Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Sự kiện - Bình luận

Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

PV - 08:21, 10/04/2022

Thật khó xác định được tín ngưỡng thờ cúng Quốc tổ Hùng Vương có thời điểm nào. Từ tín ngưỡng dân gian thờ cúng tổ tiên được hóa thân vào một biểu tượng mang tính quốc gia, hình thành cùng quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Buổi đầu là tín ngưỡng mang tính dân gian của cộng đồng dân cư sống trong các làng xã quanh vùng đất sau này được tôn vinh là Đất Tổ (nay là Phú Thọ) sau lan tỏa rộng cùng với quá trình hình thành lãnh thổ và cộng đồng quốc gia.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện với các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô tại Đền Hùng (Phú Thọ) năm 1954.
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện với các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô tại Đền Hùng (Phú Thọ) năm 1954.

Sau chiến thắng giặc Minh vào thế kỷ XV, nền tự chủ của Đại Việt được xác lập lại dưới triều nhà Lê, những truyền thuyết về Hùng Vương được đưa vào chính sử (Đại Việt Sử Ký Toàn Thư), sự thờ phụng lan tỏa thành quốc lễ. "Ngọc phả Hùng Vương" soạn năm 1470 đã chép: "Từ đời nhà Đinh, nhà Lê, nhà Lý, nhà Trần rồi đến triều đại ta bây giờ là Hậu Lê (1416-1527) vẫn cùng hương khói trong ngôi đền thờ làng Trung Nghĩa. Ở đây nhân dân toàn quốc đều đến lễ bái để tưởng nhớ công lao của các đấng Thánh tổ xưa".

Đến triều Nguyễn (thế kỷ XIX), cùng với việc tu sửa nơi thờ tự tại vùng Đất Tổ (Phú Thọ), tại Kinh đô Huế, việc thờ cúng Quốc tổ cùng các vị tiền nhân có công với nước được triều đình đưa vào ngôi đền "Lịch Đại Đế Vương" xây trong Kinh đô Huế. Và năm 1917, triều đình Khải Định chấp thuận chọn ngày 10/3 âm lịch hằng năm là ngày Giỗ Quốc tổ cùng các quy định về nghi thức như một quốc lễ. Tuy vậy, việc tổ chức thực hành tín ngưỡng chủ yếu vẫn là ở các làng xã quanh vùng Đất Tổ, lấy ngọn Nghĩa Lĩnh ở Phú Thọ làm trung tâm. Vào dịp lễ trọng triều đình chỉ gửi lễ đến dâng Quốc tổ.

Giỗ Tổ năm Ất Dậu (1945), vào thời điểm cao trào cách mạng giải phóng dân tộc lên cao, lòng khao khát giành lại nền tự chủ được thể hiện trong sự kiện lần đầu tiên, Ngày Giỗ Tổ (ứng với 21/4/1945) được tổ chức công khai tại Hà Nội thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân đến dự tại khu vực Đông Dương học xá (nay là khu Đại học Bách khoa) và do các tổ chức yêu nước trong giới thanh niên làm hạt nhân (Tổng hội sinh viên, Hướng đạo sinh, Truyền bá quốc ngữ…).

Nhưng phải sau ngày nước Việt Nam hoàn toàn độc lập, vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương năm Bính Tuất (11/4/1946), lần đầu tiên một nhà nước đứng ra tổ chức trọng thể do người đứng đầu nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng làm chủ lễ tại Thủ đô Hà Nội và một đoàn đại diện nhà nước do Bộ trưởng Nội vụ Huỳnh Thúc Kháng dẫn đầu đã lên Đền Thượng ở Phú Thọ dâng lễ (theo đúng sắc lệnh của Chủ tịch nước số 22SL, ký ngày 18/2/1946)

Kể từ đó, Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương trở thành một trong những ngày lễ trọng nhất của nước ta theo pháp định… Ngày 6/12/2012, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp quốc (UNESCO) đã công nhận "Tín ngưỡng thực hành thờ cúng Hùng Vương" của Việt Nam là một trong những "di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại"…

Nhân Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương năm nay, xin giới thiệu hai bài báo tường thuật lễ Giỗ Tổ Hùng Vương cách đây 76 năm, lần đầu tiên được Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tổ chức và do đích thân Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng làm chủ lễ:

