Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Điện Biên: Ghi nhận về bảo tồn, phát huy giá trị tiếng Thái, Mông

PV - 14:50, 04/06/2019

Trong cộng đồng 19 dân tộc sinh sống trên địa bàn tỉnh Điện Biên, ngôn ngữ dân tộc Mông, Thái có ảnh hưởng rất lớn, bởi tỷ lệ cơ cấu dân số của 2 dân tộc này chiếm đa số (trên 70%) và có nền văn hóa bản địa lâu đời nhất. Trước thực trạng ngôn ngữ và chữ viết của dân tộc Thái, Mông có nguy cơ bị mai một, tỉnh Điện Biên đã triển khai Đề án dạy tiếng Thái, Mông cho học sinh và THCS, bước đầu gặt hái được những kết quả đáng ghi nhận.

Lớp dạy học tiếng Thái trong Trường Tiểu học theo Đề án của UBND tỉnh Điện Biên. Lớp dạy học tiếng Thái trong Trường Tiểu học theo Đề án của UBND tỉnh Điện Biên.

Hướng bảo tồn và phát huy ngôn ngữ

Nhìn lại quá trình bảo tồn và phát huy giá trị ngôn ngữ của 2 dân tộc Thái, Mông, thời gian qua, tỉnh Điện Biên đã có một lộ trình và hướng đi cụ thể. Năm 2010, UBND tỉnh Điện Biên có Quyết định số 759/QĐ-UBND về việc “Ban hành Bộ tài liệu tiếng dân tộc Mông, tiếng dân tộc Thái” đã tạo điều kiện cho đồng bào, cán bộ người DTTS ở Điện Biên được học tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình. Đây cũng là bộ tài liệu khoa học đầu tiên được dùng để giảng dạy và đào tạo tiếng dân tộc dành riêng cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức địa phương.

Tiếp đó, năm 2011 “Đề án dạy tiếng Thái, Mông cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở (THCS) giai đoạn 2011-2015, định hướng đến năm 2020”, của UBND tỉnh Điện Biên tiếp tục mở ra hướng đi mới trong công tác bảo tồn, phát huy ngôn ngữ DTTS. Đề án được triển khai rộng rãi trong ngành Giáo dục và Đào tạo địa phương, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh tiếp thu kiến thức khi học tập trong nhà trường và các cơ sở giáo dục khác.

Trong khuôn khổ Đề án đã hoàn chỉnh bộ chương trình và tài liệu dạy tiếng Thái, Mông; triển khai dạy cho học sinh tiểu học, THCS theo quy mô, nội dung và lộ trình, đồng thời đào tạo đội ngũ cán bộ giáo viên dạy tiếng Thái, Mông phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu tiếng dân tộc…

Mục tiêu của Đề án mỗi năm triển khai mở 80 lớp dạy tiếng Thái và tiếng Mông cho khoảng 2.000 học sinh lớp 3. Đối tượng là con em dân tộc Mông, Thái đã biết đọc, viết thành thạo ngôn ngữ tiếng Việt phổ thông và không bị hạn chế trong việc học, tiếp thu ngôn ngữ của cộng đồng dân tộc mình. Số học sinh này sẽ tiếp tục duy trì học lên hết bậc tiểu học và THCS. Mỗi huyện, thị, thành phố lựa chọn khoảng 40 trường tiểu học và 40 trường THCS tham gia triển khai dạy và học tiếng Mông, tiếng Thái. Tổng kinh phí thực hiện Đề án trong giai đoạn 2011-2020 khoảng 11 tỷ đồng.

Đây là Đề án được đánh giá là có quy mô và hoàn chỉnh bậc nhất so với các chương trình giảng dạy trước đây, bởi không chỉ có ý nghĩa với riêng tỉnh Điện Biên mà còn mang tầm ảnh hưởng đối với các tỉnh miền núi phía Bắc, tạo điều kiện phát huy tiếng Thái, tiếng Mông theo hướng bền vững và thiết thực.

