Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phóng sự

Công năng mới của cọn nước

Nguyễn Thanh - 00:51, 19/06/2023

Những cọn nước (guồng nước) được làm từ tre nứa, tựa như một bánh xe khổng lồ chậm rãi quay. Bao mùa vàng bội thu nơi miền Tây xứ Nghệ đã được tưới tắm từ những cọn nước ấy, để bản làng thêm ấm no, để nhà nhà thêm sung túc. Vượt ra khỏi chức năng thủy lợi, cọn nước đang trở thành sản phẩm độc đáo hút khách du lịch gần xa.

Những guồng quay tưới tắm mùa vàng
Cọn nước không chỉ là phương tiện đưa nước về tưới tắm mùa vàng, mà còn hấp dẫn khách du lịch

Từ nông cụ lấy nước

Có điều kiện ngược Đường 48 lên phía Tây Bắc xứ Nghệ, du khách sẽ ngạc nhiên, thích thú trước những chiếc cọn nước (hay guồng nước) tựa như những bánh xe khổng lồ quay chậm rãi theo lực đẩy của dòng nước sông Hiếu. Những cọn nước ấy, được bà con người Thái ở bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu sử dụng để lấy nước tưới cho cây trồng.

Không có điều kiện sắm máy bơm nước, nên việc sử dụng cọn nước, rất thích hợp với đặc thù ruộng bậc thang ở vùng miền núi. Hơn nữa, nguyên liệu chế tác thành cọn nước là tre nứa có từ rừng, dễ kiếm tìm. Chi phí, ngày công để tạo ra một cọn nước khoảng hơn 6 triệu đồng và có thể sử dụng khoảng 2 năm.

Ở xã Châu Tiến hiện đang có khoảng 200 cọn nước như thế. Bao năm qua, những mùa vàng bội thu ở Châu Tiến đã được tưới tắm từ những cọn nước ấy. Phó Chủ tịch UBND xã Châu Tiến (huyện Quỳ Châu) Sầm Văn Túc cho biết: Cánh đồng lúa nước của địa phương rộng 280 ha, trải dài trên nhiều địa hình bậc thang khác nhau. Thành ra việc tưới, tiêu bằng kênh mương thủy lợi là không thể thực hiện. Tuy nhiên, sử dụng cọn nước để đưa nước lên ruộng cao lại rất thích hợp và hiệu quả với địa hình miền núi.

Người dân lắp đặt cọn nước để đưa nước tưới tiêu lên ruộng cao
Người dân lắp đặt cọn nước để đưa nước tưới tiêu lên ruộng cao

Mùa lúa nước ở Châu Tiến thường bắt đầu từ tháng Chạp, tháng Giêng. Để kịp mùa vụ, kịp có nước tưới đồng ruộng, người dân Châu Tiến thường bắt đầu làm cọn nước từ tháng 9, tháng 10 năm trước.

Quá trình làm một  cọn nước, từ khi đi lấy nguyên liệu, rồi về chọn lựa, ngâm nước, đến khi chẻ tre và làm thành hình hài thường kéo dài đến 1 tháng.  Mỗi một cọn nước cần đến 160 cây tre, cây nào cây nấy phải tương đồng nhau. Rồi phải chọn cây tre để làm ống nước, cây nào hợp làm vành, cây nào dùng để làm ống múc nước đều phải cân nhắc.

Trong quá trình làm, nếu chỉ lệch một que trẻ đều có thể dẫn đến sai sót toàn bộ cấu trúc, khiến cho cọn nước không quay, không đổ nước được.

Có thể vì giá thành cao, việc làm cọn nước lắm công phu nên người dân ở Châu Tiến ít khi thuê mượn. Người già truyền cho người trẻ… cứ thế, qua năm tháng, các gia đình ở đây đều có người biết làm cọn nước thành thạo. Cũng bởi đặc thù địa hình bậc thang nên ở Châu Tiến, không ai nghĩ sẽ thay thế cọn nước bằng một giải pháp thủy lợi nào khác, bởi dường như không phù hợp.

“Cõng nước” tưới mùa vàng 2
Nguyên liệu làm cọn nước là tre nứa

Đến sản phẩm du lịch

Ấn tượng hơn, cọn nước - một nét đặc trưng trong hoạt động sản xuất của bà con người Thái miền Tây xứ Nghệ đã được nhiều địa phương sử dụng phục vụ du lịch, quảng bá sâu rộng hơn nét văn hóa độc đáo của dân tộc đến bạn bè muôn nơi.

