Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Giảm nghèo bền vững - Nhìn lại một chặng đường: Không dễ xác định thu nhập (Bài 2)

Sỹ Hào - 21:17, 09/07/2020

Thu nhập là một tiêu chí “cứng” để xác định hộ nghèo, từ đó các chính sách giảm nghèo được triển khai nhằm hướng đến mục tiêu cải thiện mức sống cho người dân. Nhưng để xác định được thu nhập của hộ nghèo, nhất là hộ đồng bào DTTS không hề dễ.

Nhiều gia đình có nhà kiến cố nhưng vẫn là hộ nghèo do nhà được xây dựng từ các nguồn hỗ trợ. (Trong ảnh: Gia đình chị Thào Thị Hong, ở bản San Thàng 2, xã Sang Thàng, TP. Lai Châu có nhà mới từ tháng 11/2019 từ nguồn hỗ trợ Quỹ Vì người nghèo của tỉnh Lai Châu - Ảnh TL)
Nhiều gia đình có nhà kiến cố nhưng vẫn là hộ nghèo do nhà được xây dựng từ các nguồn hỗ trợ. (Trong ảnh: Gia đình chị Thào Thị Hong, ở bản San Thàng 2, xã Sang Thàng, TP. Lai Châu có nhà mới từ tháng 11/2019 từ nguồn hỗ trợ Quỹ Vì người nghèo của tỉnh Lai Châu - Ảnh TL)

Chưa sát thực tế

Báo Dân tộc và Phát triển số 1637, ra ngày 8/7/2020 đã phản ánh, bộ công cụ đo lường nghèo đa chiều giai đoạn 2016 - 2020 đã bộc lộ rất nhiều hạn chế; trong đó, cách tính thu nhập để xác định hộ nghèo vẫn chưa sát với mức sống cụ thể của từng hộ gia đình.

Theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2016 - 2020, hộ có thu nhập từ 700.000 đồng/người/tháng trở xuống (ở khu vực nông thôn) được công nhận là hộ nghèo (khu vực thành thị là 900.000 đồng trở xuống). Để ước tính thu nhập khi rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo hằng năm, Thông tư số 17/2016/TT-BLĐTBXH, ngày 28/6/2016 của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) đã đưa ra 14 chỉ số (Phụ lục số 3b).

Bộ chỉ tiêu này gần như “kiểm kê” tất cả các yếu tố để tính thu nhập (số nhân khẩu/hộ, người không có khả năng lao động, trình độ học vấn, lĩnh vực việc làm, nhà cửa, tài sản…), nhưng chỉ mới dừng ở việc xác nhận thông tin (định tính) một cách trực quan, khó kiểm chứng thu nhập thực chất.

Đơn cử, theo bộ chỉ số ước tính thu nhập này, một gia đình có nhà kiên cố, có ti vi, tủ lạnh, bình nóng lạnh… thì không thể được công nhận là hộ cận nghèo, chứ đừng nói là hộ nghèo. Nhưng trên thực tế, những tài sản này chưa chứng minh được hộ này có thu nhập trên mức chuẩn nghèo, cận nghèo hay không.

Hộ anh Hồ Bá Trung, sinh năm 1984, ở xã Châu Bình, huyện Quỳ Châu (Nghệ An) là một ví dụ. Năm 2018, lốc xoáy đã làm sập một phần căn nhà của anh nên anh vay mượn tiền người thân, bạn bè làm lại một căn nhà kiên cố để ở. Nhà có mẹ già, con nhỏ nên anh cố sắm cái tủ lạnh, bình nóng lạnh, bởi anh thường xuyên phải đi làm thuê. Trước khi chưa làm lại nhà, anh vẫn thuộc hộ nghèo; nhưng cuối năm 2019, khi xét duyệt, gia đình anh đã được công nhận… thoát nghèo vì đã có điều kiện kinh tế khá hơn trước!.

