Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Làng cười Văn Lang

PV - 18:04, 16/01/2018

Làng Văn Lang nằm trên vùng đồi núi trung du, ven sông Hồng, phía Tây Bắc là núi Nghĩa Lĩnh, làng còn có tên là “làng cười” và hàng trăm năm nay, làng đã trở thành một “điểm nhấn” trong không gian văn hóa vùng Ðất Tổ. Dân gian có câu “Văn Lang cả làng nói phét”, tức đã khẳng định cái hài của đất và người Văn Lang

Bằng nghệ thuật cường điệu, phóng đại, đôi khi kèm theo cả lối nói ngoa dụ đặc biệt dí dỏm hài hước, người dân Văn Lang không những ca ngợi những sản phẩm tinh tuý của làng quê, biểu dương khả năng lao động sáng tạo, mà qua đó còn bộc lộ những ước mơ khát vọng của mình.

Những câu truyện cười của làng Văn Lang đem lại tiếng cười sảng khoái xua tan mệt nhọc cho người dân Những câu truyện cười của làng Văn Lang đem lại tiếng cười sảng khoái xua tan mệt nhọc cho người dân

 

Cái hay, cái đẹp, cái giá trị nhân văn, thẩm mỹ của truyện cười Văn Lang chính là ở đó. Điển hình như “Chuyện Con lươn đồng”: Nhà cụ Trạch nhờ con cháu đào lò ngâm tre. Các con cháu cụ ra tay đào gần một buổi sáng thì phát hiện được một cái hang có con lươn đang chui chạy. Mọi người mừng quýnh, nắm lấy đuôi con lươn mà kéo. Con lươn bị tóm cổ. Nó dài phải bằng cái đòn gánh, mà to thì chẳng kém bắp vế người lực điền. Con lươn bị tóm cổ và chết ngắc. Con cháu cụ Trạch khiêng về nhà làm thịt. Cả nhà hơn mười người đánh chén túy lúy chưa hết một nửa con, vì vậy mới có câu ca: “Văn Lang bắt được con lươn, thịt mang nướng chả, còn xương đẽo cày​”…

Tài nghệ nói khoác của cư dân Văn Lang còn được ghi vào sử sách trong cuốn “Dư địa chí” của Nguyễn Trãi với cái tên “tổng Văn Lang”. Làng Văn Lang có sản phẩm gì, người dân cũng có cách biểu lộ tiếng cười của riêng mình, như: tác phẩm “Dứa gò sui, Cau nhà, Cây rau dền, Vườn gỗ lem, Con lươn đồng, Quả mướp hương, Củ sắn xuyên qua đường 24, Dao sắc…”.

Không chỉ vậy, tiếng cười trong truyện cười Văn Lang thường mộc mạc, dễ hiểu, hồn nhiên, thông minh, láu lỉnh trước những thành quả lao động, trước những cảnh ngộ éo le, tật xấu... Cười để bộc lộ tâm lý lạc quan trước cuộc sống thường nhật, cười thật to, thật thoải mái và sau khi cười đầu óc không còn vương vấn, nghĩ suy gì.

Trái lại tiếng cười trên, cung bậc của tiếng cười dành cho giai cấp thống trị lại quyết liệt, ít khoan nhượng, cười với mục đích bài xích, loại bỏ. Còn đấu tranh chống những thói hư tật xấu trong nội bộ nhân dân thái độ thường độ lượng, khoan dung, đả kích nhẹ nhàng. Tiếng cười độc đáo của Văn Lang bắt nguồn sâu sắc từ chất khôi hài giàu có của truyền thống văn học dân gian.

Hiện nay, số truyện cười được người dân sưu tầm, diễn xướng tương đối dồi dào với trên 200 câu chuyện khác khau. Trong truyện cười Văn Lang ta bắt gặp những câu chuyện như “Thề cá trê chui ống, Tiếng đàn bầu, Tinh trứng, Ông vệ sinh, Chạy đằng giời, Khó chữa lắm đấy”… là những câu chuyện phê phán những thói hư tật xấu, những yếu kém trong nội bộ quần chúng nhân dân và dăn dạy con người sửa chữa tật xấu của mình. Thông qua đó nhằm đem đến cho mọi người dân trong làng một nét ứng xử văn minh, lành mạnh, một không khí dân chủ trong phê bình và tự phê bình, từ đó giáo dục con người hoàn thiện, trong sáng hơn.