Tiên phong trong việc làm cọn nước “đa mục đích”, là xã Yên Na và xã Yên Hòa, huyện Tương Dương. Tại đây, bên dòng suối Chà Hạ yên bình có đến hàng trăm cọn nước san sát nhau tạo nên một khung cảnh hết sức đẹp mắt, thơ mộng để chào đón du khách.

Nhận thấy khung cảnh vùng đất “sơn thủy hữu tình”, chính quyền xã Yên Na đã bàn bạc với người dân, đầu tư thêm những cây cầu gỗ, chòi dừng nghỉ và phục vụ ẩm thực để mùa hè thu hút du khách, phát triển du lịch cộng đồng sinh thái cho địa phương bên cạnh những cọn nước thủy lợi.

Cọn nước, dòng suối, núi non, đồng ruộng... đã nương tựa, kết hợp thành những bức tranh hút hồn
Cọn nước, dòng suối, núi non, đồng ruộng... đã nương tựa, kết hợp thành những bức tranh hút hồn

Ông Vi Thanh Tùng, Chủ tịch UBND xã Yên Na chia sẻ: Đồng bào Thái ở địa phương đã sử dụng cọn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp từ lâu đời. “Những cỗ máy” thủy lợi này không tốn nhiều chi phí mà lại “thân thiện với môi trường”. Hôm nay, cọn nước đang là những nông cụ "đẻ ra tiền" từ hoạt động du lịch.

Cách đó không xa, xã Yên Hòa cũng gây ấn tượng với du khách, khi bà con người Thái sử dụng cọn nước kết hợp cảnh quan môi trường để phát triển du lịch sinh thái.

Du khách đến Yên Hòa không chỉ mê mẩn với những cánh đồng lúa trĩu hạt, rừng săng lẻ tuyệt đẹp như tranh, những điệu múa lăm vông hút hồn bên ché rượu cần chếnh choáng; mà còn lạ lẫm, thích thú với gần 50 cọn nước ngày đêm cần mẫn cùng nước mát và phù sa của dòng Chà Hạ. 

Nhiều du khách khi đến Yên Hòa đã buột miệng: Với ưu thế về phong cảnh, Yên Hòa  rất có cơ hội trở thành điểm du lịch cộng đồng nổi bật nhất ở miền Tây Nghệ An trong tương lai gần.

“Cõng nước” tưới mùa vàng 4
Những cọn nước ở xã Yên Hòa, huyện Tương Dương trở thành điểm Chek-in

Khi nói về cọn nước, ông Nguyễn Hữu Hiến - Phó Chủ tịch UBND huyện Tương Dương  rất kỳ vọng, ngoài tác dụng tuyệt vời về việc chống hạn, cọn nước sẽ tiếp tục được các địa phương của huyện nhà phát huy tác dụng không chỉ đơn thuần là chức năng thủy lợi, mà đã trở thành sản phẩm đặc trưng, ấn tượng thu hút du khách du lịch.

Ông Hiến nhấn mạnh: Chúng tôi sẽ có phương án chỉ đạo các xã, phối hợp với các đơn vị có kinh nghiệm trong làm du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái để tạo nên những tua thu hút du khách bằng cách kết hợp nhiều địa danh, địa điểm từ văn hóa đến cảnh quan, trong đó có quần thể cọn nước để đẩy mạnh phát triển du lịch.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Viết từ nơi địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc: Quyết liệt đấu tranh đẩy lùi “tà đạo” (Bài 2)

Viết từ nơi địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc: Quyết liệt đấu tranh đẩy lùi “tà đạo” (Bài 2)

Với đặc thù là vùng đất biên giới, địa hình phức tạp, trình độ dân trí còn hạn chế... nơi địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc tiềm ẩn nhiều nguy cơ các thế lực thù địch thực hiện âm mưu diễn biến hòa bình, các hoạt động tà đạo, tệ nạn xâm nhập. Do vậy, việc kiên quyết đấu tranh với tội phạm, các hoạt động sinh hoạt đạo trái pháp luật...luôn được hệ thống chính trị, nòng cốt là lực lượng công an chú trọng ngăn chặn bằng nhiều giải pháp. Đặc biệt, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động đã nâng cao nhận thức cho đồng bào DTTS hiểu rõ cái xấu, không theo đạo lạ, chung tay giữ gìn bản làng bình yên.
Tin nổi bật trang chủ
Gia đình 7 đời làm nghề chạm bạc trên cao nguyên đá

