Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Giữ nghề làm nón Đan Du

PV - 17:16, 13/01/2022

Tháng 7/2021, UBND xã Kỳ Thư (tên xưa là làng Đan Đu), huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh) đã thành lập Tổ hợp tác thu mua và sản xuất nón lá Trung Giang với 11 thành viên. Đây là nơi chị em phụ nữ hỗ trợ nhau làm nón, cùng nhau giữ lại nghề truyền thống cho thế hệ sau.

Giữ nghề làm nón Đan Du

Ông Nguyễn Văn Sau (76 tuổi), trú ở thôn Liên Miệu, xã Kỳ Thư đã có hơn 60 năm gắn bó với nghề làm nón. Từ thời niên thiếu, ông đã được cha mẹ truyền nghề. Bên cạnh việc đồng áng, nghề làm nón giúp gia đình ông có thêm thu nhập.

Ông và vợ, là bà Lê Thị Nơ (72 tuổi) bén duyên nhau cũng từ nghề nón. Tuy đã cao tuổi nhưng cả hai ông bà không bỏ được nghề. Một phần để kiếm thêm thu nhập, một phần vì nhớ nghề, muốn giữ gìn nghề đã nuôi sống người dân bao đời nay. Gắn bó với nghề cả cuộc đời, ông bà không nhớ mình đã làm được bao nhiêu chiếc nón.

Giữ nghề làm nón Đan Du 1

Theo chia sẻ của ông Sau, muốn làm một chiếc nón lá Đan Du, việc đầu tiên là chọn tre để uốn vành nón. Ông thường sử dụng tre trong vườn để làm vành. Tre cần thân nhỏ, độ già vừa phải để bảo đảm dẻo dai khi uốn vành. Nhà nào không có tre thì có thể ra chợ Điếm (xã Kỳ Thư) mua thân cây đùng đình về làm.

Giữ nghề làm nón Đan Du 2

Để có chiếc nón lá hoàn hảo, người thợ phải tỷ mỉ từ khâu chọn lá, phơi lá, vuốt lá. Lá làm nón tùy mỗi vùng miền và tùy làng nghề; có thể dùng lá dừa, lá mật cật, lá buông, lá cọ, lá đọt. Tranh thủ thời tiết hanh nắng, ông và vợ đưa lá ra phơi để đạt độ khô nhất định trước khi đưa lá đi hơ nóng, vuốt thẳng.

Giữ nghề làm nón Đan Du 3

Lá làm nón (lá đọt) có hai loại, lá trắng và lá xanh. Lá nón dài khoảng 50cm, được người dân lấy trên vùng rừng khu vực thị xã Kỳ Anh và cả ở tỉnh Quảng Bình đưa về bán. Một cuống khoảng 1 - 7 lá, mỗi bó khoảng 45 cuống, giá bán 25.000 đồng.

Giữ nghề làm nón Đan Du 4

Để may nón không thể thiếu dây cước trắng. Dây cước này thường bán ở chợ Điếm. Chợ Điếm là nơi bán dụng cụ làm nón duy nhất trên địa bàn, chỉ họp vào ngày chẵn (âm lịch) hằng tháng, vì vậy, thường mỗi lần đi chợ, người dân sẽ tranh thủ mua dùng cho cả tháng.

Giữ nghề làm nón Đan Du 5

Sau khi chọn được lá tốt, người thợ mang lá đi vuốt thẳng, bằng cách dùng một miếng gang đặt trên bếp lò được đốt nóng, lửa vừa độ. Sau đó, đặt lá nón lên miếng gang, dùng khăn vải thấm ướt vuốt cho đến khi lá thẳng bóng, nhưng không ngả vàng rồi đem phơi, ủ khô sao cho lá luôn giữ màu xanh - trắng tự nhiên.

Để làm được điều đó, người thợ phải biết sử dụng lực kết hợp nhuần nhuyễn giữa tay đè và tay vuốt. Công việc này khá cầu kỳ và cũng là khâu quyết định đến độ bền và tính thẩm mỹ của chiếc nón.

Giữ nghề làm nón Đan Du 6

Tiếp đến là công đoạn tạo hình nón gồm: Quấn vòng nón, cắt lá nón, khâu nón và làm vành nón.

Giữ nghề làm nón Đan Du 7

Vành nón chính là xương sống của nón. Vành nón phải đều tắp, không được méo mó, xộc xệch thì mới tạo ra được những chiếc nón lá đẹp.

Giữ nghề làm nón Đan Du 8

Sau công đoạn xếp vành lên khung là công đoạn lợp (có nơi gọi là xây) lá trên khung. Khâu này rất quan trọng, đòi hỏi người thợ phải có kinh nghiệm mới xoay lá đều, đẹp. Mỗi chiếc nón có 2 -3 lớp lá. Những chiếc lá được xếp ngay ngắn lên mô nón. Khi lợp lá, phải thật sự khéo léo và đều tay để những chiếc lá không bị chồng lên nhau hay xô lệch. Sau đó, sẽ dùng một cái vành, chụp lên bên ngoài mô nón để giữ cho lá nằm cố định, giúp chằm được dễ dàng.