Đến với làng cười Văn Lang, xã Văn Lương, huyện Tam Nông mới thấy được con người nơi đây hồn nhiên, vui vẻ. Họ nói chuyện với nhau cũng khiến người nghe phải nở nụ cười, bởi cách nói ví von, dí dỏm.

Để giữ gìn nét đẹp truyền thống, hằng năm, sau khi lúa mạ đã xong, xã Văn Lương thường tổ chức thi kể chuyện cười. Trong cuộc thi, ai kể chuyện mà người nghe cười to nhất, cười nhiều nhất thì người đó sẽ giành phần thắng. Bên cạnh đó, hằng năm ngoài tổ chức cuộc thi kể chuyện cười, địa phương còn khuyến khích những người có khả năng diễn xướng truyện cười thành lập CLB văn nghệ, thường xuyên đi lưu diễn, hay giao lưu với nhau, kể chuyện cho con cháu cùng nghe nhằm quảng bá và giữ gìn nét đẹp truyện cười Văn Lang.

Hiện nay, tại Thư viện tỉnh Phú Thọ còn lưu trữ nhiều cuốn truyện cười Văn Lang và nhiều tài liệu liên quan tới loại hình di sản Ngữ văn dân gian này. Ông Nguyễn Đắc Thủy, PGĐ Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ cho biết: Để bảo tồn và phát huy giá trị truyện cười Văn Lang, Sở Văn hóa TT&DL tỉnh Phú Thọ đã xây dựng và triển khai kế hoạch đề nghị vinh danh các nghệ nhân làng cười Văn Lang. Đây là những hạt nhân sẽ tham gia truyền dạy và phát triển truyện cười Văn Lang lan tỏa sâu rộng trong đời sống cộng đồng. Thế hệ trẻ của làng Văn Lương sẽ là những người tiếp nối sự nghiệp lưu giữ, phát huy những nét văn hóa truyền thống đặc biệt này.

NGỌC TUẤN

 

Tin cùng chuyên mục
Lai Châu: Triển khai gói kích cầu lần 2 để hỗ trợ du lịch

Lai Châu: Triển khai gói kích cầu lần 2 để hỗ trợ du lịch

Du lịch cả nước nói chung và tỉnh Lai Châu nói riêng đều bị ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch Covid-19. Để đưa du lịch hoạt động quay trở lại, tỉnh Lai Châu đã ban hành gói kích cầu du lịch lần 2, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp làm du lịch.
Tin nổi bật trang chủ
Góp ý hoàn thiện tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù

Góp ý hoàn thiện tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù

Ngày 28/10/2020, tại Hà Nội, Ủy ban Dân tộc (UBDT) tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo Tờ trình, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2021-2025. Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến; Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Hoàng Thị Hạnh đồng chủ trì Hội thảo. Tham dự Hội thảo có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Y Thông; lãnh đạo Hội đồng Dân tộc của Quốc hội; đại diện lãnh đạo, cán bộ các bộ, ban, ngành, địa phương.
Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh dự và chỉ đạo Đại hội Thi đua yêu nước tỉnh Lào Cai

Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh dự và chỉ đạo Đại hội Thi đua yêu nước tỉnh Lào Cai

Tin tức - Trọng Bảo - 19:40, 28/10/2020
Đại hội Thi đua yêu nước lần thứ V, tỉnh Lào Cai đã diễn ra vào ngày 28/10 với sự góp mặt của 323 đại biểu điển hình, đại diện cho các cơ quan, ban ngành, các huyện, thị xã, thành phố, các tổ chức xã hội... Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh dự và chỉ đạo Đại hội.
Ông Nguyễn Tiến Hải tái đắc cử Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau

Ông Nguyễn Tiến Hải tái đắc cử Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau

Tin tức - Như Tâm - 17:08, 28/10/2020
Ông Nguyễn Tiến Hải, Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau khóa XV vừa tái đắc cử Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau khóa XVI nhiệm kỳ 2020-2025.
Những người “giữ lửa” buôn làng

Những người “giữ lửa” buôn làng

Phóng sự - Ký sự - Uông Thái Biểu - 16:45, 28/10/2020
Có một đêm lửa rừng dưới chân núi mẹ Lang Bian (Lâm Đồng), tôi đã được nghe nhạc sĩ Krajan Plin hát, bài hát do chính anh sáng tác với tên gọi “Giữ ấm bếp hồng”. Người đàn ông Cơ Ho ấy đã “rút ruột rút gan” thành những giai điệu lan tỏa tình yêu cao nguyên: “Kìa trông vầng trăng trên cao. Kìa trông ngàn sao lung linh. Dẫu có bão giông, thác lũ thét gào. Ta hãy cùng nhau giữ ấm bếp hồng…”.
Thành phố Hồ Chí Minh: Đột phá từ những chính sách dân tộc đặc thù

