Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Giảm nghèo bền vững - Nhìn lại một chặng đường: Không dễ xác định thu nhập (Bài 2)

Sỹ Hào - 21:17, 09/07/2020

Thu nhập là một tiêu chí “cứng” để xác định hộ nghèo, từ đó các chính sách giảm nghèo được triển khai nhằm hướng đến mục tiêu cải thiện mức sống cho người dân. Nhưng để xác định được thu nhập của hộ nghèo, nhất là hộ đồng bào DTTS không hề dễ.

Nhiều gia đình có nhà kiến cố nhưng vẫn là hộ nghèo do nhà được xây dựng từ các nguồn hỗ trợ. (Trong ảnh: Gia đình chị Thào Thị Hong, ở bản San Thàng 2, xã Sang Thàng, TP. Lai Châu có nhà mới từ tháng 11/2019 từ nguồn hỗ trợ Quỹ Vì người nghèo của tỉnh Lai Châu - Ảnh TL)
Nhiều gia đình có nhà kiến cố nhưng vẫn là hộ nghèo do nhà được xây dựng từ các nguồn hỗ trợ. (Trong ảnh: Gia đình chị Thào Thị Hong, ở bản San Thàng 2, xã Sang Thàng, TP. Lai Châu có nhà mới từ tháng 11/2019 từ nguồn hỗ trợ Quỹ Vì người nghèo của tỉnh Lai Châu - Ảnh TL)

Chưa sát thực tế

Báo Dân tộc và Phát triển số 1637, ra ngày 8/7/2020 đã phản ánh, bộ công cụ đo lường nghèo đa chiều giai đoạn 2016 - 2020 đã bộc lộ rất nhiều hạn chế; trong đó, cách tính thu nhập để xác định hộ nghèo vẫn chưa sát với mức sống cụ thể của từng hộ gia đình.

Theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2016 - 2020, hộ có thu nhập từ 700.000 đồng/người/tháng trở xuống (ở khu vực nông thôn) được công nhận là hộ nghèo (khu vực thành thị là 900.000 đồng trở xuống). Để ước tính thu nhập khi rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo hằng năm, Thông tư số 17/2016/TT-BLĐTBXH, ngày 28/6/2016 của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) đã đưa ra 14 chỉ số (Phụ lục số 3b).

Bộ chỉ tiêu này gần như “kiểm kê” tất cả các yếu tố để tính thu nhập (số nhân khẩu/hộ, người không có khả năng lao động, trình độ học vấn, lĩnh vực việc làm, nhà cửa, tài sản…), nhưng chỉ mới dừng ở việc xác nhận thông tin (định tính) một cách trực quan, khó kiểm chứng thu nhập thực chất.

Đơn cử, theo bộ chỉ số ước tính thu nhập này, một gia đình có nhà kiên cố, có ti vi, tủ lạnh, bình nóng lạnh… thì không thể được công nhận là hộ cận nghèo, chứ đừng nói là hộ nghèo. Nhưng trên thực tế, những tài sản này chưa chứng minh được hộ này có thu nhập trên mức chuẩn nghèo, cận nghèo hay không.

Hộ anh Hồ Bá Trung, sinh năm 1984, ở xã Châu Bình, huyện Quỳ Châu (Nghệ An) là một ví dụ. Năm 2018, lốc xoáy đã làm sập một phần căn nhà của anh nên anh vay mượn tiền người thân, bạn bè làm lại một căn nhà kiên cố để ở. Nhà có mẹ già, con nhỏ nên anh cố sắm cái tủ lạnh, bình nóng lạnh, bởi anh thường xuyên phải đi làm thuê. Trước khi chưa làm lại nhà, anh vẫn thuộc hộ nghèo; nhưng cuối năm 2019, khi xét duyệt, gia đình anh đã được công nhận… thoát nghèo vì đã có điều kiện kinh tế khá hơn trước!.

Nhiều khu tái định cư, đồng bào được ở trong những ngôi nhà kiên cố nhưng tỷ lệ hộ nghèo vẫn cao. (Ảnh minh họa)
Nhiều khu tái định cư, đồng bào được ở trong những ngôi nhà kiên cố nhưng tỷ lệ hộ nghèo vẫn cao. (Ảnh minh họa)

Băn khoăn nâng chuẩn thu nhập

Một vấn đề đáng lưu ý là, bộ chỉ số ước tính thu nhập khi rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo theo hướng dẫn của Thông tư 17/TT-BLĐTBXH chưa có sự tách bạch rõ ràng giữa thu nhập và chi tiêu của một gia đình. Bởi thực tế, những chỉ số như: Số điện tiêu thụ hằng tháng, ti vi, tủ lạnh, xe máy… là những yếu tố “đầu ra” của thu nhập.

