Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Làng cười Văn Lang

PV - 18:04, 16/01/2018

Làng Văn Lang nằm trên vùng đồi núi trung du, ven sông Hồng, phía Tây Bắc là núi Nghĩa Lĩnh, làng còn có tên là “làng cười” và hàng trăm năm nay, làng đã trở thành một “điểm nhấn” trong không gian văn hóa vùng Ðất Tổ. Dân gian có câu “Văn Lang cả làng nói phét”, tức đã khẳng định cái hài của đất và người Văn Lang

Bằng nghệ thuật cường điệu, phóng đại, đôi khi kèm theo cả lối nói ngoa dụ đặc biệt dí dỏm hài hước, người dân Văn Lang không những ca ngợi những sản phẩm tinh tuý của làng quê, biểu dương khả năng lao động sáng tạo, mà qua đó còn bộc lộ những ước mơ khát vọng của mình.

Những câu truyện cười của làng Văn Lang đem lại tiếng cười sảng khoái xua tan mệt nhọc cho người dân Những câu truyện cười của làng Văn Lang đem lại tiếng cười sảng khoái xua tan mệt nhọc cho người dân

 

Cái hay, cái đẹp, cái giá trị nhân văn, thẩm mỹ của truyện cười Văn Lang chính là ở đó. Điển hình như “Chuyện Con lươn đồng”: Nhà cụ Trạch nhờ con cháu đào lò ngâm tre. Các con cháu cụ ra tay đào gần một buổi sáng thì phát hiện được một cái hang có con lươn đang chui chạy. Mọi người mừng quýnh, nắm lấy đuôi con lươn mà kéo. Con lươn bị tóm cổ. Nó dài phải bằng cái đòn gánh, mà to thì chẳng kém bắp vế người lực điền. Con lươn bị tóm cổ và chết ngắc. Con cháu cụ Trạch khiêng về nhà làm thịt. Cả nhà hơn mười người đánh chén túy lúy chưa hết một nửa con, vì vậy mới có câu ca: “Văn Lang bắt được con lươn, thịt mang nướng chả, còn xương đẽo cày​”…

Tài nghệ nói khoác của cư dân Văn Lang còn được ghi vào sử sách trong cuốn “Dư địa chí” của Nguyễn Trãi với cái tên “tổng Văn Lang”. Làng Văn Lang có sản phẩm gì, người dân cũng có cách biểu lộ tiếng cười của riêng mình, như: tác phẩm “Dứa gò sui, Cau nhà, Cây rau dền, Vườn gỗ lem, Con lươn đồng, Quả mướp hương, Củ sắn xuyên qua đường 24, Dao sắc…”.

Không chỉ vậy, tiếng cười trong truyện cười Văn Lang thường mộc mạc, dễ hiểu, hồn nhiên, thông minh, láu lỉnh trước những thành quả lao động, trước những cảnh ngộ éo le, tật xấu... Cười để bộc lộ tâm lý lạc quan trước cuộc sống thường nhật, cười thật to, thật thoải mái và sau khi cười đầu óc không còn vương vấn, nghĩ suy gì.

Trái lại tiếng cười trên, cung bậc của tiếng cười dành cho giai cấp thống trị lại quyết liệt, ít khoan nhượng, cười với mục đích bài xích, loại bỏ. Còn đấu tranh chống những thói hư tật xấu trong nội bộ nhân dân thái độ thường độ lượng, khoan dung, đả kích nhẹ nhàng. Tiếng cười độc đáo của Văn Lang bắt nguồn sâu sắc từ chất khôi hài giàu có của truyền thống văn học dân gian.

Hiện nay, số truyện cười được người dân sưu tầm, diễn xướng tương đối dồi dào với trên 200 câu chuyện khác khau. Trong truyện cười Văn Lang ta bắt gặp những câu chuyện như “Thề cá trê chui ống, Tiếng đàn bầu, Tinh trứng, Ông vệ sinh, Chạy đằng giời, Khó chữa lắm đấy”… là những câu chuyện phê phán những thói hư tật xấu, những yếu kém trong nội bộ quần chúng nhân dân và dăn dạy con người sửa chữa tật xấu của mình. Thông qua đó nhằm đem đến cho mọi người dân trong làng một nét ứng xử văn minh, lành mạnh, một không khí dân chủ trong phê bình và tự phê bình, từ đó giáo dục con người hoàn thiện, trong sáng hơn.

