Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Khoa học - Công nghệ

Bài 1: Bộ gõ “chữ đồng bào” của cô gái H’rê

PV - 16:29, 02/04/2018

Do đặc thù về địa lý, thổ nhưỡng, khí hậu… điều kiện kinh tế, xã hội vùng dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi còn khó khăn.

Đặc biệt, việc tiếp cận tiến bộ khoa học kỹ thuật ứng dụng vào thực tiễn tồn tại không ít rào cản. Tuy nhiên, những năm gần đây, có những học sinh, thanh niên người DTTS từ hoàn cảnh sống của mình đã sản sinh ra nhiều “chất liệu” để xây dựng và hiện thực hóa nhiều ý tưởng sáng tạo khoa học. Các em đang là những tấm gương sáng, những điển hình trong phong trào thanh niên khởi nghiệp để cho tuổi trẻ noi theo.

Để khích lệ các bạn trẻ vùng DTTS sáng tạo hơn nữa trong nghiên cứu khoa học.

Báo Dân tộc và Phát triển giới thiệu tới độc giả những tấm gương sáng đạt giải cao trong các cuộc thi về khoa học cấp quốc gia và khu vực thời gian qua.

Từ niềm đam mê bản sắc truyền thống

Sinh năm 2001, trong một gia đình không mấy khá giả, điều kiện học tập của Vi cũng như các bạn cùng trang lứa còn nhiều khó khăn thiếu thốn, nhưng với khát vọng vươn lên học tập, để sau này giúp đỡ gia đình và góp phần xây dựng quê hương. Từ cấp 1, đến cấp 2 và bây giờ lên cấp 3, học ở Trường THPT DTNT tỉnh, Vi luôn là học sinh khá giỏi.

Em Đinh Triệu Vi trong giờ tự học ở Trường PT DTNT tỉnh Bình Định. Em Đinh Triệu Vi trong giờ tự học ở Trường PT DTNT tỉnh Bình Định.

 

Chia sẻ về kinh nghiệm học tập, Đinh Triệu Vi cho biết, để đạt được kết quả học tập tốt, mình phải tự quy định cho bản thân tính kỷ luật, xây dựng kế hoạch, mục tiêu phấn đấu cụ thể cho cả năm học, từng kỳ học, từng môn học. Trong quá trình học, phân phối thời gian hợp lý chứ không nhất thiết dành quá nhiều thời gian để học mà quên đi các hoạt động ngoại khóa, vui chơi cùng bạn bè.

Đánh giá về năng lực học tập của Vi, cô Cù Thị Hồng Diện, Phó Hiệu trưởng Trường THPT DTNT chia sẻ: Vi là một trong số những học sinh của trường luôn giữ được thành tích học tập khá giỏi qua các năm. Ngoài ra, em còn rất năng nổ trong công tác đoàn, hội nên được bạn bè và thầy cô quý mến.

Không chỉ học giỏi, Đinh Triệu Vi còn rất yêu thích văn hóa truyền thống, đặc biệt là những bài thơ, bài hát của dân tộc H’rê. Từ tình yêu dân tộc, đồng bào mình, Vi đã nghĩ phải làm một việc gì đó bảo tồn văn hóa dân tộc mình. May mắn sinh ra trong thời đại mới, tiếp cận được nhiều phương tiện, công nghệ thông tin, Vi nảy sinh suy nghĩ truyền bá văn hóa truyền thống cho lớp trẻ cần có một cách làm mới, mà trong đó việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào việc truyền bá văn hóa rất có ý nghĩa, tiện dụng.

Tuy nhiên, qua quá trình sử dụng máy tính, Vi thấy khó khăn nhất trong việc lưu giữ văn hóa truyền thống hiện nay là việc gõ văn bản. Do đồng bào H’rê có chữ viết riêng nhưng lại không có bộ gõ chữ, dẫn đến việc viết bằng văn bản rất khó khăn. Từ thực tế cuộc sống đó, Đinh Triệu Vi đã bắt đầu hình thành ý tưởng sáng tạo ra bộ gõ “chữ đồng bào”.

Sáng tạo bộ gõ “chữ đồng bào”

Ý tưởng là vậy, nhưng để thực hiện được nó không phải là dễ dàng gì. Mặc dù nghe và nói tiếng H’rê rất tốt, nhưng khả năng đọc và viết chữ H’rê của chính Đinh Triệu Vi cũng không thực sự tốt. Cũng rất may bên cạnh em, còn có thầy cô nhiệt tình giúp đỡ. Khi nghe Vi trình bày ý tưởng của mình, thầy Bùi Công Phúc, giáo viên bộ môn Tin học đã cùng em lặn lội tìm đến nhà nghiên cứu Yang Danh, Đinh Văn Thành để nhờ tư vấn, rồi tìm hiểu 3 bộ từ vựng dày cộp về chữ H’rê, BaNa Kriêm và Chăm Hroi.

Em Vi (ngoài cùng bên trái) đang hướng dẫn bạn cùng trường sử dụng bộ gõ “chữ đồng bào”. Em Vi (ngoài cùng bên trái) đang hướng dẫn bạn cùng trường sử dụng bộ gõ “chữ đồng bào”.

