Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc Việt Nam

PV - 11:26, 09/04/2019

Tại phiên họp thứ 32 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội mới đây, khi cho ý kiến về dự án Luật Kiến trúc, các Ủy viên Thường vụ Quốc hội đặc biệt quan tâm và đánh giá cao quy định về bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam trong kiến trúc. Để làm rõ hơn vấn đề này, phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển đã có cuộc trao đổi với kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ, Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam.

Kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng trao đổi với Báo Dân tộc và Phát triển. Kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng trao đổi với Báo Dân tộc và Phát triển.

Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam trong kiến trúc được hiểu như thế nào, thưa ông?

Quy định bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc là vấn đề không mới đối với các nước trên thế giới. Đơn cử, Luật Kiến trúc của Pháp định nghĩa: “Kiến trúc là biểu hiện của văn hóa”. Nhưng với nước ta, vẫn là khái niệm còn khá mới mẻ. Hiểu đơn giản là, bản sắc dân tộc là bản sắc của 54 dân tộc anh em, của toàn thể cộng đồng sống trên đất nước Việt Nam. Kiến trúc nằm trong bối cảnh như thế đương nhiên phải có bản sắc.

Bộ Xây dựng, Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường Quốc hội, Hội KTS Việt Nam… đã và đang cùng chung quan điểm, tư tưởng này trong quá trình xây dựng luật. Theo đó, quy định về bảo tồn, phát huy giá trị bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc được xây dựng với 2 nội dung quan trọng, gồm bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc và yêu cầu quản lý đối với các công trình kiến trúc có giá trị. Đối với địa phương, chính quyền sẽ có trách nhiệm hướng dẫn, cùng với các dân tộc anh em, cộng đồng gìn giữ bản sắc của từng địa phương, không để mai một bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc, không để các dân tộc ít người và những người yếu thế mất quyền lợi.

Thưa ông, bản sắc văn hóa dân tộc được thể hiện như thế nào trong kiến trúc Việt Nam và mục đích chính của việc bổ sung quy định về bản sắc văn hóa dân tộc trong Luật Kiến trúc là gì?

Nghiễm nhiên, dự thảo Luật không thể mô tả cụ thể nội dung bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam trong kiến trúc cũng như bản sắc văn hóa trong kiến trúc của từng dân tộc, bởi đây là những yếu tố hết sức đa dạng và phong phú. Chính vì vậy, kiến trúc ở địa phương nào, vùng miền nào, dân tộc nào phải mang bản sắc của địa phương, vùng miền, dân tộc đó.

Ví dụ: Nhà Rông là kiến trúc độc đáo của dân tộc Ba Na hay Jrai ở khu vực Tây Nguyên của Việt Nam, được xây dựng chủ yếu bằng các vật liệu của chính núi rừng Tây Nguyên như: cỏ ranh, tre, gỗ, lồ ô,… Nhà được dựng trên những cột cây to, thường là tám cột bằng cây đại thụ, thẳng, chắc, mái nhọn lợp bằng lá cỏ tranh, phơi kỹ cho đến khi khô vàng, và được dựng trên một khoảng đất rộng, nằm ngay khu vực trung tâm của buôn làng, chứ không thể mang kiến trúc ở Hà Nội vào Tây Nguyên làm nhà Rông bằng bê tông, cốt thép.

Hay như trong kiến trúc nhà của người Mường ở Tây Bắc, nhà được lợp bằng cỏ tranh, lá cọ hay rạ đan lại thành từng phên dài từ 1,2-1,5m. Nhà được phân ra làm 3 mặt bằng, tầng trên cùng chứa lương thực, đồ dùng gia đình; tầng 2 là nơi sinh hoạt, nghỉ ngơi, tiếp khách, với bếp lửa đặt ở giữa nhà; gầm sàn để dụng cụ sản xuất và nhốt gia súc. Nhà bố trí 2 cầu thang, cầu thang chính ở đầu hồi bên phải và cầu thang phụ đặt ở đầu hồi bến trái nhà.

Hiện nay kiến trúc Việt Nam đang có xu hướng thương mại hóa, quốc tế hóa mà làm nhạt nhòa đi bản sắc văn hóa của dân tộc. Đồng thời, sự thiếu kiểm soát, thiếu quản lý đã gây nên tình trạng lộn xộn. Điều này yêu cầu phải bổ sung quy định về bản sắc văn hóa dân tộc trong dự án Luật Kiến trúc nhằm hạn chế kiến trúc ngoại lai, gây phản cảm, phá vỡ cảnh quan lịch sử, không gian văn hóa, môi trường để giữ gìn các giá trị bản sắc văn hóa dân tộc phù hợp với từng dân tộc, từng vùng miền.