Trong khi đó, theo quy trình rà soát của Tổng cục Thống kê (TCTK), thu nhập của hộ gia đình bao gồm các khoản thu như: Thu từ sản xuất (sau khi đã trừ chi phí sản xuất và thuế sản xuất); thu từ tiền công, tiền lương (bao gồm tất cả các khoản tiền công, tiền lương, công tác phí, ăn ca, bồi dưỡng, các khoản thưởng...).

Nhưng cách tính thu nhập của TCTK lại khó áp dụng khi điều tra, rà soát hộ nghèo, nhất là các hộ có lao động đi làm ăn xa, thu nhập chủ yếu từ tiền công, tiền lương. Với những lao động đi làm ăn xa, thu nhập từ lương có thể 5 - 7 triệu đồng/tháng, nhưng nếu trừ chi phí sinh hoạt tại nơi làm việc thì tiền gửi về nhà không còn bao nhiêu.

Phải khẳng định, với các chính sách giảm nghèo đã được triển khai trong những năm qua, thu nhập của đại đa số người dân đã được nâng lên đáng kể. Minh chứng rõ nhất là chuẩn nghèo về thu nhập được nâng cao hơn qua từng giai đoạn. Trong giai đoạn 2021 - 2025, theo dự thảo của Bộ LĐTB&XH, chuẩn nghèo về thu nhập dự kiến sẽ được nâng lên thành 1,2 triệu đồng/người/tháng (khu vực nông thôn), 1,6 triệu đồng/người/tháng (khu vực thành thị), tăng gần gấp đôi so với mức chuẩn của giai đoạn 2016 - 2020.

Việc nâng chuẩn nghèo là phù hợp với bước phát triển mới trong công tác giảm nghèo. Tuy nhiên, tính thu nhập trong quá trình rà soát hộ nghèo như thế nào cho hợp lý vẫn cần được tính toán kỹ lưỡng; đặc biệt, cần xem xét chỉ số “việc làm” là yếu tố “đầu vào” quan trọng nhất. Báo Dân tộc và Phát triển sẽ phản ánh nội dung này trong số báo tiếp theo.

Tin cùng chuyên mục
Tiêm chủng mở rộng ở vùng DTTS - Phá vỡ những thách thức: Nỗ lực xóa “vùng lõm” tiêm chủng mở rộng (Bài 2)

Tiêm chủng mở rộng ở vùng DTTS - Phá vỡ những thách thức: Nỗ lực xóa “vùng lõm” tiêm chủng mở rộng (Bài 2)

Các tỉnh Tây Nguyên có tỷ lệ tiêm chủng thấp, tiềm ẩn nguy cơ lây lan các dịch bệnh nguy hiểm. Do đó, ngành Y tế các tỉnh này luôn đặt quyết tâm xóa “vùng lõm” tiêm chủng mở rộng (TCMR). Nhưng tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS, công tác tiêm chủng vẫn còn nhiều khó khăn.
Tin nổi bật trang chủ
Kết thúc giai đoạn 3 tìm kiếm các nạn nhân vụ sạt lở ở Rào Trăng 3

Kết thúc giai đoạn 3 tìm kiếm các nạn nhân vụ sạt lở ở Rào Trăng 3

Tin tức - Hoàng Quý - 3 giờ trước
Sau hơn 1 tháng xảy ra sự cố sạt lở Nhà máy thủy điện Rào Trăng 3 ở thượng nguồn sông Bồ thuộc xã Phong Xuân (huyện Phong Điền) khuya 11 đến rạng sáng 12/10 làm 17 công nhân mất tích, đến nay đã tìm thấy 6 thi thể nạn nhân đưa về cho gia đình mai táng; lực lượng tìm kiếm tiến hành rút quân trong ngày 24 – 25/11
Thay đổi nhận thức của đồng bào Mông về thực hiện nếp sống văn hóa trong tang lễ

Thay đổi nhận thức của đồng bào Mông về thực hiện nếp sống văn hóa trong tang lễ

Thời sự - Quỳnh Trâm - 5 giờ trước
Ngày 25/11, Ban Dân tộc tỉnh Thanh Hóa phối hợp với UBND huyện Mường Lát tổ chức tổng kết Đề án "Tuyên truyền thực hiện nếp sống văn hoá trong tang lễ vùng đồng bào Mông” giai đoạn 2013 - 2020.
Bình Phước: Bồi dưỡng kiến thức cho 150 Già làng, Người có uy tín vùng đồng bào DTTS

