Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Có một ban nhạc cổ truyền mang tên Tam Sóc

PV - 11:06, 03/10/2018

Âm thanh hòa quyện từ tiếng kèn pây-o réo rắt, nhộn nhịp của trống kô đay… rồi lắng đọng, suy tư với giọng đàn khưm, cha pây chòm riêng, là loại hình âm nhạc gắn liền với các cuộc vui, lễ cưới của người Khmer- Nam bộ. Để gìn giữ bản sắc của dân tộc, nhiều năm qua, một số người dân yêu âm nhạc ở ấp Tam Sóc C1, xã Mỹ Thuận, huyện Mỹ Tú (Sóc Trăng), đã hình thành một ban nhạc, lặng thầm tập luyện để những âm điệu, tiết tấu của dòng nhạc lễ cổ truyền này luôn vang lên.

Âm nhạc vẫn tràn đầy trong nghi lễ “Cắt hoa cau” của đồng bào Khmer. Âm nhạc vẫn tràn đầy trong nghi lễ “Cắt hoa cau” của đồng bào Khmer.

Đặc sắc nhạc lễ cổ truyền

Nhạc sĩ Dương Trí Dũng, giáo viên khoa Âm nhạc, Trường Trung cấp Văn hóa-Nghệ thuật Sóc Trăng cho biết, hệ thống âm nhạc trong lễ cưới của người Khmer được quy định rất bài bản bằng những bài dân ca. Trước khi lễ cưới diễn ra, ông Maha (người dẫn chương trình lễ cưới) và ban nhạc đều bàn bạc, thống nhất âm nhạc trình tự cho lễ cưới, từ lễ rước lễ vật qua nhà gái, lễ mở rào, lễ cắt hoa cau, lễ cắt tóc... cho đến khi kết thúc. Những bài được dàn nhạc trình tấu trong lễ cưới, ngoài tính chất giải trí, những nội dung ca từ còn có ý nghĩa giáo huấn cho đôi vợ chồng trẻ cả về cuộc sống, hành vi ứng xử và nét văn hóa truyền thống cần giữ gìn và thực hành trong cuộc sống.

Trong các bài nhạc này, có lẽ phần âm nhạc trong lễ “múa mở rào” là hấp dẫn hơn cả. Theo phong tục của người Khmer, khi nhà trai đến trước cổng nhà gái (cổng vào lúc này đã bị rào lại), ông Mô-Ha phải thực hành đúng lễ tục “múa mở rào”.

Điệu múa này tái hiện dựa theo câu chuyện cổ tích về duyên nợ của đôi trai gái trong Trường ca nàng Sê đa. Cổng rào được xem như là cánh cổng của kinh thành, nếu đôi trai gái có duyên nợ thì sau ba lần chạm vào cổng rào, cổng sẽ tự mở ra để nhà trai vào nhà hành lễ.

Để luôn nhuần nhuyễn những bài bản nhạc cổ truyền, dàn nhạc lễ cổ truyền ở Tam Sóc C1 thường xuyên phải tập dượt. Mới đây, chúng tôi được tham dự một buổi tập tại nhà anh Danh Huyền ở ấp Tam Sóc C1. Chẳng cần sàn tập hay phòng tập, chỉ cần những chiếc chiếu trải bên hiên nhà là đã có chỗ tập mát mẻ, thoáng đãng. Từ sáng sớm, các nghệ nhân đã tụ họp đông đủ, ngoài ra còn có nhiều người dân trong xóm cũng kéo sang để được nghe đàn, nghe hát.

Chú Danh Nang bập bùng tiếng trống vỗ giữ nhịp, đôi bàn tay chú thuần thục đùa vui với kô đay. Anh Danh Huyền vốn là một tay dầm chắc khỏe của đội ghe ngo Tam Sóc nhưng rất nhẹ nhàng, thanh thoát cùng những dây khươm. Anh Thạch Yên nắn nót nhả từng âm thanh trầm lắng từ cây đàn cha pây, rồi ngân nga nhả chữ, nhấn nhá luyện giọng để câu hát trong lễ cắt hoa cau thêm ngọt ngào, trầm lắng…, tất cả quyện chặt vào nhau trong không gian làng quê yên bình, mộc mạc.

Nghệ sĩ nông dân

Những bài bản âm nhạc truyền thống vốn không có ký âm mà được truyền đạt theo cung cách truyền khẩu, thị phạm. Mỗi ban nhạc đều có một người có vai trò như một nhạc trưởng, đó là người có kiến thức rộng về âm nhạc dân tộc, biết sử dụng nhiều loại nhạc cụ khác nhau và có vai trò dẫn dắt cả ban nhạc trình tấu. Với ban nhạc cổ truyền Tam Sóc, anh Danh Yên đang giữ vai trò trưởng nhóm. Anh là người rất đa năng, nên tùy theo từng thời điểm trong lễ cưới, hoặc lúc ban nhạc không đủ người, anh Danh Yên đáp ứng ngay được công đoạn âm nhạc, lúc thì tham gia kéo đàn truo nguk… chuyển sang chơi truô sô…; lúc lại vỗ trống kô đay giữ nhịp. Đặc biệt, anh thuộc rất nhiều bài bản dân ca và có chất giọng tốt để hát những bài ca này.