Giữ nghề làm nón Đan Du 9

Tiếp đến, người thợ sẽ đính một cây kim ở phần chóp nón để giữ cho phần lá mới xếp nằm đúng vị trí, sau đó tiếp tục chèn lá xung quanh thân nón.

Giai đoạn chằm (hay còn gọi là khâu) nón là phần quan trọng nhất. Để làm nên một chiếc nón bền, đẹp, đòi hỏi người khâu phải có đôi tay khéo léo giữ cho các lớp lá không rách và giúp chiếc nón được phẳng, không tạo nên nếp nhăn hoặc lồi lõm.

Giữ nghề làm nón Đan Du 10

Người thợ cầm kim cũng phải thật mềm mại, mỗi mũi kim phải thẳng, đều như thêu từ trong ra ngoài, khoảng cách giữa những mũi kim vừa phải và giấu đi được những mối chỉ nối thì mới tạo ra sản phẩm đẹp. Mỗi ngày, 1 người thợ chỉ làm được tối đa 1 chiếc nón thành phẩm loại đẹp (hay còn gọi là nón cưới), loại nón dùng để lao động thì có thể làm 2 chiếc. Nón được làm ra có giá bán 50.000 - 70.000/chiếc, tùy loại.

Giữ nghề làm nón Đan Du 11

Khâu cuối là nức vành, đây là công đoạn khá quan trọng. Người thợ sẽ vót 1 cọng nan có thân dẹp gọi là cây tiến, cặp vào vành nón số 16 để khi nức, vành nón được tròn và chắc chắn, nón sử dụng được lâu bền. Ngoài ra, còn trang trí bên trong chóp nón bằng chỉ thêu màu đỏ, xanh, hồng và quét dầu bóng để bảo đảm độ bền, chống thấm nước trước khi đem bán.

Nét riêng của nón lá Đan Du rất dễ nhận biết - đó là thanh mảnh và nhẹ nhàng, được kết hợp với những khuôn hình vẽ các loài hoa vừa đẹp, vừa bền, được nhiều người ưa thích. Con gái làng Đan Du xưa khi đi lấy chồng thường mang theo nghề và cứ thế, nón lá Đan Du lan tỏa ở nhiều miền quê.

Giữ nghề làm nón Đan Du 12

Những năm gần đây các cấp, ngành địa phương đã quan tâm hỗ trợ phát triển nghề truyền thống. Tháng 7/2021, UBND xã Kỳ Thư đã thành lập Tổ hợp tác thu mua và sản xuất nón lá Trung Giang với 11 thành viên. Đây là nơi chị em phụ nữ hỗ trợ nhau làm nón, cùng nhau giữ lại nghề truyền thống cho thế hệ sau. Nhiều thành viên trong tổ hợp tác mang cháu nhỏ đi để dạy thêm nghề làm nón với mong muốn giữ nghề truyền thống.

Được biết, hiện nay, xã Kỳ Thư còn khoảng 275 hộ theo nghề làm nón. Sản phẩm làng nón Kỳ Thư không chỉ phục vụ người dân các vùng lân cận, mà còn được tiêu thụ tại các tỉnh miền Nam và khu vực Tây Nguyên.

Điều mà người dân làng nón Đan Du, Kỳ Thư mong muốn nhất, là sản phẩm có đầu ra ổn định. Người dân rất mong có thêm chính sách, cách làm… để hỗ trợ người làm nón giữ nghề, cũng là giữ nét văn hóa truyền thống của làng nghề nón lá, hát ví Đan Du./.

Tin cùng chuyên mục
Làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng vào vụ Tết

Làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng vào vụ Tết

Trong những ngày này, làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng, xã Mỹ Thạnh (huyện Giồng Trôm, Bến Tre) nhộn nhịp và tấp nập vào vụ mùa Tết. Các gia đình đều quây quần làm bánh, mỗi người một công đoạn để kịp giao các đơn hàng cuối năm.
Tin nổi bật trang chủ
Đắk Nông: Chính sách hỗ trợ lãi suất giúp đồng bào thoát nghèo bền vững

Đắk Nông: Chính sách hỗ trợ lãi suất giúp đồng bào thoát nghèo bền vững

Kinh tế - Phan Trọng - 6 giờ trước
Những ngày cuối năm, không khí mùa vụ thu hoạch cà phê rộn ràng khắp Tây Nguyên. Một mùa cà phê thắng lợi cuối năm 2021, mang niềm vui đến thôn, bon nghèo có được cái Tết ấm áp đầy đủ.
Triển khai chức năng cảnh báo chống ùn tắc phương tiện tại cửa khẩu

Triển khai chức năng cảnh báo chống ùn tắc phương tiện tại cửa khẩu

Kinh tế - Cát Tường (t/h) - 6 giờ trước
Nhằm giảm tình trạng ùn tắc, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, tạo điều kiện hàng hóa xuất nhập khẩu được giao thương thuận lợi qua các cửa khẩu đường bộ, Tổng cục Hải quan cho biết, bắt đầu từ hôm nay, ngày 27/1, chức năng cảnh báo chống ùn tắc sẽ được chính thức triển khai trên Cổng thông tin một cửa quốc gia.
Nguy cơ tuyệt chủng loài voi rừng tại các nước châu Phi