Nhiều khu tái định cư, đồng bào được ở trong những ngôi nhà kiên cố nhưng tỷ lệ hộ nghèo vẫn cao. (Ảnh minh họa)
Nhiều khu tái định cư, đồng bào được ở trong những ngôi nhà kiên cố nhưng tỷ lệ hộ nghèo vẫn cao. (Ảnh minh họa)

Băn khoăn nâng chuẩn thu nhập

Một vấn đề đáng lưu ý là, bộ chỉ số ước tính thu nhập khi rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo theo hướng dẫn của Thông tư 17/TT-BLĐTBXH chưa có sự tách bạch rõ ràng giữa thu nhập và chi tiêu của một gia đình. Bởi thực tế, những chỉ số như: Số điện tiêu thụ hằng tháng, ti vi, tủ lạnh, xe máy… là những yếu tố “đầu ra” của thu nhập.

Trong khi đó, theo quy trình rà soát của Tổng cục Thống kê (TCTK), thu nhập của hộ gia đình bao gồm các khoản thu như: Thu từ sản xuất (sau khi đã trừ chi phí sản xuất và thuế sản xuất); thu từ tiền công, tiền lương (bao gồm tất cả các khoản tiền công, tiền lương, công tác phí, ăn ca, bồi dưỡng, các khoản thưởng...).

Nhưng cách tính thu nhập của TCTK lại khó áp dụng khi điều tra, rà soát hộ nghèo, nhất là các hộ có lao động đi làm ăn xa, thu nhập chủ yếu từ tiền công, tiền lương. Với những lao động đi làm ăn xa, thu nhập từ lương có thể 5 - 7 triệu đồng/tháng, nhưng nếu trừ chi phí sinh hoạt tại nơi làm việc thì tiền gửi về nhà không còn bao nhiêu.

Phải khẳng định, với các chính sách giảm nghèo đã được triển khai trong những năm qua, thu nhập của đại đa số người dân đã được nâng lên đáng kể. Minh chứng rõ nhất là chuẩn nghèo về thu nhập được nâng cao hơn qua từng giai đoạn. Trong giai đoạn 2021 - 2025, theo dự thảo của Bộ LĐTB&XH, chuẩn nghèo về thu nhập dự kiến sẽ được nâng lên thành 1,2 triệu đồng/người/tháng (khu vực nông thôn), 1,6 triệu đồng/người/tháng (khu vực thành thị), tăng gần gấp đôi so với mức chuẩn của giai đoạn 2016 - 2020.

Việc nâng chuẩn nghèo là phù hợp với bước phát triển mới trong công tác giảm nghèo. Tuy nhiên, tính thu nhập trong quá trình rà soát hộ nghèo như thế nào cho hợp lý vẫn cần được tính toán kỹ lưỡng; đặc biệt, cần xem xét chỉ số “việc làm” là yếu tố “đầu vào” quan trọng nhất. Báo Dân tộc và Phát triển sẽ phản ánh nội dung này trong số báo tiếp theo.

Tin nổi bật trang chủ
Ấm áp “Tết Nhân ái” ở huyện vùng cao Si Ma Cai

Ấm áp “Tết Nhân ái” ở huyện vùng cao Si Ma Cai

Nhịp cầu nhân ái - Hải Yến - 22:15, 26/01/2021
Những phần quà ý nghĩa đã được trao tận tay các hộ nghèo, gia đình chính sách huyện vùng cao Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai trong những ngày giáp Tết tại Chương trình “Tết Nhân ái” năm 2021. Chương trình do Trung tâm Truyền hình Nhân đạo phối hợp với Hội Chữ thập đỏ tỉnh Lào Cai và UBND huyện Si Ma Cai tổ chức. Công ty Cổ phần Hàng không Vietjet đồng hành cùng Chương trình.
Tin tưởng Việt Nam sẽ trở thành một nước phồn vinh và hạnh phúc

Tin tưởng Việt Nam sẽ trở thành một nước phồn vinh và hạnh phúc

Thời sự - Sỹ Hào - 22:11, 26/01/2021
Bên lề Phiên khai mạc Đại hội XIII của Đảng sáng 26/1/2021, trả lời phỏng vấn của phóng viên báo chí, các đại biểu dự Đại hội đều đồng tình, nhất trí cao đối với Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII; đồng thời bày tỏ niềm tin nước ta sẽ phát triển mạnh mẽ, trở thành một nước phồn vinh và hạnh phúc.
Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh thăm, tặng quà công nhân lao động Nhà máy sữa Vinamilk

Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh thăm, tặng quà công nhân lao động Nhà máy sữa Vinamilk