Trong dàn nhạc, chuyện một người có thể chơi nhiều nhạc cụ không hiếm, nhưng không phải ai cũng có được chất trầm ấm và giọng ngân khỏe khoắn để lĩnh xướng.

Điều đáng quý ở những nghệ sĩ này là, sau mỗi sự kiện, hay mùa cưới, họ lại trở lại với cuộc sống đời thường là những nông dân. Chú Danh Nang ngoài chuyện chăm sóc 5 công lúa, rẫy cỏ để nuôi bò, còn chăm hai cháu nội để các con an tâm công việc.

Anh Danh Huyền, ngoài việc ruộng nương còn là một tay dầm của đội ghe ngo Tam Sóc; có thành viên khác lúc rảnh còn chạy hon da ôm kiếm thêm thu nhập cho gia đình... Cuộc sống lao động tuy còn nhiều khó khăn, nhưng khi gặp gỡ các thành viên trong dàn nhạc này, cảm nhận ai cũng vui vẻ.

Có lẽ tiếng đàn, lời ca đã giúp họ giải tỏa đi những muộn phiền sau những buổi lao động nặng nhọc, giúp họ vượt qua những khó khăn trong cuộc sống. Và cũng chính vì những lý do như vậy, các “nghệ sĩ nông dân” này đã luôn trân quý, tự bảo ban nhau tập luyện, truyền dạy lại cho con cháu giữ gìn bản sắc văn hóa đặc sắc.

Được biết, tháng 10/2018 này, Đài Phát thanh-Truyền hình Sóc Trăng sẽ tổ chức Liên hoan Dân ca Khmer khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long năm 2018, Ban nhạc cổ truyền Tam Sóc đã đăng ký tham dự 3 tiết mục trình tấu là: Lễ buộc chỉ tay; Đếm lễ vật; Giã thuốc dấu (Bốc leck).

NHƯ TÂM - CAO LONG

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Huyền bí những Pram

Huyền bí những Pram

Họ xuất hiện trong dạng hình kỳ dị, trong huyên náo cuối cánh rừng giữa những gốc cây cổ thụ. Sự có mặt của họ như một phần tâm điểm của lễ Pơthi (Lễ Bỏ mả) hay dịp lễ hội của đồng bào các DTTS Tây Nguyên, đó là những Pram (người hóa trang) và Pơtual (người múa hề) mang đầy sự bí ẩn như chính vùng đất Tây Nguyên này.
Tin nổi bật trang chủ
“Người có uy tín luôn cố gắng hết mình, đi trước và cống hiến”

“Người có uy tín luôn cố gắng hết mình, đi trước và cống hiến”

Người có uy tín - Mỹ Dung - 9 giờ trước
“Thường người ta vẫn nói, Người có uy tín là già làng, trưởng bản là người có quyền uy lắm, nhưng không phải đâu. Trước tiên, là Người có uy tín thì phải cố gắng hết mình, đi trước và phải cống hiến, hi sinh nhiều cho bà con ấy ”, đó là trải lòng của bà Vi Thị Nhu, dân tộc Tày, thôn Hợp Thành, xã Đồng Ý, huyện Bắc Sơn (Lạng Sơn) với hơn 10 năm được bầu là Người có uy tín trên địa bàn.
Huyền bí những Pram

Huyền bí những Pram

Phóng sự - Tiêu Dao - 9 giờ trước
Họ xuất hiện trong dạng hình kỳ dị, trong huyên náo cuối cánh rừng giữa những gốc cây cổ thụ. Sự có mặt của họ như một phần tâm điểm của lễ Pơthi (Lễ Bỏ mả) hay dịp lễ hội của đồng bào các DTTS Tây Nguyên, đó là những Pram (người hóa trang) và Pơtual (người múa hề) mang đầy sự bí ẩn như chính vùng đất Tây Nguyên này.
Tết trồng cây, nghĩ về công tác quản lý, bảo vệ rừng

Tết trồng cây, nghĩ về công tác quản lý, bảo vệ rừng

Sự kiện - Bình luận - An Yên - 10 giờ trước
Những ngày đầu xuân Giáp Thìn, các địa phương trên cả nước đã náo nức ra quân, phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”. Trước đó, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ban hành Chỉ thị về tổ chức “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” và tăng cường công tác quản lý, bảo vệ, phát triển rừng. Đó chính là một thông điệp đầy ý nghĩa của người đứng đầu Chính phủ trước mùa xuân mới.
Đakrông (Quảng Trị): Đổi mới, nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa vùng đồng bào DTTS

Đakrông (Quảng Trị): Đổi mới, nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa vùng đồng bào DTTS

Công tác Dân tộc - Phạm Tiến - 10 giờ trước
Đakrông (Quảng Trị) là huyện miền núi có trên 80% người dân sinh sống là đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), việc thực hiện hiệu quả Đề án “Đổi mới, nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa” đã và đang được các cấp chính quyền, đồng bào các DTTS trên địa bàn huyện tích cực thực hiện nhằm góp phần nâng cao chất lượng đời sống tinh thần cho Nhân dân.
Kon Tum: Phát động Tháng hoạt động thể dục thể thao cho mọi người