Đến với làng cười Văn Lang, xã Văn Lương, huyện Tam Nông mới thấy được con người nơi đây hồn nhiên, vui vẻ. Họ nói chuyện với nhau cũng khiến người nghe phải nở nụ cười, bởi cách nói ví von, dí dỏm.

Để giữ gìn nét đẹp truyền thống, hằng năm, sau khi lúa mạ đã xong, xã Văn Lương thường tổ chức thi kể chuyện cười. Trong cuộc thi, ai kể chuyện mà người nghe cười to nhất, cười nhiều nhất thì người đó sẽ giành phần thắng. Bên cạnh đó, hằng năm ngoài tổ chức cuộc thi kể chuyện cười, địa phương còn khuyến khích những người có khả năng diễn xướng truyện cười thành lập CLB văn nghệ, thường xuyên đi lưu diễn, hay giao lưu với nhau, kể chuyện cho con cháu cùng nghe nhằm quảng bá và giữ gìn nét đẹp truyện cười Văn Lang.

Hiện nay, tại Thư viện tỉnh Phú Thọ còn lưu trữ nhiều cuốn truyện cười Văn Lang và nhiều tài liệu liên quan tới loại hình di sản Ngữ văn dân gian này. Ông Nguyễn Đắc Thủy, PGĐ Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ cho biết: Để bảo tồn và phát huy giá trị truyện cười Văn Lang, Sở Văn hóa TT&DL tỉnh Phú Thọ đã xây dựng và triển khai kế hoạch đề nghị vinh danh các nghệ nhân làng cười Văn Lang. Đây là những hạt nhân sẽ tham gia truyền dạy và phát triển truyện cười Văn Lang lan tỏa sâu rộng trong đời sống cộng đồng. Thế hệ trẻ của làng Văn Lương sẽ là những người tiếp nối sự nghiệp lưu giữ, phát huy những nét văn hóa truyền thống đặc biệt này.

NGỌC TUẤN

 

Tin cùng chuyên mục
Đừng để di tích thành phế tích

Đừng để di tích thành phế tích

Hơn 22 năm, kể từ ngày được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia, di tích Nhà tù số 9 - Đào Duy Từ, TP. Quy Nhơn (Bình Định) vẫn chưa được quan tâm tu bổ nên đã xuống cấp nghiêm trọng, đang dần bị quên lãng. Thậm chí nhiều người dân sống gần khu vực cũng không biết đến sự tồn tại của di tích lịch sử này.
Tin nổi bật trang chủ
Việt Nam đã có 1.077 ca mắc COVID-19 (từ 23/1 đến 18h ngày 28/9/2020)

Việt Nam đã có 1.077 ca mắc COVID-19 (từ 23/1 đến 18h ngày 28/9/2020)

Tin tức - PV - 21:41, 28/09/2020
Tính đến 18h ngày 28/9/2020, Việt Nam đã ghi nhận 1.077 ca mắc COVID-19.
THÔNG BÁO: Xét tuyển công chức vào làm việc tại các đơn vị quản lý nhà nước thuộc Ủy ban Dân tộc năm 2020

THÔNG BÁO: Xét tuyển công chức vào làm việc tại các đơn vị quản lý nhà nước thuộc Ủy ban Dân tộc năm 2020

Tin tức - PV - 16:50, 28/09/2020
Căn cứ Quyết định số 501/QĐ-UBDT ngày 09/9/2020 của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc ban hành kế hoạch xét tuyển công chức vào làm việc tại các đơn vị quản lý nhà nước năm 2020, Ủy ban Dân tộc thông báo kế hoạch xét tuyển công chức như sau:
Xã Zuôih phát triển nông sản địa phương

Xã Zuôih phát triển nông sản địa phương

Kinh tế - Nguyễn Văn Sơn - 16:48, 28/09/2020
Những năm gần đây, được sự trợ giúp từ nhiều phía, đồng bào Cơ Tu ở xã Zuôih, huyện Nam Giang (Quảng Nam) có điều kiện sản xuất, lựa chọn phát triển các mô hình làm ăn hiệu quả từ nông sản để hỗ trợ nhân rộng, giúp nhiều hộ dân cải thiện cuộc sống, vươn lên thoát nghèo bền vững.
Bao giờ bản Mùa Xuân có trường mới?

Bao giờ bản Mùa Xuân có trường mới?