Bình Phước: Bồi dưỡng kiến thức cho 150 Già làng, Người có uy tín vùng đồng bào DTTS

Tin tức - Đinh Hiển – Ánh Dương - 5 giờ trước
Từ 24 - 27/11, Ban Dân tộc tỉnh Bình Phước tổ chức hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho 150 đại biểu là Người có uy tín, Già làng tiêu biểu xuất sắc trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) đến từ TP. Đồng Xoài và các huyện Đồng Phú, Phú Riềng, Bù Đăng (Bình Phước).
4 đối tượng bị khởi tố vì liên quan đến vụ trộm tài sản gần 10 tỷ đồng

4 đối tượng bị khởi tố vì liên quan đến vụ trộm tài sản gần 10 tỷ đồng

Pháp luật - Hiếu Anh - 5 giờ trước
Vừa qua (24/11) cơ quan CSĐT Công an huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can vụ án “Trộm cắp tài sản” trên địa bàn. Theo đó, lực lượng chức năng đã khởi tố 4 bị can gồm: Nguyễn Văn Bình, SN 1986, trú tại xã Bá Hiến, huyện Bình Xuyên; Nguyễn Tích Đại, SN 1990, trú tại xã Định Trung, TP. Vĩnh Yên; Phùng Văn Hữu, SN 1995, ở Đại Đình, huyện Tam Đảo và Phùng Văn Hai, SN 1993, ở xã Hướng Đạo, huyện Tam Dương.
Chủ tịch Quốc hội thăm và làm việc tại Cà Mau

Chủ tịch Quốc hội thăm và làm việc tại Cà Mau

Thời sự - P. Trân – N.Tâm - 5 giờ trước
Ngày 25/11, trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc tại tỉnh Cà Mau, Đoàn công tác Trung ương do Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân làm trưởng Đoàn đã đến dự Lễ khánh thành Trường Mẫu giáo Sơn Ca; cầu giao thông liên ấp Cái Rô - Hợp Tác Xã và thăm Trường Tiểu học - Trung học cơ sở Thạnh Hưng (xã Tân Hưng, huyện Cái Nước).
Đăk Nông: Rộn ràng mùa Lễ hội Văn hóa thổ cẩm

Đăk Nông: Rộn ràng mùa Lễ hội Văn hóa thổ cẩm

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh - 5 giờ trước
Lễ hội Văn hóa Thổ cẩm Việt Nam lần thứ 2 năm 2020 với chủ đề "Xứ sở của những âm điệu" đã chính thức khai mạc vào tối 24/11 tại khu Đảo nổi, TP. Gia Nghĩa, tỉnh Đăk Nông. Đây là chương trình mở màn chuỗi các sự kiện văn hóa - du lịch của tỉnh Đắk Nông năm 2020.
Hệ thống dịch vụ pháp lý CABIN LAW ra mắt tại khu vực phía Nam

Hệ thống dịch vụ pháp lý CABIN LAW ra mắt tại khu vực phía Nam

Tin tức - Thiên An - 6 giờ trước
Hệ thống Pháp lý CABIN LAW đã chính thức ra mắt ngày 24/11/2020 cùng với Văn phòng Đại diện đầu tiên CABIN LAW tại quận 3 TP Hồ Chí Minh.
Quảng Ninh: Đưa bác sĩ giỏi về cơ sở

Quảng Ninh: Đưa bác sĩ giỏi về cơ sở

Sức khỏe - Nghĩa Hiệp - 6 giờ trước
Những năm qua, chất lượng y tế cơ sở trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh không ngừng được nâng cao và cải thiện rõ rệt. Kết quả này là nhờ chủ trương đưa bác sĩ giỏi về cơ sở; cùng với đó, nhiều kỹ thuật mới, trang thiết bị y tế hiện đại, an toàn cũng "theo chân" cùng các bác sĩ về với người dân; trong đó hướng về đối tượng thụ hưởng là người dân ở địa bàn vùng DTTS và miền núi...
Giáo dục thể chất và thể thao trường học đã được đổi mới

Giáo dục thể chất và thể thao trường học đã được đổi mới

Thể thao - Giải trí - Nguyệt Anh - 6 giờ trước
Hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện Đề án tổng thể phát triển giáo dục thể chất và thể thao trường học, do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa tổ chức tại Cần Thơ đã công bố nhiều thông tin hữu ích.
Số ca COVID-19 trên thế giới vượt 60 triệu

Số ca COVID-19 trên thế giới vượt 60 triệu

Tin tức - PV - 6 giờ trước
Số ca mắc COVID-19 trên thế giới đã vượt mốc 60 triệu ca, chỉ 17 ngày sau khi vượt 50 triệu ca.