Gia đình 7 đời làm nghề chạm bạc trên cao nguyên đá

Sắc màu 54 - Vũ Mừng - Sơn Tùng - 11 giờ trước
Trên vùng cao nguyên đá Đồng Văn (tỉnh Hà Giang), thôn Lao Xa, xã Sủng Là là cái nôi của nghề chạm bạc truyền thống của người Mông. Đã từ rất lâu, không chỉ riêng người Mông, mà bất cứ ai muốn mua được một món đồ trang sức bằng bạc ưng ý, đều lên đường đến Lao Xa…
Thanh Hóa: Biểu dương thanh niên, sinh viên tiêu biểu và gương khởi nghiệp trong vùng đồng bào DTTS và miền núi

Thanh Hóa: Biểu dương thanh niên, sinh viên tiêu biểu và gương khởi nghiệp trong vùng đồng bào DTTS và miền núi

Công tác Dân tộc - Quỳnh Trâm - 11 giờ trước
Tỉnh đoàn Thanh Hóa vừa phối hợp với Ban Dân tộc tỉnh tổ chức Hội nghị Biểu dương thanh niên, sinh viên tiêu biểu và tấm gương khởi nghiệp thành công trong vùng đồng bào DTTS và miền núi năm 2024, tại Tp. Sầm Sơn. Tham dự Hội nghị có 300 cán bộ, đoàn viên thanh niên (ĐVTN) tiêu biểu trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Khởi tố vụ án liên quan đến vụ tai nạn lao động đặc biệt nghiêm trọng tại Yên Bái

Khởi tố vụ án liên quan đến vụ tai nạn lao động đặc biệt nghiêm trọng tại Yên Bái

Tin tức - Trọng Bảo - 11 giờ trước
Thông tin từ UBND tỉnh Yên Bái cho biết, Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an tỉnh Yên Bái đã khởi tố, bắt tạm giam đối với Trần Mạnh Hùng - nhân viên cân băng liệu của Nhà máy xi măng về tội “Vi phạm quy định về an toàn lao động” để điều tra làm rõ.
Khép lại chuỗi hoạt động đặc sắc Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam tại Nghệ An

Khép lại chuỗi hoạt động đặc sắc Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam tại Nghệ An

Sắc màu 54 - Minh Nhật - 11 giờ trước
Tối 23/4, tại Quảng trường Hậu phương hướng về tiền tuyến huyện Tân Kỳ đã diễn ra Lễ bế mạc các hoạt động Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam, Kỷ niệm 65 năm ngày mở đường Hồ Chí Minh, ngày truyền thống Bộ đội Trường Sơn tỉnh Nghệ An.
Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam Thành phố Cần Thơ lần thứ X, nhiệm kỳ 2024 - 2029

Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam Thành phố Cần Thơ lần thứ X, nhiệm kỳ 2024 - 2029

Trang địa phương - Như Tâm - 11 giờ trước
Với chủ đề: “Đoàn kết - Dân chủ - Sáng tạo - Phát triển”, sáng 24/4, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam TP. Cần Thơ long trọng khai mạc Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam TP. Cần Thơ lần thứ X, nhiệm kỳ 2024 - 2029. Đây là đơn vị được lựa chọn tổ chức Đại hội điểm MTTQ Việt Nam cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Đại biểu phía Trung ương có ông Đỗ Văn Chiến - Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; ông Huỳnh Đảm - Nguyên Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; cùng các Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; Thiếu tướng Huỳnh Văn Ngon - Phó Chính ủy, Bộ Tư lệnh Quân Khu 9.
Loại trái cây trồng khắp Việt Nam "chống được ung thư ruột"

Loại trái cây trồng khắp Việt Nam "chống được ung thư ruột"

