Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Sự kiện - Bình luận

Làm sâu sắc thêm các hệ giá trị Việt Nam: Xây dựng chuẩn mực con người Việt Nam (Bài 4)

Sỹ Hào - 16:34, 01/12/2022

Hệ giá trị con người có những giá trị tương đồng với hệ giá trị gia đình, hệ giá trị văn hóa và hệ giá trị quốc gia, tất nhiên cũng có những giá trị riêng biệt. Giá trị con người chính là nhân tố cốt lõi và liên kết tạo thành những vòng tròn đồng tâm giữa các tầng nấc giá trị.

Hội thảo “Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới” khai mạc sáng 29/11/2022.
Hội thảo “Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới” khai mạc sáng 29/11/2022.

Kết hợp giá trị truyền thống với giá trị thời đại

Hệ giá trị con người là một cấu thành đặc biệt quan trọng trong hệ thống nhiều hệ giá trị Việt Nam khác nhau cùng tồn tại trong giai đoạn lịch sử hiên nay của đất nước. Hệ giá trị con người gồm nhiều giá trị cấu thành khác nhau. Ở mỗi giai đoạn phát triển của con người và xã hội thì hệ giá trị con người có những thay đổi nhất định.

Với quan điểm lấy con người làm trung tâm của sự phát triển, các chính sách phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam đều hướng tới mục tiêu phát triển con người. Nhờ những kết quả trong phát triển kinh tế – xã hội, chất lượng dân số của Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng, Chỉ số phát triển con người (HDI) của Việt Nam không ngừng tăng lên. HDI của Việt Nam đã liên tục tăng từ 0,682 điểm (năm 2016) lên 0,706 điểm (năm 2020). Hiện Việt Nam đã vào nhóm các nước có HDI ở mức cao trên thế giới.

Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc 2021, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhấn mạnh một trong những nhiệm vụ trọng tâm để tiếp tục xây dựng, giữ gìn, chấn hưng và phát triển nền văn hóa của dân tộc là xây dựng con người Việt Nam thời kỳ đổi mới. Theo đó, Tổng Bí thư khái quát các giá trị con người Việt Nam gồm: yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo.

Theo PGS.TSKH Lương Đình Hải, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu con người, đây có thể xem là những giá trị cơ bản, chủ yếu, cốt lõi trong hệ giá trị con người Việt Nam hiện nay. Những giá trị này vừa là kết tinh những truyền thống tốt đẹp hàng ngàn năm xây dựng và bảo vệ đất nước, vừa là yêu cầu, đòi hỏi con người Việt Nam đương đại phải thực hiện, phải tuân thủ, phải xem là khung khổ, khuôn mẫu, tiêu chí để suy nghĩ và hành động.

Tại Phiên thảo luận thứ nhất (sáng 29/11/2022) trong khuôn khổ Hội thảo “Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới”, nhiều chuyên gia đã bàn sâu về mối quan hệ biện chứng giữa hệ giá trị văn hóa gia đình với hệ giá trị con người. Đặc biệt, các chuyên gia khẳng định, việc kết hợp những giá trị truyền thống với giá trị hiện đại trong hệ giá trị con người Việt Nam tương quan với hệ giá trị văn hóa gia đình Việt Nam là một thành tố nổi bật.

PGS.TS Đặng Thị Hoa, Viện Tâm lý học - Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, cho rằng, văn hóa gia đình là một trong những cốt lõi của văn hóa Việt Nam, là nơi khởi nguồn sinh ra và nuôi dưỡng con người trưởng thành. 

Trong văn hóa gia đình Việt Nam, các yếu tố văn hóa mới, các yếu tố văn minh, hiện đại tác động đến gia đình, làm thay đổi nếp sống, thói quen mang ý nghĩa tích cực hơn, đồng thời cũng làm giảm đi đáng kể những giá trị được coi là bảo thủ, truyền thống và trì trệ.

Văn hóa gia đình là một trong những cốt lõi của văn hóa Việt Nam, là nơi khởi nguồn sinh ra và nuôi dưỡng con người trưởng thành. (Trong ảnh: Sinh hoạt thường ngày của đồng bào Ê Đê bên ngôi nhà dài truyền thống)
Văn hóa gia đình là một trong những cốt lõi của văn hóa Việt Nam, là nơi khởi nguồn sinh ra và nuôi dưỡng con người trưởng thành. (Trong ảnh: Sinh hoạt thường ngày của đồng bào Ê Đê bên ngôi nhà dài truyền thống)

Còn theo GS.TS Đinh Xuân Dũng, nguyên Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Phó Chủ tịch Chuyên trách Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương, văn hóa đã trực tiếp tạo nên những đặc trưng của con người Việt Nam trong quá khứ, cả mặt mạnh và mặt yếu. Do đó, cần phải nhìn một cách khách quan cả hai mặt này để tìm lời giải đáp cho hiện tại và tương lai.