Nét đặc sắc trong kiến trúc ngôi nhà Dài của dân tộc Ê-đê ở Tây Nguyên. (Trong ảnh: Nhà dài của đồng bào Ê-đê được phục dựng tại Bảo tàng Dân tộc học, Hà Nội) Nét đặc sắc trong kiến trúc ngôi nhà Dài của dân tộc Ê-đê ở Tây Nguyên. (Trong ảnh: Nhà dài của đồng bào Ê-đê được phục dựng tại Bảo tàng Dân tộc học, Hà Nội).

Thưa ông, khi dự án Luật Kiến Trúc được thông qua, để triển khai đồng bộ và có hiệu quả quy định bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc cần phải có những giải pháp nào? Và Hội Kiến Trúc Sư Việt Nam sẽ có kế hoạch hoạt động gì để thực hiện quy định phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc ?

Để triển khai đồng bộ và có hiệu quả quy định bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, không chỉ cần có một kiến trúc sư giỏi mà cần sự vào cuộc quyết liệt của các sở, ban, ngành, của cả xã hội, cộng đồng và các nhà quản lý để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Đồng thời, quy định các địa phương, có trách nhiệm cụ thể hóa các giá trị bản sắc văn hóa dân tộc trong quy chế quản lý kiến trúc, bảo đảm tính khả thi, phù hợp với từng vùng, miền, địa phương do mình quản lý.

Hội Kiến trúc sư với vai trò rất quan trọng, là một trong những tổ chức tham gia soạn thảo Luật Kiến Trúc cùng Bộ Xây dựng trình Quốc hội, sau khi dự án Luật được Quốc hội thông qua, Hội Kiến trúc sẽ chuẩn bị chương trình đào tạo cho kiến trúc sư hành nghề; xây dựng bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp liên quan; cấp chứng chỉ hành nghề để tạo ra một đội ngũ kiến trúc sư trẻ có năng lực, tiếp cận nhanh với thế giới nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hóa dân tộc trong từng sản phẩm kiến trúc.

Trân trọng cảm ơn ông!

HOÀI DƯƠNG

Tin cùng chuyên mục
Năm 2021: Bộ Công an phát hiện 25.175 vụ và bắt giữ 37.056 đối tượng tội phạm về ma túy

Năm 2021: Bộ Công an phát hiện 25.175 vụ và bắt giữ 37.056 đối tượng tội phạm về ma túy

Sáng ngày 01/12, tại Hà Nội, Cục Cảnh sát điểu tra tội phạm về ma túy (C04), Bộ Công an tổ chức Hội nghị cung cấp thông tin tới các cơ quan báo chí kết quả công tác, phòng chống tội phạm về ma túy năm 2021. Thiếu tướng Nguyễn Văn Viện, Cục trưởng Cục C04 chủ trì Hội nghị. Dự Hội nghị còn có đại diện lãnh đạo Cục công tác đảng và công tác chính trị (X03), Văn phòng bộ công an (V01); Lãnh đạo và phóng viên một số cơ quan thông tấn báo chí.
Tin nổi bật trang chủ
5 chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 12

5 chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 12

Photo - Yến Nhi - 2 giờ trước
Từ tháng 12, một số chính sách mới bắt đầu có hiệu lực như: Công an xã được giao thêm trách nhiệm,; 11 thông tin cung cấp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia; bỏ quy định đào tạo, bồi dưỡng Ngoại ngữ, Tin học, Tiếng dân tộc....
Ấn tượng Lễ Mát nhà của dân tộc Mường

Ấn tượng Lễ Mát nhà của dân tộc Mường

Sắc màu 54 - Kim Anh - 2 giờ trước
Trong đời sống văn hóa tâm linh, tín ngưỡng dân gian phong phú, đồng bào Mường còn bảo tồn và thực hiện một phong tục truyền thống rất đặc sắc, đó là lễ mát nhà. Lễ Mát nhà có ý nghĩa mang lại sự may mắn, bình an...
Nghệ thuật trình diễn chiêng Ba của người Hrê