Kon Tum: Phát động Tháng hoạt động thể dục thể thao cho mọi người

Trang địa phương - Ngọc Chí - 10 giờ trước
Sáng ngày 3/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Kon Tum phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tổ chức Lễ phát động Tháng hoạt động thể dục thể thao cho mọi người và Ngày chạy Olympic vì sức khỏe toàn dân; đồng thời, tổ chức đồng diễn dân vũ năm 2024 với sự tham gia của 500 phụ nữ trên địa bàn tỉnh.
Vấn đề - Sự kiện (Tuần 9): Hành trình sau 6 năm vinh danh của Then: Bài học phát huy giá trị di sản

Vấn đề - Sự kiện (Tuần 9): Hành trình sau 6 năm vinh danh của Then: Bài học phát huy giá trị di sản

Kể từ khi được vinh danh đến nay đã 6 năm, các địa phương sở hữu di sản Then đã có nhiều giải pháp góp phần bảo tồn, phát huy, lan tỏa giá trị của Then trong cộng đồng. Đây là bài học quý trong câu chuyện gìn giữ mạch nguồn, phát huy giá trị văn hóa của di sản sau vinh danh. Chương trình Vấn đề - Sự kiện của Báo Dân tộc và Phát triển hôm nay sẽ bàn về: Hành trình sau 6 năm vinh danh của Then: Bài học phát huy giá trị di sản.
Đắk Lắk: Bắt đối tượng hoạt động tín dụng đen, tấn công người thi hành công vụ

Đắk Lắk: Bắt đối tượng hoạt động tín dụng đen, tấn công người thi hành công vụ

Pháp luật - Lê Hường - 10 giờ trước
Công an huyện Krông Pắk, tỉnh Đắk Lắk thông tin, đơn vị vừa khởi tố, bắt tạm giạm Võ Tấn Tùng (SN 1976), trú thị trấn Phước An (huyện Krông Pắk) về hành vi chuyên hoạt động tín dụng đen. Không những vậy, Tùng có hành động còn tấn công lực lượng Công an.
Đoàn Thanh niên Uỷ ban Dân tộc: Nhiều hoạt động ý nghĩa tại tỉnh Bắc Kạn

Đoàn Thanh niên Uỷ ban Dân tộc: Nhiều hoạt động ý nghĩa tại tỉnh Bắc Kạn

Tin tức - Mai Hương - 11 giờ trước
Ngày 01-02/3, được sự đồng ý của Ban Cán sự Đảng, Đảng ủy, Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc (UBDT); Hưởng ứng tháng Thanh niên 2024, Đoàn Thanh niên UBDT phối hợp với Đoàn Thanh niên Sở Giao dịch chứng khoán thành phố Hà Nội tổ chức nhiều hoạt động thiện nguyện ý nghĩa tại tỉnh Bắc Kạn.
Quảng Bình: Nam sinh tử vong trong Hội khỏe Phù Đổng

Quảng Bình: Nam sinh tử vong trong Hội khỏe Phù Đổng

Sức khỏe - Khánh Ngân - 11 giờ trước
Ngày 2/3, Thầy Phan Thanh Xuân- Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Quảng Trạch (Quảng Bình) xác nhận với phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển có trường hợp nam sinh lớp 9 tử vong trong cuộc thi chạy tại Hội khỏe Phù Đổng cấp huyện năm học 2023 – 2024.
Kiên Giang: Trao 200 phần quà đến hộ gia đình DTTS khó khăn khu vực biên giới

Kiên Giang: Trao 200 phần quà đến hộ gia đình DTTS khó khăn khu vực biên giới

Trang địa phương - Tiến Vinh - Minh Triết - 11 giờ trước
Ngày 2/3, trên tuyến biên giới huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang, Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh phối hợp cùng UBND 2 xã biên giới (Vĩnh Điều và Vĩnh Phú) đến thăm và tặng quà cho các hộ đồng bào DTTS gặp khó khăn đang sinh sống trên khu vực biên giới của huyện Giang Thành.
Khai mạc Ngày hội người Bình Định tại TP.Hồ Chí Minh lần thứ 8-năm 2024

Khai mạc Ngày hội người Bình Định tại TP.Hồ Chí Minh lần thứ 8-năm 2024

Xã hội - T.Nhân-H.Trường - 11 giờ trước
Ngày 2/3, ngày Hội người Bình Ðịnh tại TP.Hồ Chí Minh lần thứ 8 năm 2024 đã được khai mạc tại Công viên Hồ Kỳ Hòa (195 - 197 Cao Thắng nối dài, quận 10, TP.Hồ Chí Minh). Đây là dịp để cộng đồng người Bình Định ở các tỉnh phía Nam gặp nhau, thăm hỏi, chia sẻ công việc, cuộc sống, cũng như tạo không gian đậm đà tinh thần văn hóa về con người miền đất Võ.