Còn nhiều việc phải làm

Hiện vấn đề dạy và học tiếng dân tộc không chỉ có trong các cơ sở giáo dục mà còn phổ biến trong nhiều cộng đồng người DTTS sinh sống. Xuất phát từ lòng tự tôn dân tộc, các nhóm cộng đồng đã tựu lại thành lập những nhóm, trung tâm học tập cộng đồng. Không thụ động chờ nguồn kinh phí của cấp trên hay hỗ trợ từ đề án bảo tồn của Nhà nước, các địa phương đã tự cân đối kinh phí hoạt động để tổ chức mở các lớp truyền dạy chữ Thái và chữ Mông cho người dân tham gia.

Tuy nhiên, ông Lò Ngọc Duyên, Trưởng Ban Điều phối Trung tâm Bảo tồn và Phát triển tri thức các dân tộc Điện Biên trăn trở: Hiện nay, chữ viết của DTTS chỉ còn được lưu giữ được bởi những người già trong một số làng bản hoặc những nghệ nhân, thầy mo, thầy cúng, nhưng số lượng những người này còn rất ít và quỹ thời gian với họ nhìn chung không còn nhiều nữa...; một số người tuy biết đọc nhưng lại không biết viết nên chữ viết của nhiều DTTS đang đứng trước nguy cơ bị mai một.

Mặt khác, nhân lực nghiên cứu chuyên sâu và tài liệu dùng để giảng dạy ngôn ngữ DTTS ở Điện Biên hiện còn hạn chế, khan hiếm và chưa có quy chế phối hợp, thống nhất giữa một bên là nghiên cứu, bảo tồn với một bên là giáo dục và đào tạo. Quá trình học tập, giao tiếp thực tế của người dân vùng này với tỉnh khác trong khu vực cũng gặp nhiều khó khăn do chưa thống nhất được bộ tài liệu học tập chung và còn xuất hiện biến thể, phương ngữ ở từng nơi… những vấn đề này cần phải được quan tâm giải quyết từng bước.

VŨ LỢI

Tin cùng chuyên mục
Sự học ở vùng biên

Sự học ở vùng biên

Trong muôn vàn khó khăn, thiếu thốn, các thầy, cô giáo ở vùng cao biên giới tỉnh Nghệ An vẫn đồng cam, cộng khổ “gieo chữ” cho trẻ em người DTTS.
Tin nổi bật trang chủ
Kỳ Sơn (Nghệ An) Gặp mặt 72 Người có uy tín trên địa bàn

Kỳ Sơn (Nghệ An) Gặp mặt 72 Người có uy tín trên địa bàn

Tin tức - Thanh Hải - 3 giờ trước
Sáng ngày 29/9, UBND huyện Kỳ Sơn (Nghệ An) đã tổ chức gặp mặt 72 Người có uy tín trong đồng bào các dân tộc trên địa bàn huyện. Đây là hoạt động thường xuyên của cấp ủy, chính quyền huyện Kỳ Sơn, qua đó nắm bắt tâm tư, nguyện vọng chính đáng từ phía Người có uy tín, đồng thời giải quyết kịp thời những vấn đề nảy sinh tại cơ sở.
An toàn cho trẻ trong dịp tết Trung thu

An toàn cho trẻ trong dịp tết Trung thu

Đời sống - Xã hội - Tiên Sa - 4 giờ trước
Tết Trung thu 2020 đã cận kề, không khí sôi động hẳn lên từ những sắc màu “Long - Lân” truyền thống, hòa với tiếng trống tập múa lân, vang vọng từ đầu thôn đến cuối xóm, từ hẻm phố đến đầu đường… Đi đâu cũng thấy những đội lân “nhí” ra sức tập dượt, thu hút nhiều trẻ em đi theo xem, cổ động, nhất là xảy ra sau giờ tan tầm, tan trường. Thậm chí một số đội lân còn “tận dụng” các con đường giao thông nông thôn, kiệt hẻm… để làm nơi tập dượt. Chưa hết, trong tập múa, biểu diễn, gặp trời mưa, gây trơn trợt rất nguy hiểm cho các pha nhảy múa trên dàn sắt, dàn gỗ. Tất cả các hoạt động trên đều cảnh báo mối hiểm nguy về an toàn tính mạng cho các em.
CPI tháng 9/2020 tăng 0,12%

CPI tháng 9/2020 tăng 0,12%

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9/2020 tăng 0,12% so với tháng trước. Trong đó, 6/11 nhóm hàng hóa và dịch vụ có chỉ số tăng.
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân dự Đại hội thi đua yêu nước tỉnh Thái Nguyên

