Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Về nơi phôi thai chữ Quốc ngữ

PV - 14:08, 07/05/2018

Với những tài liệu lịch sử và di tích để lại, vùng đất Nước Mặn thuộc thôn An Hòa, xã Phước Quang, huyện Tuy Phước (Bình Định) là nơi được nhiều nhà nghiên cứu công nhận có ảnh hưởng quan trọng, chủ đạo trong giai đoạn phôi thai hình thành chữ Quốc ngữ đầu thế kỷ XVII.

Bên cạnh đó, tiểu chủng viện Làng Sông, thôn Quảng Vân, xã Phước Thuận, Tuy Phước cũng được xem là xưởng in chữ Quốc ngữ đầu tiên.

Dấu xưa xuất lộ rõ ràng

Nước Mặn, là tên gọi của một phố cảng sông nằm bên đầm Thị Nại của phủ Quy Nhơn vào thế kỷ XVII-XVIII. Đây cũng chính là nơi đóng bản doanh của giáo đoàn các tu sĩ Dòng Tên ở xứ Đàng Trong vào đầu thế kỷ XVII. Năm 1618 linh mục dòng Tên Cristoforo Borri (người Ý) đến Đàng Trong. Sau đó phần lớn thời gian ông lưu lại tại Nước Mặn trước khi sang Macao vào năm 1622. Trong thời gian truyền giáo tại Nước Mặn, ông cùng 2 linh mục Francesco Buzomi và Francisco de Pina, viết tác phẩm “Tường trình về Khu Truyền giáo Đàng Trong” bằng tiếng Ý, là tài liệu in đầu tiên có một số chữ Quốc ngữ thời kỳ phôi thai.

Tiểu chủng viện Làng Sông, được xem là nhà in chữ Quốc ngữ đầu tiên. Tiểu chủng viện Làng Sông, được xem là nhà in chữ Quốc ngữ đầu tiên.

 

Ông Phạm Đức Tín, Phó trưởng Phòng Nghiệp vụ, Ban Quản lý di tích tỉnh Bình Định, cho biết: “Việc xác định vị trí cư sở truyền giáo của các thừa sai tại Nước Mặn hiện nay căn cứ vào những cứ liệu lịch sử, vết tích nền móng, cũng như lời người xưa kể lại. Theo cụ Võ Lãng, một giáo dân ở thôn An Hòa, xã Phước Quang, thì từ bé ông được ông nội chỉ cho khuôn viên nhà thờ Nước Mặn ngày xưa là ở vườn nhà cụ Võ Vĩ, hiện đã được giao cho người cháu là ông Võ Cự Anh. Khi đào đất trong vườn, gia đình ông Võ Cự Anh đã phát hiện nền móng một công trình kiến trúc bằng đá ong với khối lượng khá nhiều. Đây được xác định là vị trí cư sở truyền giáo Nước Mặn xây dựng năm 1618, là trung tâm truyền giáo và là nơi các thừa sai Dòng Tên nghiên cứu và sáng tạo chữ Quốc ngữ...”.

Không chỉ là nơi khởi đầu mà còn cụ thể hóa và phát triển chữ Quốc ngữ bằng việc xây dựng nhà in Làng Sông (tiểu chủng viện Làng Sông) của giáo phận Đông Đàng Trong. Thời gian này, nhà in Làng Sông đã in một số tác phẩm như: “Chuyện đời xưa” của Trương Vĩnh Ký, sách Latin, tiếng Pháp, sách Quốc ngữ đa dạng về thể loại. Ấn phẩm của nhà in Làng Sông được thống kê trong bản tin hàng tháng của địa phận và tổng kết vào trang cuối năm bằng tiếng Pháp xen Quốc ngữ.

Cần được nâng tầm

Năm 2011, sau khi đã thỏa thuận với gia đình ông Võ Cự Anh và hoàn tất các thủ tục pháp lý, Tòa Giám mục Quy Nhơn đã cho khởi công xây dựng công trình biểu tượng, ghi nhận nơi đã từng là một cư sở truyền giáo đầu tiên ở Đàng Trong, cũng như là nơi phát tích, khởi nguyên để hình thành chữ Quốc ngữ trong tiến trình phát triển chữ Quốc ngữ Việt Nam.