“Cái gì phải bảo vệ, giữ gìn và phát triển, cái gì phải khắc phục và vượt qua. Chưa bao giờ như thời điểm lịch sử này, vấn đề trên được đặt ra một cách gay gắt, trực diện khi dân tộc đang ở trong thời kỳ quá độ, vượt qua lạc hậu và muôn vàn thử thách, vươn tới xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc”, GS.TS. Đinh Xuân Dũng nhấn mạnh và khẳng định, những giá trị của con người Việt Nam thời kỳ mới, hiện đại sẽ và chỉ được định hình trên cơ sở kết hợp nhuần nhuyễn những giá trị truyền thống với giá trị thời đại.

Vững vàng trước mọi biến động

PGS.TSKH Lương Đình Hải, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu con người cho biết, hiện chúng ta đang “khủng hoảng” hệ giá trị con người ở những mức độ khác nhau. Suy thoái về tư tưởng, phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, tư duy, của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên trong thời gian qua là minh chứng rõ ràng cho điều đó.

Nhấn mạnh câu chuyện khủng hoảng hệ giá trị trong xã hội hiện nay, ông Hải dẫn ra các ví dụ đau lòng về đạo đức, khiến xã hội phải rúng động như vụ con đổ xăng đốt mẹ vì tranh chấp đất đai, hay vụ đóng đinh vào đầu trẻ... Những hiện tượng cho thấy sự “phi giá trị khủng khiếp chưa bao giờ thấy trong lịch sử”.

PGS.TSKH Lương Đình Hải, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu con người, hiện chúng ta đang “khủng hoảng” hệ giá trị con người ở những mức độ khác nhau. Ông Hải để xuất phải có một nghị quyết về con người.
PGS.TSKH Lương Đình Hải, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu con người, hiện chúng ta đang “khủng hoảng” hệ giá trị con người ở những mức độ khác nhau. Ông Hải để xuất phải có một nghị quyết về con người.

“Vì vậy, hơn lúc nào hết rất cần phải xác lập được nội dung các hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới và đổi mới nhận thức về hệ giá trị”, ông Hải đề nghị.

Đây cũng là định hướng được đề ra trong Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng. Theo đó, Nghị quyết yêu cầu phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc; xây dựng, phát triển, tạo môi trường và điều kiện xã hội thuận lợi nhất để khơi dậy truyền thống yêu nước, niềm tự hào dân tộc, niềm tin, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; tài năng, trí tuệ, phẩm chất của con người Việt Nam là trung tâm, mục tiêu và động lực phát triển quan trọng nhất của đất nước.

Để thực hiện được những mục tiêu này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham mưu cho Chính phủ xây dựng Chiến lược phát triển văn hóa đến 2030 (phê duyệt tại quyết định số 1909/QĐ-TTg ngày 12/11/2021 của Thủ tướng Chính phủ), trong đó phát triển con người là một nội dung quan trọng. Tuy nhiên, việc xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam như thế nào cho phù hợp trong tình hình mới là vấn đề được các chuyên gia quan tâm thảo luận.

PGS.TS Lương Đình Hải cho rằng, cần vực dậy giáo dục trong gia đình; bởi đã xuất hiện tình trạng đứt gãy giáo dục hệ giá trị trong gia đình, trẻ em hiện nay có rất ít thời gian tiếp xúc với các thành viên trong gia đình. Đặc biệt, theo ông Hải, trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho xã hội cũng phải chú ý đến giáo dục về các hệ giá trị. Ông Hải để xuất phải có một nghị quyết về con người.