Sau cả năm “vắt óc” mày mò tìm hiểu các loại ký tự và mã hóa, thiết kế các font chữ và xây dựng bộ gõ hiển thị, bộ gõ chữ của người BaNa Kriêm, Chăm Hroi và H’rê Bình Định cũng được xây dựng hoàn thiện trên nền mã nguồn mở của bộ gõ WinVnKey.

Thầy Phúc cho biết: “Phần mềm là một bộ gõ giống như bộ gõ tiếng Việt Vietkey, chỉ khác là nó được tạo ra để các DTTS trong tỉnh đánh chữ của dân tộc mình lên máy tính. Với sáng tạo này, người dùng ngoài việc soạn thảo văn bản chữ thuận tiện, hiệu quả, chính xác, còn khắc phục được hạn chế hiện tại là phải chèn từng ký tự, rất mất công và tốn thời gian”.

Đến nay, bộ gõ chữ này đã được cung cấp cho một số nhà nghiên cứu và người dùng chuyên môn như: ông Đinh Văn Thành, Yang Danh, Yang Huân... sử dụng thử nghiệm. Ông Đinh Văn Thành, ở xã An Trung, huyện An Lão, một nghệ nhân nặng lòng với việc sưu tầm, gìn giữ những nét đẹp văn hóa của người H’rê, cũng là một trong những người trực tiếp biên soạn cuốn sách “Bộ chữ H’rê Bình Định” đã được Viện Ngôn ngữ học (Viện Khoa học xã hội Việt Nam) công nhận và dùng làm tài liệu dạy cho cán bộ, viên chức. Từ viết sách cho đến các bộ từ điển tiếng đồng bào mình, ông Thành bảo khổ nhất là việc soạn thảo văn bản.

“Tôi vui lắm khi được sử dụng bộ gõ chữ đồng bào. Đây là công cụ hỗ trợ rất nhiều trong nghiên cứu và bảo tồn chữ viết của các DTTS ở Bình Định”, ông Thành chia sẻ thêm.

Sau khi bộ “gõ chữ đồng bào” hoàn thành, đã được mang đi trong cuộc thi sáng tạo KHKT cấp tỉnh dành cho học sinh trung học năm học 2016-2017, do Sở GD&ÐT Bình Định tổ chức và đạt được giải khuyến khích. Niềm vui được nhân lên khi sáng tạo này tiếp tục đoạt “cú đúp” giải với việc đạt giải nhì ở Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng (STTTNNÐ) tỉnh Bình Ðịnh năm 2017 (giải cao nhất lĩnh vực phần mềm tin học), và giải ba ở “sân chơi” STTTNNÐ cấp quốc gia. Ðồng thời lọt vào danh sách lựa chọn gửi tham dự chương trình Festival “Sáng tạo trẻ” toàn quốc do Trung ương Ðoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức.

Nói về sự sáng tạo của Vi, thầy Phúc chia sẻ: Vi rất thông minh, có nhiều sáng tạo và rất chịu khó. Quá trình nghiên cứu bộ gõ rất vất vả, tốn nhiều thời gian nhưng Vi không hề nản chí, ngoài học tập, em dành hết thời gian cho việc nghiên cứu nên ý tưởng hoàn thành sớm hơn dự kiến của thầy, trò. Những giải thưởng đạt được là hoàn toàn xứng đáng, ghi nhận những nỗ lực không biết mệt mỏi của em.

LÊ PHƯƠNG

Tin cùng chuyên mục
Nghệ An nhân rộng nhiều mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ

Nghệ An nhân rộng nhiều mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ

Hoạt động nghiên cứu và ứng dụng khoa học - công nghệ (KH - CN) vào sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An bước đầu đã giúp người dân thay đổi nhận thức, coi tiến bộ KH - CN là nguồn lực giúp xóa đói, giảm nghèo nhanh và bền vững. Nhiều tiến bộ KH - CN được đưa vào ứng dụng có hiệu quả, lan tỏa nhanh trong cộng đồng.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc với Văn phòng Điều phối Chương trình MTQG

Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc với Văn phòng Điều phối Chương trình MTQG

Ngày 20/4/2021, tại Hà Nội, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh đã có buổi làm việc với Văn phòng Điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030 (viết tắt là Văn phòng Điều phối Chương trình MTQG). Tham dự buổi làm việc có các đồng chí Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm: Nông Quốc Tuấn, Hoàng Thị Hạnh, Y Thông; tập thể Lãnh đạo Văn phòng Điều phối Chương trình MTQG và lãnh đạo một số Vụ, đơn vị thuộc UBDT.

