Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Giảm nghèo bền vững - Nhìn lại một chặng đường: Không dễ xác định thu nhập (Bài 2)

Sỹ Hào - 21:17, 09/07/2020

Thu nhập là một tiêu chí “cứng” để xác định hộ nghèo, từ đó các chính sách giảm nghèo được triển khai nhằm hướng đến mục tiêu cải thiện mức sống cho người dân. Nhưng để xác định được thu nhập của hộ nghèo, nhất là hộ đồng bào DTTS không hề dễ.

Nhiều gia đình có nhà kiến cố nhưng vẫn là hộ nghèo do nhà được xây dựng từ các nguồn hỗ trợ. (Trong ảnh: Gia đình chị Thào Thị Hong, ở bản San Thàng 2, xã Sang Thàng, TP. Lai Châu có nhà mới từ tháng 11/2019 từ nguồn hỗ trợ Quỹ Vì người nghèo của tỉnh Lai Châu - Ảnh TL)
Nhiều gia đình có nhà kiến cố nhưng vẫn là hộ nghèo do nhà được xây dựng từ các nguồn hỗ trợ. (Trong ảnh: Gia đình chị Thào Thị Hong, ở bản San Thàng 2, xã Sang Thàng, TP. Lai Châu có nhà mới từ tháng 11/2019 từ nguồn hỗ trợ Quỹ Vì người nghèo của tỉnh Lai Châu - Ảnh TL)

Chưa sát thực tế

Báo Dân tộc và Phát triển số 1637, ra ngày 8/7/2020 đã phản ánh, bộ công cụ đo lường nghèo đa chiều giai đoạn 2016 - 2020 đã bộc lộ rất nhiều hạn chế; trong đó, cách tính thu nhập để xác định hộ nghèo vẫn chưa sát với mức sống cụ thể của từng hộ gia đình.

Theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2016 - 2020, hộ có thu nhập từ 700.000 đồng/người/tháng trở xuống (ở khu vực nông thôn) được công nhận là hộ nghèo (khu vực thành thị là 900.000 đồng trở xuống). Để ước tính thu nhập khi rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo hằng năm, Thông tư số 17/2016/TT-BLĐTBXH, ngày 28/6/2016 của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) đã đưa ra 14 chỉ số (Phụ lục số 3b).

Bộ chỉ tiêu này gần như “kiểm kê” tất cả các yếu tố để tính thu nhập (số nhân khẩu/hộ, người không có khả năng lao động, trình độ học vấn, lĩnh vực việc làm, nhà cửa, tài sản…), nhưng chỉ mới dừng ở việc xác nhận thông tin (định tính) một cách trực quan, khó kiểm chứng thu nhập thực chất.

Đơn cử, theo bộ chỉ số ước tính thu nhập này, một gia đình có nhà kiên cố, có ti vi, tủ lạnh, bình nóng lạnh… thì không thể được công nhận là hộ cận nghèo, chứ đừng nói là hộ nghèo. Nhưng trên thực tế, những tài sản này chưa chứng minh được hộ này có thu nhập trên mức chuẩn nghèo, cận nghèo hay không.

Hộ anh Hồ Bá Trung, sinh năm 1984, ở xã Châu Bình, huyện Quỳ Châu (Nghệ An) là một ví dụ. Năm 2018, lốc xoáy đã làm sập một phần căn nhà của anh nên anh vay mượn tiền người thân, bạn bè làm lại một căn nhà kiên cố để ở. Nhà có mẹ già, con nhỏ nên anh cố sắm cái tủ lạnh, bình nóng lạnh, bởi anh thường xuyên phải đi làm thuê. Trước khi chưa làm lại nhà, anh vẫn thuộc hộ nghèo; nhưng cuối năm 2019, khi xét duyệt, gia đình anh đã được công nhận… thoát nghèo vì đã có điều kiện kinh tế khá hơn trước!.

Nhiều khu tái định cư, đồng bào được ở trong những ngôi nhà kiên cố nhưng tỷ lệ hộ nghèo vẫn cao. (Ảnh minh họa)
Nhiều khu tái định cư, đồng bào được ở trong những ngôi nhà kiên cố nhưng tỷ lệ hộ nghèo vẫn cao. (Ảnh minh họa)

Băn khoăn nâng chuẩn thu nhập

Một vấn đề đáng lưu ý là, bộ chỉ số ước tính thu nhập khi rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo theo hướng dẫn của Thông tư 17/TT-BLĐTBXH chưa có sự tách bạch rõ ràng giữa thu nhập và chi tiêu của một gia đình. Bởi thực tế, những chỉ số như: Số điện tiêu thụ hằng tháng, ti vi, tủ lạnh, xe máy… là những yếu tố “đầu ra” của thu nhập.