Nguy cơ tuyệt chủng loài voi rừng tại các nước châu Phi

Môi trường sống - Nguyệt Anh (T/h) - 7 giờ trước
Tại cuộc họp trực tuyến ngày 26/1 do "Sáng kiến bảo vệ voi" tổ chức, Bộ trưởng Môi trường các nước châu Phi cho biết, loài voi rừng châu Phi đang bị đe dọa tuyệt chủng do sự gia tăng các mối đe dọa liên quan đến biến đổi khí hậu, tình trạng mất môi trường sống, săn bắn trái phép và xung đột giữa các cộng đồng dân cư địa phương.
Hơn 500 nhà vườn tham gia Chợ hoa Xuân “Trên bến dưới thuyền” Tết Nhâm Dần 2022

Hơn 500 nhà vườn tham gia Chợ hoa Xuân “Trên bến dưới thuyền” Tết Nhâm Dần 2022

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 7 giờ trước
Tối 27/1, tại Bến Bình Đông, phường 13, quận 8 (Thành phố Hồ Chí Minh), Chợ hoa Xuân “Trên bến dưới thuyền” đã chính thức khai mạc. Đây là một trong 19 sự kiện văn hóa, nghệ thuật, lễ hội tiêu biểu thường niên tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Quốc hội trong bối cảnh đặc biệt kịp thời đưa ra những quyết sách hợp lòng dân

Quốc hội trong bối cảnh đặc biệt kịp thời đưa ra những quyết sách hợp lòng dân

Thời sự - PV - 7 giờ trước
Chiều 27/1, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gặp mặt, chúc Tết lãnh đạo Quốc hội, đại biểu Quốc hội chuyên trách ở Trung ương, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của Văn phòng Quốc hội và khen thưởng đột xuất tập thể, cá nhân đạt thành tích xuất sắc trong công tác tham mưu, phục vụ Kỳ họp bất thường lần thứ nhất, Quốc hội khóa XV.
Hấp dẫn những trò chơi ngày Tết của trẻ em người Mông

Hấp dẫn những trò chơi ngày Tết của trẻ em người Mông

Khác với đồng bào dân tộc khác trong cả nước, người Mông ở Mộc Châu ăn Tết vào tháng Chạp âm lịch. Tết của người Mông thường diễn ra trong 3 ngày nhưng trước đó cả tháng, khắp các bản làng đã nhộn nhịp không khí đón Xuân với những trò chơi mang đậm tính dân gian truyền thống.
Sáng 28/1: Cả nước có 1.945.611 ca COVID-19 đã khỏi bệnh

Sáng 28/1: Cả nước có 1.945.611 ca COVID-19 đã khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 7 giờ trước
Đến sáng 28/1, tính từ đầu dịch, cả nước có 2.203.208 ca nhiễm COVID-19 trong đó có 1.945.611 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh.
Nâng cao chất lượng dạy học các môn tiếng dân tộc thiểu số giai đoạn 2021-2030

Nâng cao chất lượng dạy học các môn tiếng dân tộc thiểu số giai đoạn 2021-2030

Giáo dục dân tộc - Cát Tường (t/h) - 7 giờ trước
Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam vừa ký Quyết định số 142/QĐ-TTg ngày 27/1/2022 phê duyệt Chương trình “Nâng cao chất lượng dạy học các môn tiếng dân tộc thiểu số trong chương trình giáo dục phổ thông giai đoạn 2021 - 2030”.
Bóng đá nữ Việt Nam vào tứ kết ASIAN Cup

Bóng đá nữ Việt Nam vào tứ kết ASIAN Cup

Thể thao - Giải trí - PV - 22:23, 27/01/2022
Chiều 27/1, đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Mai Đức Chung đã hòa 2-2 với đội tuyển nữ Myanmar, qua đó giành quyền vào tứ kết Women ASIAN Cup 2022, với tư cách 1 trong 2 đội đứng thứ ba có thành tích tốt nhất.
Khẩn trương ứng phó rét đậm, rét hại, băng giá và mưa tuyết

Khẩn trương ứng phó rét đậm, rét hại, băng giá và mưa tuyết

Môi trường sống - Ngân Anh (T/h) - 22:05, 27/01/2022
Ngày 27/1, Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống thiên tai vừa ra Công điện số 01/CĐ-VPTT đề nghị Ban chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn khu vực Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và các tỉnh ven biển từ Quảng Ninh-Kiên Giang chủ động ứng phó với rét đậm, rét hại, dông lốc, băng giá, mưa tuyết và vùng áp thấp trên Biển Đông.
Ngày 27/1: Việt Nam có 15.727 ca mắc COVID-19 và 21.002 ca khỏi bệnh

Ngày 27/1: Việt Nam có 15.727 ca mắc COVID-19 và 21.002 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:23, 27/01/2022
Ngày 27/1, Việt Nam có 15.727 ca mắc mới COVID-19 tại 63 tỉnh, thành phố trong đó có 10.627 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 21.002 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.