Toàn quốc nhớ ơn Tổ: Lễ kỷ niệm Đức Hùng Vương

Hà Nội, ngày 11/4/1946, trên bãi mênh mông của nhà Việt Nam học xá, hàng mấy vạn người thành hàng lối, cơ ngũ nghiêm trang. Một biển người trắng xóa im tăm tắp dưới ánh nắng gay gắt của một buổi chiều đầu mùa hè. Bàn thờ thiết lập ở giữa bãi. Một tấm bài vị đề một hàng chữ: “Hùng Vương khai quốc”. Quanh đài, cờ ngũ hành, đồ lộ bộ bày xen với những cờ đỏ sao vàng.

Hơn 4 giờ, Hồ Chủ tịch đến với những nhân viên Chính phủ và đại biểu Quốc hội. Tiếng hoan hô nổi dậy như tiếng sóng cuồn cuộn, trên mặt biển người.

Lễ chào cờ, hát Tiến quân ca. Một hồi chiêng trống nổi lên. Hồ Chủ tịch bỏ mũ tiến lên đài, đốt hương cắm vào lò hương lớn. Rồi một đại biểu Quốc hội và một đại biểu Trung - Nam Bộ nối tiếp nhau nói với công chúng, nói về ý nghĩa của ngày giỗ Tổ này, về cái nhiệm vụ của lũ con cháu Hùng Vương là thế hệ của chúng ta ngày hôm nay.

Sau đó, hàng vạn cái miệng cùng hô to hai khẩu hiệu của buổi lễ:

- Trung, Nam, Bắc thống nhất
- Toàn dân đoàn kết

Lễ tan, Chủ tịch và các lãnh đạo đi diễu qua mặt lễ đài. Sau lưng, cứ dòng cuồn cuộn những người đi dự lễ cũng kéo nhau qua bàn thờ trong một trật tự nghiêm chỉnh.

(Cứu Quốc, số 213, 12/4/1946)

Hồ Chủ tịch tham gia Lễ giỗ Tổ Hùng Vương ở Hà Nội năm 1946.
Hồ Chủ tịch tham gia Lễ giỗ Tổ Hùng Vương ở Hà Nội năm 1946.

Ngày giỗ Tổ tại đền Hùng

Mồng 10 tháng 3 âm lịch: ngày giỗ Tổ. Ngày giỗ Tổ năm nay trên toàn cõi Việt Nam tỉnh nào cũng làm lễ rất long trọng và phần nhiều theo một nghi thức mới. Tại đền Hùng tại tỉnh Phú Thọ, nơi có lăng tẩm các ngài, ngày hội cũng khác mọi năm nhiều.

Dưới những lá cờ đỏ sao vàng reo mừng trước gió và tự vươn mình trên những cây cả non cao, chỗ này phòng triển lãm tranh ảnh chiến tranh và chống nạn mù chữ; chỗ kia gian hàng bày sách báo và những bức chân dung cụ Hồ. Nào hàng quà “Kiến quốc” của chị em “Phụ nữ Cứu quốc”; nào quán chống xâm lăng của anh em VNQDĐ, v.v... Rất nhiều những khẩu hiệu: Việt Nam thống nhất, Tổ quốc muôn năm, sẵn sàng tuân theo mệnh lệnh Hồ Chủ tịch… treo ngang khắp các ngả đường từ chân núi đến đỉnh núi.

Ngày mồng 9, đại biểu Quốc hội và Chính phủ lên tới nơi, tiếng hoan hô suốt ngày vang rộn. Hôm ấy, một cuộc mít-tinh hàng vạn người Kinh, người Mán, người Mường ở chân núi, cụ Huỳnh Thúc Kháng - Bộ trưởng Nội vụ, cụ Nguyễn Văn Tố, Chủ tịch Ủy ban Thường trực Quốc hội lên diễn đàn nói về ý nghĩa của ngày giỗ Tổ năm nay và hô hào dân chúng đoàn kết thống nhất. Ông Nguyễn Xiển - Chủ tịch Ủy ban hành chính Bắc Bộ hô hào nhân dân toàn tỉnh tham dự việc sửa chữa đê điều, nhất là những quãng đê ở Lâm Thao, Hà Ký phải nỗ lực cả Chính phủ lẫn nhân dân mới có thể ngăn cản được vụ nước tới. Cuối cùng, ông Chủ tịch tỉnh Phú Thọ kết thúc cuộc mít-tinh một cách hùng tráng.