Nghệ thuật trình diễn chiêng Ba của người Hrê

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 3 giờ trước
Với người Hrê, cồng chiêng không chỉ có giá trị vật chất hay được coi như những nhạc cụ khác, mà giá trị của nó cao hơn trong đó là mang yếu tố tâm linh.
Hướng dẫn trồng lan thủy canh

Hướng dẫn trồng lan thủy canh

Bạn của nhà nông - Như Ý - 3 giờ trước
Trồng lan thủy canh là phương pháp trồng cây không dùng đến đất mà sử dụng dung dịch, giá thể để cây có không gian phát triển. Trồng lan thủy canh yêu cầu bà con phải chăm sóc đúng cách để giúp cây luôn phát triển khỏe mạnh. Để hoa lan đạt năng suất tốt nhất, bà con cần lưu ý những yếu tố kỹ thuật sau đây.
Đổi mới dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số

Đổi mới dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số

Giáo dục - P. Ngọc - 4 giờ trước
Trước yêu cầu thực tiễn của ngành Giáo dục nước nhà, ngày 22/11/2021, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã ban hành Thông tư số 32/TT-BGDĐT hướng dẫn thực hiện một số điều Nghị định số 82/2010/NĐ-CP ngày 15/7/2010 của Chính phủ quy định việc dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số (DTTS) trong các cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo ngày 28/11 sẽ tiếp tục thông tin tới quý vị và các bạn những tin tức nổi bật trong tuần qua, trọng tâm là Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết XIII của Đảng; hoạt động triển khai Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 -2030. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Hoa trên lèn đá” của tác giả Phạm Việt Thắng và bài “Cây lanh trong đời sống của người Mông” của tác giả Sùng Mai.
Chính phủ Liên bang Nga mong muốn tăng cường mở rộng hợp tác với Việt Nam

Chính phủ Liên bang Nga mong muốn tăng cường mở rộng hợp tác với Việt Nam

Thời sự - PV - 5 giờ trước
Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Liên bang Nga, ngày 1/12, theo giờ địa phương, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã hội kiến với Thủ tướng Chính phủ Liên bang Nga Mikhail Vladimirovich Mishustin tại Thủ đô Moscow.
Hạ Long (Quảng Ninh): Ưu tiên vốn đầu tư tạo sinh kế để người dân giảm nghèo bền vững

Hạ Long (Quảng Ninh): Ưu tiên vốn đầu tư tạo sinh kế để người dân giảm nghèo bền vững

Chính sách và đời sống - Nghĩa Hiệp - 5 giờ trước
Vận dụng các nguồn lực để triển khai các dự án giảm nghèo, hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế và nhân rộng mô hình giảm nghèo trên địa bàn các xã ngoài Chương trình 30a và Chương trình 135, nhờ đó, từ năm 2015 đến nay, theo tiêu chí chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021 - 2025 của Chính phủ, TP. Hạ Long còn 62 hộ nghèo, 139 hộ cận nghèo.
Giá cà phê hôm nay 2/12: Thị trường trong nước và thế giới đồng loạt tăng

Giá cà phê hôm nay 2/12: Thị trường trong nước và thế giới đồng loạt tăng

Sản phẩm - Thị trường - Cát Tường (T/h) - 5 giờ trước
Giá cà phê hôm nay 2/12, thị trường trong nước và thế giới đồng loạt tăng, trong đó giá cà phê trong nước giao dịch ở mức 40.500 - 41.300 đồng/kg.
Tăng cường phòng, chống HIV/AIDS trong bối cảnh đại dịch Covid-19

Tăng cường phòng, chống HIV/AIDS trong bối cảnh đại dịch Covid-19

Xã hội - Thiên Đức - 5 giờ trước
Đó là chủ đề của Tháng hành động phòng, chống HIV/AIDS năm 2021, diễn ra từ ngày 10/11 - 10/12, do Ủy ban Quốc gia Phòng, chống AIDS và Phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm phát động. Đây là vấn đề vẫn luôn nóng trong suốt thời gian qua ở nhiều địa bàn trên cả nước, nhất là vùng DTTS và miền núi,
Số ca tử vong theo ngày tại Đức liên tục tăng trong một tuần qua

Số ca tử vong theo ngày tại Đức liên tục tăng trong một tuần qua

Tin tức - PV - 6 giờ trước
Tính đến sáng sớm nay, thế giới ghi nhận hơn 263 triệu ca nhiễm virus SARS-CoV-2, trong đó có 5,2 triệu trường hợp tử vong.