Theo GS.TS Hồ Sĩ Quý - nguyên Viện trưởng Viện Thông tin Khoa học Xã hội, khi xây dựng các hệ giá trị phải đảm bảo có thể áp dụng được cho mọi người Việt Nam ở mọi miền, người Kinh hay đồng bào DTTS.
Theo GS.TS Hồ Sĩ Quý - nguyên Viện trưởng Viện Thông tin Khoa học Xã hội, khi xây dựng các hệ giá trị phải đảm bảo có thể áp dụng được cho mọi người Việt Nam ở mọi miền đất nước

Còn GS. TS Hồ Sĩ Quý, nguyên Viện trưởng Viện Thông tin Khoa học Xã hội thì cho rằng, chuẩn mực con người, thực chất là chuẩn mực xã hội. Đặc biệt, GS.TS Hồ Sĩ Quý lưu ý khi xây dựng các hệ giá trị phải đảm bảo có thể áp dụng được cho mọi người Việt Nam ở mọi miền, người Kinh hay đồng bào DTTS.

“Nếu một cộng đồng nào thấy các hệ giá trị này là chuyện của các ông, không phải chuyện của tôi thì việc của chúng ta thất bại”, GS Quý nói và cho rằng, giới lý luận phải dày công hơn nữa để đóng góp vào việc xây dựng các hệ giá trị này mang tính phổ quát nhất. Và trong khi cắt nghĩa khái niệm chuẩn mực con người Việt Nam, các nhà nghiên cứu cũng cần cảnh báo những vấn đề xã hội đang đặt ra.

Cũng cần thấy rằng, Đại hội XIII của Đảng đã định hướng xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị con người gắn với việc phát huy, gìn giữ giá trị gia đình; coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, nhiệm vụ cơ bản trong phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới. Nhưng làm thế nào để đưa những hệ giá trị này thấm sâu và trở thành những điều tự nhiên trong đời sống hàng ngày của người dân không phải là việc dễ và có thể làm được trong một sớm một chiều. Các chuyên gia cho rằng, để làm được điều này đòi hỏi phải có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị với các giải pháp đồng bộ và đặc biệt phải kiên trì, nghiêm túc, thực hiện thường xuyên, liên tục.

Báo Dân tộc và Phát triển sẽ phản ánh nội dungnày trong số báo tiếp theo.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Cuốn sách của Tổng Bí thư: Trị tận gốc tham nhũng

Cuốn sách của Tổng Bí thư: Trị tận gốc tham nhũng

Từ thực tiễn sinh động và quá trình nghiên cứu công phu, từng bước đúc rút một số vấn đề có tính lý luận, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã có nhiều bài viết, phát biểu, kết luận (gọi chung là bài viết) quan trọng về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
Tin nổi bật trang chủ
Lễ hội Tống Phong vùng sông nước miền Tây Nam Bộ

Lễ hội Tống Phong vùng sông nước miền Tây Nam Bộ

Sắc màu 54 - N.Tâm - 23:09, 08/02/2023
Lễ hội Tống phong - tống gió, hay còn được người dân gọi là Tống Ôn, là lễ hội cầu an mang nhiều nét đặc trưng văn hóa độc đáo, khá phổ biến tại các địa phương vùng sông nước miền Tây Nam Bộ, thường diễn ra vào giữa tháng Giêng.
Đắk Lắk: Hơn 1.700 thanh niên DTTS lên đường nhập ngũ

Đắk Lắk: Hơn 1.700 thanh niên DTTS lên đường nhập ngũ

Tin địa phương - Lê Hường - 22:51, 08/02/2023
Ngày 8/2, các huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã đồng loạt tổ chức Lễ giao, nhận quân năm 2023 cho gần 2.968 thanh niên lên đường thực hiện nghĩa vụ quân sự và tham gia nghĩa vụ Công an Nhân dân với không khí trang trọng, an toàn và ý nghĩa. Trong tổng số thanh niên lên đường nhập ngũ có 1.724 thanh niên DTTS.
Tổ chức

Tổ chức "Cuộc thi và Triển lãm Tranh thiếu nhi toàn quốc năm 2023"

Giải trí - Hồng Phúc - 21:40, 08/02/2023
Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm chủ trì, phối hợp với các đơn vị có liên quan tổ chức "Cuộc thi và Triển lãm Tranh thiếu nhi toàn quốc năm 2023". Đối tượng tham gia là các em thiếu niên, nhi đồng độ tuổi từ 5 - 15 tuổi.
Điền kinh Việt Nam thiếu Lò Thị Hoàng tại SEA Games 32