Giáo dục - Quỳnh Chi - 16:45, 28/09/2020
Sau nhiều giờ lặn lội, băng rừng hơn 15 cây số, trên con đường núi dốc đứng một bên là núi, một bên là vực thẳm, chúng tôi đặt chân đến bản Mùa Xuân, xã Sơn Thủy, huyện Quan Sơn (Thanh Hóa). Đây là một trong những bản nghèo khó nhất của huyện này. Không đường, không điện lưới, không Internet, cuộc sống của người dân vẫn theo kiểu tự cung, tự cấp với việc trồng lúa, ngô, nên cái nghèo vẫn đeo bám quanh năm.
Bộ Công an đề xuất những thay đổi với giấy phép lái xe

Bộ Công an đề xuất những thay đổi với giấy phép lái xe

Tin tức - PV - 16:34, 28/09/2020
Dự thảo Luật Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ (lần thứ 5) đề xuất chia giấy phép lái xe thành 11 hạng khác nhau thay vì 15 hạng như hiện nay.
Một số bài thuốc chữa bệnh từ thiên niên kiện

Một số bài thuốc chữa bệnh từ thiên niên kiện

Vườn thuốc quanh ta - TK - 16:32, 28/09/2020
Thiên niên kiện hay còn gọi là cây bao kim, sơn thục, ráy hương, duyên, vắt vẻo… có vị đắng, cay, tính ấm, tác dụng trừ phong thấp, mạnh gân xương…Sau đây là một số bài thuốc chữa bệnh từ thiên niên kiện.
Quản Bạ (Hà Giang): “Bệnh” trông chờ, ỷ lại ngày càng thuyên giảm

Quản Bạ (Hà Giang): “Bệnh” trông chờ, ỷ lại ngày càng thuyên giảm

Sự kiện - Bình luận - Lê Hải - 16:29, 28/09/2020
Kết thúc 1 nhiệm kỳ (2015-2020), huyện Quản Bạ (Hà Giang) đã đạt và vượt nhiều chỉ tiêu về phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH), đặc biệt, tạo sự thay đổi đáng kể về tư tưởng của người dân là dần thoát khỏi “bệnh” trông chờ, ỷ lại. Nhiều hộ đã mạnh dạn vay vốn ngân hàng phát triển kinh tế và đã có nhiều mô hình kinh tế được triển khai nhân rộng...
Món cá gỏi kiến vàng của người Rơ Măm

Món cá gỏi kiến vàng của người Rơ Măm

Du lịch - Ẩm thực - Thùy Dung - 15:20, 28/09/2020
Từ xa xưa, đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên đã lên rừng bắt kiến vàng về để chế biến thành những món ăn đặc trưng. Nếu như người Gia Rai ở vùng chảo lửa Krông Pa (Gia Lai) nổi tiếng với món muối kiến vàng thì người Rơ Măm ở làng Le, xã Mo Rai, huyện Sa Thầy (Kon Tum) được biết đến với món cá gỏi kiến vàng được coi là đặc sản của dân tộc.
An Giang: Đa dạng các giải pháp hỗ trợ đồng bào DTTS

An Giang: Đa dạng các giải pháp hỗ trợ đồng bào DTTS

Kinh tế - Phương Nghi - 15:07, 28/09/2020
An Giang có 18 xã đặc biệt khó khăn (ĐBKK), xã biên giới thuộc diện đầu tư của Chương trình 135 giai đoạn 2017 - 2020 theo Quyết định số 900/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Trong những năm qua, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững trên địa bàn vùng DTTS và miền núi, tỉnh đã đa dạng hóa các giải pháp hỗ trợ, giúp người nghèo nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống và vươn lên thoát nghèo bền vững,
Nghệ An: Sôi nổi liên hoan tiếng hát dân ca các dân tộc huyện Quỳ Hợp

Nghệ An: Sôi nổi liên hoan tiếng hát dân ca các dân tộc huyện Quỳ Hợp

Sắc màu 54 - Nguyễn Thanh - 14:57, 28/09/2020
UBND huyện Quỳ Hợp (Nghệ An) vừa tổ chức Liên hoan tiếng hát dân ca các dân tộc lần thứ II năm 2020. Đây là hoạt động nghệ thuật quần chúng nằm trong Đề án bảo tồn các làn điệu dân ca dân tộc Thái, Thổ và dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh huyện Quỳ Hợp.