Đến năm 2017, Ban Quản lý di tích tỉnh Bình Định đã tiến hành biên soạn hồ sơ khoa học đề nghị UBND tỉnh xếp hạng di tích “Nước Mặn-nơi phôi thai của chữ Quốc ngữ”. Việc lập hồ sơ được tiến hành công phu trong thời gian dài, tìm hiểu nhiều nguồn tư liệu. Bởi trải qua thời gian, các cơ sở vật chất của trung tâm truyền giáo Nước Mặn hiện không còn. Sau nhiều nỗ lực của các cấp ngành, đầu tháng 11/2017, UBND tỉnh Bình Định đã có quyết định xếp hạng di tích lịch sử: “Nước Mặn-nơi phôi thai chữ Quốc ngữ”.

Trong Kế hoạch năm 2018, Ban Quản lý di tích tỉnh sẽ xây dựng bia di tích và bảng hướng dẫn đường vào di tích. Ông Đặng Hữu Thọ, Giám đốc Ban Quản lý di tích tỉnh Bình Định, đề xuất. “Về lâu dài, tại khu vực di tích nên xây dựng thêm nhà trưng bày bổ sung, giới thiệu những hình ảnh, tư liệu có liên quan đến di tích. Qua đó, khách tham quan có thể tìm hiểu về truyền thống văn hóa-lịch sử của vùng đất Nước Mặn-Tuy Phước nói riêng và Bình Định nói chung, tạo cơ sở để có những đóng góp quan trọng đối với chữ Quốc ngữ...”.

Việc xếp hạng di tích cấp tỉnh đã thể hiện sự quan tâm của Nhà nước, đồng thời là bước khởi đầu quan trọng để bảo tồn và phát huy tốt hơn nơi phôi thai của chữ Quốc ngữ. Tuy nhiên, thực tế địa điểm này còn xa lạ đối với nhiều người khi được nhắc đến, ngay cả đối với người dân địa phương.

Theo GS Phan Huy Lê, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam: “Nước Mặn-Bình Định giữ vai trò quan trọng trong giai đoạn đầu phôi thai nảy nở chữ Quốc ngữ. So với những nơi khác, Nước Mặn vẫn còn di tích cần được quan tâm gìn giữ, nghiên cứu thêm và phát huy được những giá trị...”.

ĐẠT THÀNH NHÂN

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Định vị thương hiệu "Đệ Nhất danh Trà" và định hướng phát triển du lịch bền vững

Định vị thương hiệu "Đệ Nhất danh Trà" và định hướng phát triển du lịch bền vững

Nhân kỷ niệm 5 năm Ngày Trà thế giới (21/5/2020 - 21/5/2025) và định hướng phát triển bền vững cho ngành Chè Việt Nam, ngày 20/5, tại Không gian Văn hóa Trà của Hợp tác xã Chè Hảo Đạt (xã Tân Cương, TP. Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên), Viện Nghiên cứu các vấn đề xã hội (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam), phối hợp với Hội Chè Thái Nguyên tổ chức diễn đàn “Thái Nguyên - Trăm năm Đệ Nhất danh Trà”.
Tin nổi bật trang chủ
Định vị thương hiệu

Định vị thương hiệu "Đệ Nhất danh Trà" và định hướng phát triển du lịch bền vững

Sản phẩm - Thị trường - Minh Nhật - 3 giờ trước
Nhân kỷ niệm 5 năm Ngày Trà thế giới (21/5/2020 - 21/5/2025) và định hướng phát triển bền vững cho ngành Chè Việt Nam, ngày 20/5, tại Không gian Văn hóa Trà của Hợp tác xã Chè Hảo Đạt (xã Tân Cương, TP. Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên), Viện Nghiên cứu các vấn đề xã hội (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam), phối hợp với Hội Chè Thái Nguyên tổ chức diễn đàn “Thái Nguyên - Trăm năm Đệ Nhất danh Trà”.
Yên Bái: Khơi dậy tình yêu sách và văn hóa đọc trong các gia đình DTTS và miền núi

Yên Bái: Khơi dậy tình yêu sách và văn hóa đọc trong các gia đình DTTS và miền núi

Trang địa phương - Minh Nhật - 4 giờ trước
Ngày 20/5, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Yên Bái đã tổ chức tổng kết và trao giải cuộc thi “Đại sứ Văn hóa đọc”; cuộc thi “Gia đình đọc sách - Phát triển tủ sách gia đình kết nối yêu thương” tỉnh Yên Bái năm 2025.
Cuộc sống mới ở thôn Bác Hồ