Sáng mồng 10, ngày chính giỗ có cả quan khách Trung Hoa đến dự, tiếc rằng cuộc hành lễ chưa được đượm một tinh thần mới của nước Việt Nam mới. Cũng rước cũng tế như mọi năm, trước bàn thờ Tổ quốc trên đỉnh núi cao, bốn bề cây cối âm u từ Đền Trung lên Đền Thượng, cụ Bộ trưởng Nội vụ, cụ Chủ tịch Thường trực Quốc hội và ông Chủ tịch hành chính Bắc Bộ làm bồi tế. Nhưng trong nghi lễ này, ta cũng nhận thấy những cử chỉ rất có ý nghĩa là đại biểu Chính phủ và Quốc hội dâng bức bản đồ Việt Nam thống nhất bắc, trung, nam và lá cờ đỏ sao vàng lên bàn thờ Tổ quốc làm cho mọi người tràn ngập một ý nghĩ thiêng liêng về đất nước. Và có lẽ ai nấy trong lòng cùng thề nguyền: Quyết giữ vững non sông và bảo vệ ngọn cờ!

Một điều khác ngày hội mọi năm nữa là năm nay các chị phụ nữ cũng cầm súng đứng trước những gian hàng kiến quốc và chính những bữa cơm ngon lành của miền núi để nghênh tiếp các quý khách đều do những bàn tay khéo léo của các chị em Phú Thọ. Các chị em Mường năm nay cũng tiến bộ. Trong cuộc nhảy múa chào mừng các đại biểu Quốc hội và Chính phủ, chị em cũng hát những bài rất hùng hồn bằng tiếng Việt Nam.

Ngày hội đền Hùng năm nay tuy không đông bằng những năm thời bình nhưng cảnh sắc điểm mới này cũng làm cho nao nức lòng người.

(Cứu Quốc, Số 214, 13-4-1946)

Tin cùng chuyên mục
Tích cực chuẩn bị cho Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” là Di sản Văn hóa phi vật thể của nhân loại

Tích cực chuẩn bị cho Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” là Di sản Văn hóa phi vật thể của nhân loại

Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” là Di sản Văn hóa phi vật thể của nhân loại, dự kiến diễn ra cuối tháng 9/2022 tại Thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái. Tại sự kiện, sẽ diễn ra màn đại Xòe đoàn kết với 2.022 người tham gia. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với bà Lê Thị Thanh Bình, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Yên Bái về công tác chuẩn bị cho sự kiện đặc biệt này.
Tin nổi bật trang chủ
Cuộc chiến chống "cái chết trắng" nơi ngã ba Đông Dương: Hạ nhiệt “điểm nóng” (Bài 2)

Cuộc chiến chống "cái chết trắng" nơi ngã ba Đông Dương: Hạ nhiệt “điểm nóng” (Bài 2)

Không để xã Pờ Y (huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum) mãi là điểm nóng về ma túy, các cấp ủy Đảng, chính quyền và lực lượng chức năng luôn trong tâm thế quyết liệt và bằng nhiều giải pháp để xóa bỏ những câu chuyện buồn, mang lại bình an cho Nhân dân.
Lịch thi đấu vòng loại của đội xe tăng Việt Nam ở Army Games 2022

Lịch thi đấu vòng loại của đội xe tăng Việt Nam ở Army Games 2022

Thể thao - Giải trí - Hoàng Minh - 13 phút trước
Ban tổ chức Hội thao quân sự Army Games 2022 đã công bố lịch thi đấu của các đội tuyển tham gia môn "Xe tăng hành tiến" tại Nga.
Việt Nam đăng cai tổ chức trực tiếp Diễn đàn du lịch Mekong năm 2022

Việt Nam đăng cai tổ chức trực tiếp Diễn đàn du lịch Mekong năm 2022

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh - 14 phút trước
Diễn đàn Du lịch Mekong 2022 nhằm tái thiết, làm mới ngành du lịch, hướng tới thúc đẩy hành động thực tế và xây dựng ngành du lịch Tiểu vùng tự cường, toàn diện, bền vững và thành công hơn.
Hưởng ứng Ngày Voi thế giới 12/8: Tương lai nào cho loài voi Việt Nam?