Trong khi đó, theo quy trình rà soát của Tổng cục Thống kê (TCTK), thu nhập của hộ gia đình bao gồm các khoản thu như: Thu từ sản xuất (sau khi đã trừ chi phí sản xuất và thuế sản xuất); thu từ tiền công, tiền lương (bao gồm tất cả các khoản tiền công, tiền lương, công tác phí, ăn ca, bồi dưỡng, các khoản thưởng...).

Nhưng cách tính thu nhập của TCTK lại khó áp dụng khi điều tra, rà soát hộ nghèo, nhất là các hộ có lao động đi làm ăn xa, thu nhập chủ yếu từ tiền công, tiền lương. Với những lao động đi làm ăn xa, thu nhập từ lương có thể 5 - 7 triệu đồng/tháng, nhưng nếu trừ chi phí sinh hoạt tại nơi làm việc thì tiền gửi về nhà không còn bao nhiêu.

Phải khẳng định, với các chính sách giảm nghèo đã được triển khai trong những năm qua, thu nhập của đại đa số người dân đã được nâng lên đáng kể. Minh chứng rõ nhất là chuẩn nghèo về thu nhập được nâng cao hơn qua từng giai đoạn. Trong giai đoạn 2021 - 2025, theo dự thảo của Bộ LĐTB&XH, chuẩn nghèo về thu nhập dự kiến sẽ được nâng lên thành 1,2 triệu đồng/người/tháng (khu vực nông thôn), 1,6 triệu đồng/người/tháng (khu vực thành thị), tăng gần gấp đôi so với mức chuẩn của giai đoạn 2016 - 2020.

Việc nâng chuẩn nghèo là phù hợp với bước phát triển mới trong công tác giảm nghèo. Tuy nhiên, tính thu nhập trong quá trình rà soát hộ nghèo như thế nào cho hợp lý vẫn cần được tính toán kỹ lưỡng; đặc biệt, cần xem xét chỉ số “việc làm” là yếu tố “đầu vào” quan trọng nhất. Báo Dân tộc và Phát triển sẽ phản ánh nội dung này trong số báo tiếp theo.

Tin cùng chuyên mục
Thực hiện chính sách dân tộc tại Quảng Bình:  Đổi thay từ nếp nghĩ, cách làm

Thực hiện chính sách dân tộc tại Quảng Bình: Đổi thay từ nếp nghĩ, cách làm

“Trước đây, cuộc sống của bà con rất bấp bênh, phụ thuộc vào việc trồng lúa rẫy. Nhờ sự hỗ trợ của Đảng và Nhà nước, nên cuộc sống bà con ổn định hơn; con cháu trong bản đều được đến trường học chữ, bà con trong bản rất phấn khởi. Chưa bao giờ tôi thấy bản làng cũng như đời sống của bà con có sự đổi thay đổi lớn như hôm nay…”. Đó là những chia sẻ của ông Hồ Khiên, dân tộc Chứt ở bản Tà Vờng, xã Trọng Hóa, Minh Hóa (Quảng Bình) khi nói về những đổi thay trên quê hương nhờ chính sách dân tộc.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Đỗ Văn Chiến làm việc với Học viện Dân tộc

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Đỗ Văn Chiến làm việc với Học viện Dân tộc

Tin tức - Minh Thu - 1 giờ trước
Ngày 4/8/2020, tại Hà Nội, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Đỗ Văn Chiến đã có buổi làm việc với tập thể Lãnh đạo Học viện Dân tộc (HVDT) về quy chế làm việc của Học viện. Cùng dự có các Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Nông Quốc Tuấn, Lê Sơn Hải, đại diện Văn phòng Ban Cán sự Đảng và Đảng ủy, một số vụ, đơn vị thuộc UBDT, tập thể Ban Giám đốc, Hội đồng HVDT.
Páo Dung - Tiếng lòng của người Dao

Páo Dung - Tiếng lòng của người Dao

Sắc màu 54 - PV - 1 giờ trước
Những câu hát Páo dung giản dị, mộc mạc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống đồng bào Dao. Đó chính là tiếng lòng của người Dao mà thông qua đó họ muốn gửi gắm niềm tin, khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn.
Bệnh nhân thứ 8 tử vong liên quan COVID-19