"Hát Xoan làng cổ" - sản phẩm du lịch đặc trưng tại Giỗ Tổ Hùng Vương 2021

Sắc màu 54 - PV - 1 giờ trước
Về dự Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2021, du khách thập phương có dịp thưởng thức các làn điệu xoan cổ mượt mà, đằm thắm do chính các nghệ nhân và đào, kép trình diễn. Chương trình “Hát Xoan làng cổ” đã trở thành sản phẩm đặc trưng, thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế mỗi khi về đất Tổ Phú Thọ.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ làm việc với Thường trực Hội đồng Dân tộc

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ làm việc với Thường trực Hội đồng Dân tộc

Thời sự - PV - 1 giờ trước
Sáng 20/04, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã làm việc với Thường trực Hội đồng Dân tộc.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình kiểm tra công tác bầu cử tại tỉnh Vĩnh Long

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình kiểm tra công tác bầu cử tại tỉnh Vĩnh Long

Thời sự - Như Tâm - 2 giờ trước
Sáng 20/4, Đoàn công tác Trung ương do Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, Phó Chủ tịch Hội đồng bầu cử Quốc gia Trương Hòa Bình làm Trưởng đoàn đã đến kiểm tra công tác bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2021-2026 trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long.
Bảo tồn, phổ biến tác phẩm văn học tiêu biểu của các dân tộc thiểu số

Bảo tồn, phổ biến tác phẩm văn học tiêu biểu của các dân tộc thiểu số

Sắc màu 54 - Như Ý - 4 giờ trước
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ra quyết định số 1391/QÐ-BVHTTDL về tổ chức lớp tập huấn về kỹ năng, phương pháp bảo tồn, phổ biến tác phẩm văn học tiêu biểu của các dân tộc thiểu số từ ngày 12/5 đến 14/5/2021 tại Gia Lai.
Bảo tồn di sản văn hóa các dân tộc là vấn đề cấp thiết

Bảo tồn di sản văn hóa các dân tộc là vấn đề cấp thiết

Sắc màu 54 - PV - 4 giờ trước
Sự biến động của thời gian, hoàn cảnh sống, những tác động của trong quá trình hội nhập… khiến cho văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số bị mai một, đòi hòi cần phải bảo tồn cách thiết.
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Mưa lũ gây thiệt hại trên 5,3 tỷ đồng

Mưa lũ gây thiệt hại trên 5,3 tỷ đồng

Tin tức - PV - 5 giờ trước
Theo báo cáo nhanh của tỉnh Lào Cai và TP. Hà Nội, tình hình mưa lũ trong những ngày qua đã làm 3 người chết; 37 nhà bị thiệt hại. Về nông nghiệp, 26,5ha lúa, hoa màu bị ngập, hư hỏng; 1,5ha thủy sản bị thiệt hại. Tổng thiệt hại kinh tế ước tính trên 5,3 tỷ đồng.
Số ca nhiễm mới trong 24 giờ vẫn ở mức rất cao

Số ca nhiễm mới trong 24 giờ vẫn ở mức rất cao

Tin tức - PV - 5 giờ trước
Theo số liệu trang Worldometers.info, tính đến 9 giờ ngày 20/4 (giờ Việt Nam), toàn thế giới ghi nhận hơn 142,68 triệu ca nhiễm COVID-19, trong đó có hơn 121,40 triệu ca đã hồi phục và 3.042.838 ca tử vong. Trong 24 giờ qua, thế giới ghi nhận hơn 655 nghìn ca nhiễm COVID-19, số ca tử vong ở mức hơn 9.700 ca.
Tái hiện nghi thức Mừng cơm mới của đồng bào dân tộc Lào

Tái hiện nghi thức Mừng cơm mới của đồng bào dân tộc Lào

Sắc màu 54 - PV - 5 giờ trước
Trong khuôn khổ các hoạt động nhân sự kiện Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam năm 2021, tại Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), đồng bào dân tộc Lào đến từ tỉnh Sơn La đã tái hiện Nghi thức Mừng cơm mới (Kin Khảu Hó).
Vào “thủ phủ” điện gió: Kỳ vọng từ nguồn năng lượng tái tạo (Bài 1)

Vào “thủ phủ” điện gió: Kỳ vọng từ nguồn năng lượng tái tạo (Bài 1)

Phóng sự - Ký sự - Thanh Hải – Khánh Ngân - 5 giờ trước
Quảng Trị là một trong những tỉnh nghèo; cái nghèo khó hiển hiện trong từng đợt gió Lào bỏng rát. Gió Lào là "đặc sản' của Quảng Trị; ít ai nghĩ nơi đây có thể làm giàu từ “đặc sản" này. Nhưng đó là sự thật, khi hàng chục dự án điện gió đã về Quảng Trị, rồi hình thành nên những cánh đồng điện gió mỗi năm thu về nhiều trăm tỉ đồng… Quảng Trị đang phấn đấu trở thành trung tâm năng lượng ở khu vực miền Trung.
Kiên Giang: Bắt giữ 5 công dân nhập cảnh trái phép từ Campuchia vào Việt Nam

Kiên Giang: Bắt giữ 5 công dân nhập cảnh trái phép từ Campuchia vào Việt Nam

Tin tức - Như Tâm - 6 giờ trước
Tổ công tác Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng An Thới, thuộc Bộ đội Biên phòng tỉnh Kiên Giang vừa phát hiện, bắt giữ 5 công dân nhập cảnh trái phép từ Campuchia vào Việt Nam.