Điền kinh Việt Nam thiếu Lò Thị Hoàng tại SEA Games 32

Thể thao - Hoàng Minh - 21:10, 08/02/2023
Đội tuyển điền kinh Việt Nam vừa đón nhận một tin không vui khi tuyển thủ ném lao Lò Thị Hoàng không thể góp mặt tại SEA Games 32 tới đây. Cô gái dân tộc Thái bị đứt dây chằng chéo trước gối phải tại Đại hội thể thao toàn quốc lần 9/2022 vừa qua .
Lào Cai: Cần xử lý nghiêm đối tượng đâm xe trọng thương Cảnh sát Giao thông

Lào Cai: Cần xử lý nghiêm đối tượng đâm xe trọng thương Cảnh sát Giao thông

Pháp luật - Trọng Bảo - 20:52, 08/02/2023
Vừa qua, trong quá trình làm nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát xử lý chuyên đề vi phạm nồng độ cồn, một cán bộ Công an tỉnh Lào Cai đã bị đối tượng điều khiển xe máy với tốc độ cao đâm trọng thương.
Xã biên giới Lóng Sập chung tay xóa nhà tạm cho các hộ nghèo

Xã biên giới Lóng Sập chung tay xóa nhà tạm cho các hộ nghèo

Nhằm giúp đỡ các hộ nghèo, cận nghèo giảm bớt khó khăn trong cuộc sống, trong thời gian qua xã biên giới Lóng Sập, huyện Mộc Châu tỉnh Sơn La, đã thực hiện hiệu quả công tác huy động lực lượng; các ban ngành, đoàn thể chung tay xóa nhà tạm cho các hộ gia đình DTTS có hoàn cảnh khăn trên địa bàn.
V-League 2023: “Derby Thủ đô” - Tâm điểm vòng 2

V-League 2023: “Derby Thủ đô” - Tâm điểm vòng 2

Thể thao - Giải trí - Hoàng Minh - 20:49, 08/02/2023
Vòng 2 V-League 2023 sẽ chứng kiến trận đụng độ giữa Hà Nội FC gặp Công An Hà Nội diễn ra lúc 19h15 ngày 9/2 trên sân vận động Hàng Đẫy. Màn so tài giữa hai đội bóng Thủ đô sẽ chứng minh tham vọng và vị thế của đôi bên.
Kon Tum: Liên hoan văn hóa ẩm thực, nơi hội tụ những món ăn truyền thống của đồng bào DTTS

Kon Tum: Liên hoan văn hóa ẩm thực, nơi hội tụ những món ăn truyền thống của đồng bào DTTS

Ẩm thực - T.Nhân - P.Nguyên - 19:19, 08/02/2023
Chào mừng Kỷ 110 năm Ngày thành lập tỉnh Kon Tum (9/2/1913 - 9/2/2023), chiều ngày 8/2, UBND Tp. Kon Tum tổ chức Liên hoan ẩm thực năm 2023.
TP. Hồ Chí Minh: Hàng ngàn thanh niên hăng hái lên đường nhập ngũ

TP. Hồ Chí Minh: Hàng ngàn thanh niên hăng hái lên đường nhập ngũ

Tin tức - Lê Vũ - 18:59, 08/02/2023
Ngày 8/2, các địa phương tại TP. Hồ Chí Minh đã đồng loạt tổ chức Lễ giao, nhận quân thực hiện nghĩa vụ quân sự năm 2023.
Xem phim gì trong ngày Valentine 2023?

Xem phim gì trong ngày Valentine 2023?

Giải trí - Nguyệt Anh - 18:58, 08/02/2023
Ngày Valentine (hay còn gọi là Lễ Tình Nhân) là ngày đặc biệt để tôn vinh tình yêu đôi lứa và cũng là dịp để các cặp đôi thể hiện tình yêu sâu sắc dành cho một nửa của mình. Dịp Valentine năm nay, các đôi tình nhân có thể đếp rạp để thưởng thức những bộ phim lãng mạn, ngọt ngào dưới đây.
Cần Thơ: Đề nghị khởi tố vụ giả mạo thương hiệu cà phê bột

Cần Thơ: Đề nghị khởi tố vụ giả mạo thương hiệu cà phê bột

Pháp luật - Minh Triết - 18:34, 08/02/2023
Chiều 8/2, Cục Quản lý thị trường TP. Cần Thơ cho biết, đơn vị vừa chuyển hồ sơ vụ kinh doanh hàng hóa là cà phê bột có dấu hiệu giả mạo thương hiệu Tuấn Kiệt sang cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an TP. Cần Thơ đề nghị khởi tố vụ án.