Bệnh nhân thứ 8 tử vong liên quan COVID-19

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Sáng 4-8, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn, Trưởng Bộ phận thường trực đặc biệt chống dịch COVID-19 của Bộ Y tế tại TP Đà Nẵng thông tin về trường hợp tử vong của bệnh nhân COVID-19 số 496 ở Hòa Vang, Đà Nẵng tử vong sáng 4-8 với chẩn đoán suy thận mãn giai đoạn cuối, nhiễm trùng huyết, suy tim cấp và COVID-19.
Sáu anh em lần lượt đột ngột qua đời, người đàn ông dân tộc Thái cầu cứu

Sáu anh em lần lượt đột ngột qua đời, người đàn ông dân tộc Thái cầu cứu

Nhịp cầu nhân ái - PV - 3 giờ trước
Nhà có 11 anh em thì 6 người qua đời không rõ nguyên nhân. Lần này anh Lán, người đàn ông dân tộc Thái nhập viện tính mạng hết sức mong manh, anh bất lực vì số tiền phẫu thuật lên đến 200 triệu đồng. Chị Nguyễn Thị Thái, cán bộ phòng Công tác Xã hội, bệnh viện Tim Hà Nội thay mặt bệnh nhân cầu cứu bạn đọc vì tính mạng người đàn ông này đang mong manh như chỉ mành treo chuông.
Bàn giao rừng từ doanh nghiệp sang Ban Quản lý rừng các huyện ở Lào Cai: Còn nhiều khó khăn

Bàn giao rừng từ doanh nghiệp sang Ban Quản lý rừng các huyện ở Lào Cai: Còn nhiều khó khăn

Môi trường sống - Trọng Bảo - 4 giờ trước
Từ năm 2014, UBND tỉnh Lào Cai đã xin chủ trương của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) giao khoán quản lý và bảo vệ rừng (BVR) cho một số doanh nghiệp thủy điện đóng trên địa bàn.
Chuẩn bị các điều kiện tốt nhất cho kỳ thi THPT

Chuẩn bị các điều kiện tốt nhất cho kỳ thi THPT

Giáo dục - Vân Dung - 4 giờ trước
Chỉ còn 1 tuần nữa, kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) 2020 sẽ diễn ra. Trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp với nhiều ca nhiễm mới trong cộng đồng, ngành Giáo dục đã chuẩn bị nhiều phương án phù hợp tình hình mới.
Bóc mẽ thủ đoạn đòi nợ thuê

Bóc mẽ thủ đoạn đòi nợ thuê

Pháp luật - Tuấn Trình - 5 giờ trước
Những thủ đoạn mà dân đòi nợ thuê dùng để khống chế con nợ đã khiến bao gia đình tan vỡ; có những con nợ không chịu được sức ép phải bỏ trốn hoặc tự vẫn… Vì thế, khi luật quy định “khai tử” dịch vụ kinh doanh đòi nợ thuê (bắt đầu từ tháng 1/2021), rất nhiều người dân đồng tình ủng hộ.
Bảo hiểm xã hội chi trả chi phí xét nghiệm Covid-19 đối với người có thẻ BHYT ra sao?

Bảo hiểm xã hội chi trả chi phí xét nghiệm Covid-19 đối với người có thẻ BHYT ra sao?

Tin tức - Hồng Phúc - 5 giờ trước
Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam yêu cầu, BHXH các tỉnh phối hợp với cơ sở khám chữa bệnh (KCB) bảo hiểm y tế (BHYT) trên địa bàn thực hiện, kịp thời giám định và thanh toán chi phí xét nghiệm COVID-19 đối với người có thẻ BHYT.
“Số hoá” để bảo tồn văn hóa thổ cẩm

“Số hoá” để bảo tồn văn hóa thổ cẩm

Sắc màu 54 - Hồng Phúc - 5 giờ trước
Với niềm say mê văn hóa dân tộc và nhận thức rõ hoa văn thổ cẩm là bản sắc riêng, là báu vật của các dân tộc Việt Nam, nhóm 8 sinh viên trẻ của các trường đại học đã xây dựng Dự án Ethnicity, tạo nên thư viện số văn hóa thổ cẩm để dễ dàng ứng dụng các thiết kế hằng ngày của người Việt như: Ấn phẩm văn phòng, thời trang, nghệ thuật, quà lưu niệm...
Nhiều băn khoăn trước kỳ thi tốt nghiệp THPT

Nhiều băn khoăn trước kỳ thi tốt nghiệp THPT

Cùng trao đổi - Hồng Phúc - 5 giờ trước
Hơn 900.000 sĩ tử chuẩn bị tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020 diễn ra vào 8 - 10/8 tới. Để phòng tránh Covid-19, Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định phân loại thí sinh dự thi theo 4 nhóm là F0, F1, F2 và thí sinh khác.