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ung thư ruột - còn gọi là ung thư đại trực tràng - là loại ung thư phổ biến thứ ba trên toàn thế giới, chiếm khoảng 10% tổng số ca ung thư. Bên cạnh đó, nó là nguyên nhân gây tử vong do ung thư xếp hàng thứ hai. Mới đây, một nghiên cứu quốc tế công bố trên tạp chí khoa học Scientific Reports đã chỉ ra tác dụng bất ngờ của quả xoài đối với bệnh ung thư ruột
Làng du lịch lớn nhất Hà Giang chuẩn bị cho phiên chợ trăm tuổi

Làng du lịch lớn nhất Hà Giang chuẩn bị cho phiên chợ trăm tuổi

Sắc màu 54 - Vũ Mừng - Minh Đức - 11 giờ trước
Lễ hội Chợ Phong lưu Khâu Vai năm 2024 đang cận kề. Cùng với sự chuẩn bị của Ban Tổ chức, những ngày qua, Làng văn hóa du lịch cộng đồng dân tộc Mông xã Pả Vi, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang cũng đang tập trung chuẩn bị các điều kiện để đón du khách đến tham dự sự kiện quan trọng này.
Hỗ trợ điều trị ngộ độc thực phẩm bằng rau củ trong vườn nhà

Hỗ trợ điều trị ngộ độc thực phẩm bằng rau củ trong vườn nhà

Sống khỏe - Như Ý - 12 giờ trước
Ngộ độc thực phẩm là một loại bệnh hay gặp trong mùa hè, bạn có thể nhiễm bệnh do ăn uống phải thực phẩm bị nhiễm độc, nhiễm khuẩn hoặc biến chất, chứa chất phụ gia hay chất bảo quản quá liều lượng, bị ôi thiu... Vậy phải làm thế nào để thải độc cho cơ thể khi chẳng may nạp chất độc vào người? Bạn hãy tham khảo cách trị ngộ độc thực phẩm bằng rau củ trong vườn nhà sau đây nhé.
Kon Rẫy (Kon Tum): Đường ĐH22 chậm tiến độ, người dân lo lắng

Kon Rẫy (Kon Tum): Đường ĐH22 chậm tiến độ, người dân lo lắng

Pháp luật - Ngọc Chí - 12 giờ trước
Đường ĐH22, nối từ thị trấn Đăk Rờ Ve đến xã Đăk Pne, huyện Kon Rẫy (Kon Tum) được khởi công từ tháng 9/2022 trong niềm vui mừng, phấn khởi của Nhân dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) ở xã Đăk Pne. Thế nhưng, với sự chậm trễ của nhà thầu thi công, đến nay đường ĐH22 vẫn chưa hoàn thành dù đã hết thời hạn hợp đồng. Điều này làm cho người dân lo lắng khi mùa mưa sắp đến.
Viết từ nơi địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc: Quyết liệt đấu tranh đẩy lùi “tà đạo” (Bài 2)

Viết từ nơi địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc: Quyết liệt đấu tranh đẩy lùi “tà đạo” (Bài 2)

Phóng sự - Thúy Hồng-Thanh Thuận - 12 giờ trước
Với đặc thù là vùng đất biên giới, địa hình phức tạp, trình độ dân trí còn hạn chế... nơi địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc tiềm ẩn nhiều nguy cơ các thế lực thù địch thực hiện âm mưu diễn biến hòa bình, các hoạt động tà đạo, tệ nạn xâm nhập. Do vậy, việc kiên quyết đấu tranh với tội phạm, các hoạt động sinh hoạt đạo trái pháp luật...luôn được hệ thống chính trị, nòng cốt là lực lượng công an chú trọng ngăn chặn bằng nhiều giải pháp. Đặc biệt, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động đã nâng cao nhận thức cho đồng bào DTTS hiểu rõ cái xấu, không theo đạo lạ, chung tay giữ gìn bản làng bình yên.
Khánh Hòa: Quyết liệt triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới

Khánh Hòa: Quyết liệt triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới

Trang địa phương - T.Nhân - 12 giờ trước
Nhằm lắng nghe những khó khăn, vướng mắc và đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) trên địa bàn tỉnh, ngày 24/4, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trần Hòa Nam đã chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh. Tại cuộc họp, ông Trần Hòa Nam đề nghị các địa phương nhanh chóng tháo gỡ các khó khăn, quyết liệt triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM.