Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nguồn sống nào cho nghệ thuật vũ kịch rô băm?

PV - 19:08, 29/01/2018

Nghệ nhân Ưu tú Lâm Thị Hương, Trưởng đoàn Nghệ thuật Rô băm Ba Sak Bưng Chông cho biết, chị đưa các diễn viên của Đoàn Nghệ thuật Rô băm ra Hà Nội tham gia biểu diễn các trích đoạn rô băm hằng ngày tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam từ tháng 4/2016 đến nay. Khi xem các diễn viên của Đoàn biểu diễn, khán giả Thủ đô và du khách rất thích thú, say mê. Tuy nhiên, khi nói về việc bảo tồn nghệ thuật rô băm, Nghệ nhân Lâm Thị Hương lại đau đáu, trăn trở…

Nghệ nhân Lâm Thị Hương cùng các diễn viên trong Đoàn Nghệ thuật rô băm tham gia Lễ Dâng y tại chùa Khmer. Nghệ nhân Lâm Thị Hương cùng các diễn viên trong Đoàn Nghệ thuật rô băm tham gia Lễ Dâng y tại chùa Khmer.

 

Tinh hoa vũ kịch rô băm

Nghệ thuật sân khấu rô băm hay còn gọi “rom rô băm”, hát rằm hay hát ream kê, là loại kịch múa cổ điển trên sân khấu cung đình của người Khmer, phát triển rực rỡ vào thập niên 60, 70 của thế kỷ XX và lưu truyền đến ngày nay.

Theo Nghệ nhân Lâm Thị Hương, các vở diễn rô băm phần lớn là truyện cổ tích, đứng đầu là vở “Riem kê”, lấy cảm hứng từ trường ca Ramayana của Ấn Độ. Trong vở diễn này, nhiều nhân vật đã trở thành mẫu hình điển hình, lý tưởng của đồng bào Khmer như: Nàng Sê Đa, Hoàng tử Phrés Riem, Khỉ thần Hanuman…; Trong kịch diễn rô băm, các nhân vật thường được hư cấu theo 2 tuyến: chính diện và phản diện. Nhân vật Chằn đại diện cho cái ác, Khỉ tài trí thông minh đại diện cái thiện...

Các điệu múa trong rô băm vừa sinh động vừa mềm mại gồm: Rom yeak (múa chằn), Apsara (múa tiên), Txu txai (điệu kết hợp của 12 động tác múa), múa khỉ Hanuman... Ngoài vũ đạo là ngôn ngữ biểu cảm chính của vũ kịch rô băm, còn có những quy chuẩn chặt chẽ về trang phục theo các tuyến nhân vật, với các loại yếm cổ, trước bụng, sau lưng, khăn nịt ngực, bao buộc chân, bao tay, mặt nạ và mũ.

Do vũ kịch rô băm vừa mang tính bác học, vừa mang tính dân gian, vừa mang tính cung đình, vừa dân dã nên đòi hỏi diễn viên phải có tính chuyên nghiệp cao. Người nghệ sĩ trình diễn phải đa năng, thể hiện được hầu hết các vai trong vở diễn từ vai thiện đến vai ác của các chuyện xưa tích cũ (thần thoại, truyền thuyết, lịch sử…). Đồng thời, mỗi diễn viên cũng là những nhạc công chơi thuần thục nhiều loại nhạc cụ, là những nghệ nhân có thể tự chế tác các đạo cụ để trình diễn như mặt nạ, mũ mão, trang phục…

Trăn trở bảo tồn…
Nghệ nhân Lâm Thị Hương biểu diễn điệu múa rô băm. Nghệ nhân Lâm Thị Hương biểu diễn điệu múa rô băm.

 

Ở tỉnh Sóc Trăng, chỉ có duy nhất gia đình Nghệ nhân Lâm Thị Hương ở ấp Bưng Chông, xã Tài Văn, huyện Trần Đề (Sóc Trăng) biết diễn rô băm theo kiểu “cha truyền con nối”. Nghệ nhân Lâm Thị Hương là đời thứ 5 kế tục, lưu truyền nghệ thuật vũ kịch rô băm Khmer Nam bộ truyền thống của Đoàn Nghệ thuật Rôbăm Ba Sak Bưng Chông. “Đoàn Nghệ thuật Rôbăm Bưng Chông được thành lập cách đây hơn 100 năm, từ đời cụ ngoại là Trà Suôl, đến đời ông là Trần Dúa, sau đó đến cha tôi là Nghệ nhân Lâm Ven tiếp tục duy trì hoạt động. Sau khi cha mất năm 2003, việc quản lý Đoàn được giao lại cho tôi kế tục”, Nghệ nhân Lâm Thị Hương cho biết.

Hiện nay, Đoàn Nghệ thuật Rôbăm Bưng Chông có 20 người, trong đó 15 diễn viên là “người nhà” của Nghệ nhân Lâm Thị Hương. Với trọng trách Trưởng đoàn nghệ thuật, Nghệ nhân Lâm Thị Hương cùng các diễn viên trong Đoàn đã miệt mài luyện tập nhiều chương trình biểu diễn đặc sắc phục vụ công chúng.

Tuy nhiên, bà rất trăn trở khi nói về hướng đi và việc bảo tồn nghệ thuật sân khấu rô băm. Bởi nhiều năm tiếp nối môn nghệ thuật truyền thống của gia đình, nghệ nhân Lâm Thị Hương đã vô cùng chật vật khi đứng ra lo toàn bộ các chi phí mua sắm đạo cụ, trang phục, chi phí đi lại khi Đoàn có lịch mời đi biểu diễn ở các địa phương. Do thiếu kinh phí đầu tư nên Đoàn chỉ hoạt động cầm chừng, mỗi năm đi diễn 15-20 ngày vào các dịp lễ như dâng bông, lễ cầu an...Thời gian còn lại, các diễn viên ở nhà làm ruộng, người đi làm thuê, làm mướn lo chạy ăn cho gia đình.

Từ tháng 4/2016 đến nay, nghệ nhân Lâm Thị Hương cùng chồng là nghệ nhân Sơn Del đưa một số diễn viên ra Hà Nội tham gia các hoạt động thường xuyên tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam. Hằng ngày, khi có các đoàn du khách đến thăm quan kiến trúc ngôi chùa Khmer-Nam bộ và Không gian Làng Khmer truyền thống, Nghệ nhân Lâm Hương cùng các diễn viên sẽ biểu diễn giới thiệu một vài trích đoạn vũ kịch rô băm cùng các vũ điệu múa Khmer phục vụ công chúng.

Tuy nhiên, với mức hỗ trợ kinh phí cho các nghệ nhân, diễn viên đang tham gia hoạt động hằng ngày tại Làng chỉ ở mức 1,5 triệu đồng/người/tháng, các nghệ nhân, diễn viên của Đoàn sẽ khó có khả năng gắn bó lâu dài tại “ngôi nhà chung” vì thu nhập không đủ sống.

“Chúng tôi chỉ mong sao Nhà nước quan tâm hơn cho loại hình nghệ thuật sân khấu múa rôbăm của bà con dân tộc Khmer để giúp chúng tôi bảo tồn loại hình nghệ thuật này. Nhất là hỗ trợ kinh phí cho Đoàn tập luyện, mua sắm trang phục, có sân khấu rô băm cho đoàn biểu diễn phục vụ bà con để loại hình nghệ thuật độc đáo này không bị mai một”, Nghệ nhân Lâm Thị Hương đề xuất.

NGỌC ÁNH

Tin cùng chuyên mục
Nghệ nhân người Tày “bắt” gà đất gáy

Nghệ nhân người Tày “bắt” gà đất gáy

Gà đất biết gáy, là loại đồ chơi truyền thống vào loại “độc nhất vô nhị” của đồng bào dân tộc Tày. Để làm ra một chú gà đất kêu được như gà thật, nghệ nhân phải trải qua gần chục công đoạn chế tác với cấu tạo âm thanh cực kỳ phức tạp... Hiện, trong cộng đồng người Tày ở khu vực phía Bắc chỉ còn một người duy nhất làm được những đồ chơi độc đáo này, đó là ông Hoàng Chóong ở Xã Hoàng Việt, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn.
Tin nổi bật trang chủ
Ấm áp “Tết Nhân ái” ở huyện vùng cao Si Ma Cai

Ấm áp “Tết Nhân ái” ở huyện vùng cao Si Ma Cai

Nhịp cầu nhân ái - Hải Yến - 22:15, 26/01/2021
Những phần quà ý nghĩa đã được trao tận tay các hộ nghèo, gia đình chính sách huyện vùng cao Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai trong những ngày giáp Tết tại Chương trình “Tết Nhân ái” năm 2021. Chương trình do Trung tâm Truyền hình Nhân đạo phối hợp với Hội Chữ thập đỏ tỉnh Lào Cai và UBND huyện Si Ma Cai tổ chức. Công ty Cổ phần Hàng không Vietjet đồng hành cùng Chương trình.
Tin tưởng Việt Nam sẽ trở thành một nước phồn vinh và hạnh phúc

Tin tưởng Việt Nam sẽ trở thành một nước phồn vinh và hạnh phúc

Thời sự - Sỹ Hào - 22:11, 26/01/2021
Bên lề Phiên khai mạc Đại hội XIII của Đảng sáng 26/1/2021, trả lời phỏng vấn của phóng viên báo chí, các đại biểu dự Đại hội đều đồng tình, nhất trí cao đối với Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII; đồng thời bày tỏ niềm tin nước ta sẽ phát triển mạnh mẽ, trở thành một nước phồn vinh và hạnh phúc.
Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh thăm, tặng quà công nhân lao động Nhà máy sữa Vinamilk

Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh thăm, tặng quà công nhân lao động Nhà máy sữa Vinamilk

Tin tức - PV - 21:39, 26/01/2021
Trong những ngày giáp Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh cùng đoàn công tác của Văn phòng Chủ tịch nước đã đến thăm, tặng quà cán bộ, công nhân lao động Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) đang làm việc ở Nhà máy sữa Việt Nam tại tỉnh Bình Dương.
Thanh Hóa: Triệt phá cơ sở sản xuất nước giặt, chất tẩy giả

Thanh Hóa: Triệt phá cơ sở sản xuất nước giặt, chất tẩy giả

Pháp luật - Quỳnh Trâm - 21:31, 26/01/2021
Ngày 26/1, Công an huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa cho biết, cơ quan này vừa phối hợp với Đội Quản lý thị trường số 13 (Cục Quản lý thị trường tỉnh Thanh Hóa) triệt phá một cơ sở đang sản xuất, sang chiết làm giả nhiều loại nước tẩy rửa, vệ sinh với quy mô lớn tại xã Xuân Du (huyện Như Thanh).
Bộ Công an chính thức công bố mẫu thẻ căn cước công dân gắn chíp

Bộ Công an chính thức công bố mẫu thẻ căn cước công dân gắn chíp

Tin tức - Nga Anh - 19:57, 26/01/2021
Thẻ căn cước công dân mẫu mới có kích thước như mẫu thẻ căn cước mã vạch đang lưu hành, được gắn thêm con chíp điện tử với nhiều ưu điểm về bảo mật, lưu trữ thông tin.
Ngày 26/1, Việt Nam có thêm 2 ca mắc mới COVID-19 là ca nhập cảnh

Ngày 26/1, Việt Nam có thêm 2 ca mắc mới COVID-19 là ca nhập cảnh

Tin tức - PV - 19:19, 26/01/2021
Từ 18 giờ ngày 25/1 đến 18 giờ ngày 26/1, Việt Nam ghi nhận thêm 2 ca mắc mới COVID-19, đều là ca nhập cảnh.
Tin tưởng vào sự thành công của Đại hội

Tin tưởng vào sự thành công của Đại hội

Sự kiện - Bình luận - Nga Anh (T/h) - 18:16, 26/01/2021
Hôm nay, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng chính thức khai mạc tại Thủ đô Hà Nội. Đây là sự kiện chính trị trọng đại của Đảng ta, đất nước ta. Những ngày này, đồng bào, đồng chí ở mọi miền Tổ quốc đang hướng về Đại hội với niềm tin và sự kỳ vọng lớn, đồng thời gửi gắm nhiều ý kiến, kiến nghị tâm huyết với Đảng, với Đại hội.

"Thể hiện tầm nhìn, gắn kết trong lãnh đạo nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc"

Thời sự - PV - 17:54, 26/01/2021
5 năm qua, cùng với việc lãnh đạo đồng bộ, toàn diện đất nước, Đảng ta, mà trực tiếp là Bộ Chính trị, Ban Bí thư luôn đặc biệt quan tâm đến vấn đề lãnh đạo nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.
Phát triển nông nghiệp thịnh vượng-nông dân giàu có-nông thôn hiện đại

Phát triển nông nghiệp thịnh vượng-nông dân giàu có-nông thôn hiện đại

Sự kiện - Bình luận - PV - 17:48, 26/01/2021
Người nông dân trong thời đại mới đã nhận ra rằng cần phải học để có kiến thức, thực hiện đúng định hướng của Đảng là phát triển nông nghiệp, nông dân giàu có, nông thôn văn minh, hiện đại.
Cấp thuốc Methadon nhiều ngày: Tạo thuận lợi để người bệnh điều trị tại nhà

Cấp thuốc Methadon nhiều ngày: Tạo thuận lợi để người bệnh điều trị tại nhà

Sức khỏe - Vũ Lợi - 17:45, 26/01/2021
Trong 2 năm (2021 - 2022), Bộ Y tế triển khai thí điểm Đề án cấp phát thuốc Methadone nhiều ngày cho người bệnh điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện thay thế bằng thuốc Methadon. 3 tỉnh, thành phố ưu tiên triển khai đầu tiên gồm: Lai Châu, Điện Biên và Hải Phòng. Đây là những địa phương có nhiều người bệnh sống xa cơ sở điều trị/cơ sở cấp phát thuốc, địa bàn rộng, điều kiện đi lại khó khăn.