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân dự Đại hội thi đua yêu nước tỉnh Thái Nguyên

Tin tức - PV - 5 giờ trước
Sáng 29/9, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đã dự Đại hội thi đua yêu nước tỉnh Thái Nguyên lần thứ V, giai đoạn 2020 – 2025.
Trung thu sẻ chia với các em bé bản Chiềng Đi, Sơn La

Trung thu sẻ chia với các em bé bản Chiềng Đi, Sơn La

Nhịp cầu nhân ái - PV - 6 giờ trước
Với mong muốn đem đến cho các bé một Tết Trung thu đầm ấm, đầy ắp tiếng cười và ngập tràn sắc màu rực rỡ, ChezChi homestay và những người bạn tổ chức Đêm Trung thu sẻ chia tại Sơn La.
Hội LHPN huyện Yên Thủy (Hòa Bình): Nhiều mô hình hoạt động hiệu quả

Hội LHPN huyện Yên Thủy (Hòa Bình): Nhiều mô hình hoạt động hiệu quả

Nhịp cầu nhân ái - Hiếu Anh - 6 giờ trước
Hưởng ứng phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2015 - 2020, thời gian qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) huyện Yên Thủy (Hòa Bình) đã phát động nhiều mô hình hoạt động hiệu quả, sát với thực tế. Qua đó đã khích lệ tinh thần thi đua yêu nước, lập thành tích trong vùng đồng bào DTTS.
Lai Châu: Hiệu quả từ công tác luân chuyển sách báo

Lai Châu: Hiệu quả từ công tác luân chuyển sách báo

Giáo dục - Nhật Minh - 6 giờ trước
Để góp phần nâng cao kiến thức, xây dựng nông thôn mới, thời gian qua, tỉnh Lai Châu đã có những cách làm sáng tạo, hiệu quả trong công tác luân chuyển sách báo trên địa bàn. Từ đó mỗi cuốn sách phát huy đúng vai trò, ý nghĩa, giúp người đọc có thêm kiến thức mới, mang lại nhiều lợi ích cho cuộc sống.
Sức sống mới ở Cầu Ngang

Sức sống mới ở Cầu Ngang

Dân tộc - Miền núi - Phương Nghi - 10 giờ trước
Cầu Ngang (Trà Vinh) là huyện có đông đồng bào Khmer sinh sống (chiếm 34,7%), có 8 xã đặc biệt khó khăn (ĐBKK) thuộc Chương trình 135. Những ngày này về Cầu Ngang, dễ dàng nhận thấy phum, sóc ngày càng khởi sắc. Hệ thống giao thông nông thôn các xã được thông thoáng, cảnh quan môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp, nhà nhà có điện thắp sáng, những ngôi nhà tạm đã được thay bằng nhà xây kiên cố và bán kiên cố...
Bài thuốc chữa bệnh từ cây muồng trâu

Bài thuốc chữa bệnh từ cây muồng trâu

Vườn thuốc quanh ta - TK - 10 giờ trước
Cây muồng trâu là loài thực vật mọc hoang nhiều ở các tỉnh của nước ta. Các bộ phận của cây đều có tác dụng dược lý và được sử dụng để chữa trị các bệnh lý thường gặp như táo bón, chàm, vảy nến, dị ứng, nấm da, thấp khớp… Người bệnh có thể áp dụng một số bài thuốc dưới đây:
Hiệu quả mô hình xử lý rác ở xã Cư Pơng

Hiệu quả mô hình xử lý rác ở xã Cư Pơng

Môi trường sống - Lê Hường - Thanh Nguyệt - 10 giờ trước
Xã Cư Pơng, huyện Krông Buk (Đăk Lăk) có 18 thôn, buôn với 2.650 hộ, gần 12.000 nhân khẩu, trong đó đồng bào DTTS chiếm 70% dân số, chủ yếu dân tộc Ê Đê. Những năm qua, xã Cư Pơng đã trở thành một điểm sáng về xây dựng mô hình thu gom rác thải, gìn giữ cảnh quan môi trường sạch đẹp trong phong trào xây dựng nông thôn mới của huyện Krông Buk.