang “đắp chiếu”.
Hà Tĩnh: Sản xuất nấm theo hướng công nghệ cao

Hà Tĩnh: Sản xuất nấm theo hướng công nghệ cao

Khoa học - Công nghệ - Hoài Phương - 8 giờ trước
Dự án “Ứng dụng tiến bộ kỹ thuật xây dựng mô hình sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu nhằm giải quyết việc làm và thu nhập cho các nhóm đối tượng bị ảnh hưởng bởi sự cố môi trường biển tại các huyện ven biển tỉnh Hà Tĩnh” được triển khai từ năm 2016, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực. Qua thực hiện Dự án, nhiều người dân đã có thêm việc làm, tăng thu nhập, nâng cao đời sống...
Cần bảo tồn lưu giữ điệu hát ru dân tộc Raglai

Cần bảo tồn lưu giữ điệu hát ru dân tộc Raglai

Tìm trong di sản - PV - 10 giờ trước
Hát ru là thể loại dân ca của người Raglai, thể hiện những giá trị tinh thần và bản sắc dân tộc. Các làn điệu hát ru của người Raglai không chỉ xuất hiện và tồn tại lâu đời mà còn chan chứa tình cảm yêu thương và rất đỗi thiêng liêng của người mẹ dành cho con thuở ấu thơ. Tuy nhiên, do người Raglai không có chữ viết, nên những bài hát ru chỉ được lưu truyền qua phương thức truyền miệng. Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, hát ru của người Raglai đang có nguy cơ dần bị mai một, lãng quên.
Kia Tăng - vị chè “quý tộc” xứ Tuyên

Kia Tăng - vị chè “quý tộc” xứ Tuyên

Kinh tế - Việt Hà - 10 giờ trước
Được trồng ở độ cao 1.200m so với mực nước biển với khí hậu quanh năm mây phủ, sương giăng, chè Kia Tăng ở xã Hồng Thái, huyện Na Hang (Tuyên Quang) mang một hương vị đặc biệt không nơi nào có được. Loại cây tiềm năng này đang khẳng định thương hiệu trên thị trường và góp phần thay đổi đời sống kinh tế của người dân miền núi nơi đây.
Tín ngưỡng phồn thực tạo nên bản sắc Chăm

Tín ngưỡng phồn thực tạo nên bản sắc Chăm

Sắc màu 54 - PV - 11 giờ trước
Bên cạnh tục thờ sinh thực khí, trong kiến trúc, điêu khắc của người Chăm, tín ngưỡng phồn thực cũng thể hiện rõ nét, nhất quán. Mọi mặt đời sống người Chăm đều mang tính phồn thực.
Bệnh nhân thứ 17 tử vong do suy thận mạn giai đoạn cuối và mắc COVID-19

Bệnh nhân thứ 17 tử vong do suy thận mạn giai đoạn cuối và mắc COVID-19

Tin tức - PV - 14 giờ trước
Bộ Y tế cho biết, bệnh nhân 431 tử vong vì viêm phổi nặng do COVID-19, trên bệnh nhân đái tháo đường type 1, suy thận mạn giai đoạn cuối, sốc nhiễm trùng, suy đa tạng. Đây là trường hợp tử vong do COVID-19 thứ 17 kể từ khi đại dịch xảy ra tại Việt Nam.