Thành phố Hồ Chí Minh: Đột phá từ những chính sách dân tộc đặc thù

Công tác Dân tộc - Thiên Đức - 16:32, 28/10/2020
So với các địa phương vùng miền núi, cộng đồng DTTS ở TP. Hồ Chí Minh có rất nhiều điểm khác biệt. Do đó, Cơ quan công tác Dân tộc của Thành phố đã tham mưu cho các cấp, ngành áp dụng nhiều chính sách dân tộc đặc thù, từ đó mang lại những kết quả có tính đột phá.
Đăk Nông: Đưa nghề dệt thổ cẩm vào mô hình giảm nghèo

Đăk Nông: Đưa nghề dệt thổ cẩm vào mô hình giảm nghèo

Nghề nghiệp - Việc làm - Lê Hường - 16:29, 28/10/2020
Thời gian qua, tỉnh Đăk Nông đã tìm nhiều giải pháp để khôi phục, bảo tồn và phát triển nghề dệt thổ cẩm. Đặc biệt, năm 2020, Đăk Nông đưa nghề dệt thổ cẩm truyền thống vào mô hình giảm nghèo, trở thành một nghề kinh tế giúp đồng bào DTTS có thu nhập.
Bão số 9 làm 2 người bị thương, 360 xã bị mất điện

Bão số 9 làm 2 người bị thương, 360 xã bị mất điện

Tin tức - PV - 16:26, 28/10/2020
Cập nhật đến 14h chiều 28/10 của Ban Chỉ đạo tiền phương ứng phó với bão số 9 cho biết, ảnh hưởng của bão đã làm 2 người bị thương, hiện tại có 360 xã đang bị mất điện. Về nhà: 3 nhà bị sập, 972 nhà bị tốc mái. Đồng thời, 31 trụ sở cơ quan và 28 điểm trường bị hư hại, tốc mái.
Dịch Covid-19: 441.418 ca mắc mới và 6.923 ca tử vong toàn cầu trong 1 ngày

Dịch Covid-19: 441.418 ca mắc mới và 6.923 ca tử vong toàn cầu trong 1 ngày

Tin tức - PV - 16:14, 28/10/2020
Chỉ trong vòng 1 ngày, cả thế giới ghi nhận 441.418 ca mắc Covid-19 mới và 6.923 trường hợp tử vong vì dịch bệnh này.
Diện tích rừng trồng tăng, rừng tự nhiên giảm: “Thay lâu đài bằng căn nhà lá”

Diện tích rừng trồng tăng, rừng tự nhiên giảm: “Thay lâu đài bằng căn nhà lá”

Chính sách dân tộc - Sỹ Hào - 16:12, 28/10/2020
Những năm gần đây, diện tích rừng trồng tăng, nhưng diện tích rừng tự nhiên lại liên tục giảm là một thực trạng rất đáng quan ngại. Đã có người ví việc phát triển rừng trồng đi liền với giảm diện tích rừng tự nhiên giống như “thay lâu đài bằng căn nhà lá”.
Xã Hướng Việt (Hướng Hóa, Quảng Trị): Hoang tàn sau lũ dữ

Xã Hướng Việt (Hướng Hóa, Quảng Trị): Hoang tàn sau lũ dữ

Đời sống - Xã hội - Thanh Hải - 11:49, 28/10/2020
Mới đây thôi, những Tà Rùng, Xa Đưng, Cờ Tiếng (xã Hướng Việt huyện Hướng Hóa, Quảng Trị) … còn là vùng đất quần cư bình yên với cuộc sống no ấm hiện hữu trong mỗi thôn làng của đồng bào Bru Vân Kiều. Thế nhưng, lũ về đã xóa sạch, biến nơi đây thành vùng đất hoang tàn và đổ nát…
Ông Đỗ Trọng Hưng được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa

Ông Đỗ Trọng Hưng được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa

Tin tức - Quỳnh Trâm - 11:43, 28/10/2020
Sáng ngày 28/10 Đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2020-2025 đã công bố kết quả phiên họp đầu tiên của Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XIX . Đồng chí Đỗ Trọng Hưng được bầu giữ chức vụ Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa nhiệm kỳ 2020-2025.