Tin tức - PV - 21:39, 26/01/2021
Trong những ngày giáp Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh cùng đoàn công tác của Văn phòng Chủ tịch nước đã đến thăm, tặng quà cán bộ, công nhân lao động Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) đang làm việc ở Nhà máy sữa Việt Nam tại tỉnh Bình Dương.
Thanh Hóa: Triệt phá cơ sở sản xuất nước giặt, chất tẩy giả

Thanh Hóa: Triệt phá cơ sở sản xuất nước giặt, chất tẩy giả

Pháp luật - Quỳnh Trâm - 21:31, 26/01/2021
Ngày 26/1, Công an huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa cho biết, cơ quan này vừa phối hợp với Đội Quản lý thị trường số 13 (Cục Quản lý thị trường tỉnh Thanh Hóa) triệt phá một cơ sở đang sản xuất, sang chiết làm giả nhiều loại nước tẩy rửa, vệ sinh với quy mô lớn tại xã Xuân Du (huyện Như Thanh).
Bộ Công an chính thức công bố mẫu thẻ căn cước công dân gắn chíp

Bộ Công an chính thức công bố mẫu thẻ căn cước công dân gắn chíp

Tin tức - Nga Anh - 19:57, 26/01/2021
Thẻ căn cước công dân mẫu mới có kích thước như mẫu thẻ căn cước mã vạch đang lưu hành, được gắn thêm con chíp điện tử với nhiều ưu điểm về bảo mật, lưu trữ thông tin.
Ngày 26/1, Việt Nam có thêm 2 ca mắc mới COVID-19 là ca nhập cảnh

Ngày 26/1, Việt Nam có thêm 2 ca mắc mới COVID-19 là ca nhập cảnh

Tin tức - PV - 19:19, 26/01/2021
Từ 18 giờ ngày 25/1 đến 18 giờ ngày 26/1, Việt Nam ghi nhận thêm 2 ca mắc mới COVID-19, đều là ca nhập cảnh.
Tin tưởng vào sự thành công của Đại hội

Tin tưởng vào sự thành công của Đại hội

Sự kiện - Bình luận - Nga Anh (T/h) - 18:16, 26/01/2021
Hôm nay, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng chính thức khai mạc tại Thủ đô Hà Nội. Đây là sự kiện chính trị trọng đại của Đảng ta, đất nước ta. Những ngày này, đồng bào, đồng chí ở mọi miền Tổ quốc đang hướng về Đại hội với niềm tin và sự kỳ vọng lớn, đồng thời gửi gắm nhiều ý kiến, kiến nghị tâm huyết với Đảng, với Đại hội.

"Thể hiện tầm nhìn, gắn kết trong lãnh đạo nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc"

Thời sự - PV - 17:54, 26/01/2021
5 năm qua, cùng với việc lãnh đạo đồng bộ, toàn diện đất nước, Đảng ta, mà trực tiếp là Bộ Chính trị, Ban Bí thư luôn đặc biệt quan tâm đến vấn đề lãnh đạo nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.
Phát triển nông nghiệp thịnh vượng-nông dân giàu có-nông thôn hiện đại

Phát triển nông nghiệp thịnh vượng-nông dân giàu có-nông thôn hiện đại

Sự kiện - Bình luận - PV - 17:48, 26/01/2021
Người nông dân trong thời đại mới đã nhận ra rằng cần phải học để có kiến thức, thực hiện đúng định hướng của Đảng là phát triển nông nghiệp, nông dân giàu có, nông thôn văn minh, hiện đại.
Cấp thuốc Methadon nhiều ngày: Tạo thuận lợi để người bệnh điều trị tại nhà

Cấp thuốc Methadon nhiều ngày: Tạo thuận lợi để người bệnh điều trị tại nhà

Sức khỏe - Vũ Lợi - 17:45, 26/01/2021
Trong 2 năm (2021 - 2022), Bộ Y tế triển khai thí điểm Đề án cấp phát thuốc Methadone nhiều ngày cho người bệnh điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện thay thế bằng thuốc Methadon. 3 tỉnh, thành phố ưu tiên triển khai đầu tiên gồm: Lai Châu, Điện Biên và Hải Phòng. Đây là những địa phương có nhiều người bệnh sống xa cơ sở điều trị/cơ sở cấp phát thuốc, địa bàn rộng, điều kiện đi lại khó khăn.