Cuộc sống mới ở thôn Bác Hồ

Phóng sự - T.Nhân-H.Trường - 6 giờ trước
Thôn A Xây, xã Khánh Nam, huyện Khánh Vĩnh (Khánh Hòa) còn có tên gọi trang trọng khác là thôn Bác Hồ. Trong kháng chiến, thôn A Xây là căn cứ cách mạng, người dân một lòng đi theo Đảng, theo Bác Hồ. Trong thời bình, người dân đoàn kết vượt qua khó khăn, học hỏi tiếp cận cách làm kinh tế mới để cùng nhau xây dựng quê hương thêm giàu đẹp.
Huế tiếp nhận hai áo dài của Hoàng Thái hậu Từ Cung

Huế tiếp nhận hai áo dài của Hoàng Thái hậu Từ Cung

Tìm trong di sản - Anh Trúc - 7 giờ trước
Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế vừa tổ chức tiếp nhận hai chiếc áo dài của bà Đức Từ Cung - thân mẫu của vua Bảo Đại, vị vua cuối cùng của triều Nguyễn. Các hiện vật được chuyển từ Mỹ về Việt Nam.
Khánh Hòa: Phấn đấu đến năm 2030 có hơn 90% lao động nông thôn qua đào tạo

Khánh Hòa: Phấn đấu đến năm 2030 có hơn 90% lao động nông thôn qua đào tạo

Nghề nghiệp - Việc làm - T.Nhân - H.Trường - 7 giờ trước
UBND tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Kế hoạch số 252-KH/TU ngày 21/01/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa về thực hiện Chỉ thị số 37-CT/TW ngày 10/7/2024 của Ban Bí thư về đổi mới công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.
Kiếm tiền triệu từ loại “rau dại”

Kiếm tiền triệu từ loại “rau dại”

Bản tin tổng hợp của Báo Dân tộc và Phát triển. Bản tin chiều nay ngày 19/5, có những thông tin đáng chú ý sau: Lễ bay đại kỳ Tổ quốc kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhà thờ Hàm Long Hà Nội. Kiếm tiền triệu từ loại “rau dại”. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Chủ động chuẩn bị sẵn sàng điều trị ca bệnh Covid-19

Chủ động chuẩn bị sẵn sàng điều trị ca bệnh Covid-19

Sức khỏe - Minh Nhật - 7 giờ trước
Bộ Y tế đề nghị các bệnh viện chủ động chuẩn bị đầy đủ về cơ sở hạ tầng, khu vực cách ly, trang thiết bị và vật tư y tế, nhằm bảo đảm việc tiếp nhận, cách ly, chẩn đoán, điều trị bệnh nhân, cũng như tăng cường công tác kiểm soát nhiễm khuẩn.
Khánh Hòa: Phấn đấu mức giảm tỷ lệ nghèo đa chiều năm 2025 đạt từ 1 - 1,5%/năm

Khánh Hòa: Phấn đấu mức giảm tỷ lệ nghèo đa chiều năm 2025 đạt từ 1 - 1,5%/năm

Xã hội - T.Nhân - H.Trường - 7 giờ trước
UBND tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và chính sách giảm nghèo, an sinh xã hội năm 2025.
Phú Yên: Tiêu hủy 1 tấn thực phẩm chay không có nguồn gốc xuất xứ

Phú Yên: Tiêu hủy 1 tấn thực phẩm chay không có nguồn gốc xuất xứ

Pháp luật - T.Nhân - H.Trường - 7 giờ trước
Cơ quan chức năng tỉnh Phú Yên vừa phát hiện 1.000kg thực phẩm là chả chay, không có nguồn gốc xuất xứ, đang được vận chuyển trên xe ô tô tải, nên đã tiến hành thu giữ, xử phạt hành chính và tiêu hủy toàn bộ lô hàng.
Kiếm tiền triệu từ loại “rau dại”

Kiếm tiền triệu từ loại “rau dại”

Media - BDT - 7 giờ trước
Bản tin tổng hợp của Báo Dân tộc và Phát triển. Bản tin chiều nay ngày 19/5, có những thông tin đáng chú ý sau: Lễ bay đại kỳ Tổ quốc kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhà thờ Hàm Long Hà Nội. Kiếm tiền triệu từ loại “rau dại”. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Hoa hậu Nguyễn Thúc Thùy Tiên bị khởi tố, bắt tạm giam

Hoa hậu Nguyễn Thúc Thùy Tiên bị khởi tố, bắt tạm giam

Pháp luật - Anh Trúc - 7 giờ trước
Ngày 19/5, Cơ quan Cảnh sát Điều tra Bộ Công an đã khởi tố 5 bị can liên quan vụ Quang Linh Vlogs. Trong đó Hoa hậu Nguyễn Thúc Thùy Tiên bị khởi tố, bắt tạm giam về tội "Lừa dối khách hàng".