Hưởng ứng Ngày Voi thế giới 12/8: Tương lai nào cho loài voi Việt Nam?

Tin tức - Minh Hoàng - 19 phút trước
Ngày 12/8 hàng năm được chọn làm Ngày Voi thế giới. Được khởi xướng từ năm 2011, tổ chức lần đầu tiên vào năm 2012. Đến nay, Ngày Voi thế giới đã trở thành cơ hội để mọi người cùng nâng cao nhận thức về bảo vệ voi, tìm kiếm các giải pháp giảm xung đột giữa voi và người, cũng như nỗ lực bảo tồn loài này trong tự nhiên.
Thu nhập của lao động nhiều ngành tăng trong 6 năm qua

Thu nhập của lao động nhiều ngành tăng trong 6 năm qua

Kinh tế - Minh Hoàng - 1 giờ trước
Tổng cục Thống kê vừa có Báo cáo Niên giám Thống kê năm 2021, theo đó thu nhập cá nhân bình quân 1 tháng của lao động trong doanh nghiệp đang hoạt động có kết quả sản xuất kinh doanh đã có sự tăng trưởng rõ rệt trong giai đoạn 2015 - 2020.
Cần Thơ: Công an quận Ninh Kiều triệt phá chuyên án mua bán thuốc lá lậu lớn nhất từ trước đến nay

Cần Thơ: Công an quận Ninh Kiều triệt phá chuyên án mua bán thuốc lá lậu lớn nhất từ trước đến nay

Pháp luật - Minh Triết - 1 giờ trước
Ngày 12/8, Thiếu tướng Nguyễn Văn Thuận - Giám đốc Công an TP. Cần Thơ cho biết, Công an quận Ninh Kiều vừa phối hợp triệt phá Chuyên án buôn bán hàng cấm là thuốc lá điều nhập lậu lớn nhất từ trước đến nay trên địa bàn nhiều tỉnh, thành trong khu vực phía Nam.
Trải nghiệm Trà Vinh

Trải nghiệm Trà Vinh

Trong bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp của Đồng bằng sông Cửu Long, tỉnh Trà Vinh là một gam màu xanh mát bởi những cánh đồng lúa, vườn cây hoa trái, cùng hệ thống kênh, rạch và bãi biển trải dài thơ mộng. Đến với Trà Vinh, bạn còn được được thưởng lãm kiến trúc độc đáo của 150 ngôi chùa Khmer và những lễ hội mang đậm nét văn hóa dân tộc diễn ra quanh năm vô cùng hấp dẫn.
Đêm rằm tháng 7 thú vị: Siêu Trăng và mưa sao băng Perseids cùng xuất hiện

Đêm rằm tháng 7 thú vị: Siêu Trăng và mưa sao băng Perseids cùng xuất hiện

Khoa học - Công nghệ - PV - 1 giờ trước
Tối 12/8/2022 (tức Rằm tháng 7 Âm lịch), Siêu trăng cuối cùng của năm 2022 và mưa sao băng Perseids - một trong những trận mưa sao băng sáng nhất năm sẽ cùng xuất hiện.
Thủ thành Đặng Văn Lâm nhiều khả năng trở lại V-League

Thủ thành Đặng Văn Lâm nhiều khả năng trở lại V-League

Thể thao - Hoàng Minh - 1 giờ trước
Chuyện bến đỗ mới của Đặng Văn Lâm đang là chủ đề nóng nhất thời gian gần đây trên thị trường chuyển nhượng bóng đá Việt Nam. Nhiều thông tin cho rằng, anh chuẩn bị chia tay CLB Cerezo Osaka (Nhật Bản) để về nước thi đấu ở V-League.
Bỏ các quy định về tính tỷ lệ nội địa hóa ôtô từ 1/10

Bỏ các quy định về tính tỷ lệ nội địa hóa ôtô từ 1/10

Kinh tế - Minh Hoàng - 2 giờ trước
Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành thông tư bãi bỏ các văn bản quy phạm pháp luật quy định về phương pháp xác định tỷ lệ nội địa hóa đối với ôtô.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam xếp thứ 3 trong các bộ, ngành có cung cấp dịch vụ công

Bảo hiểm xã hội Việt Nam xếp thứ 3 trong các bộ, ngành có cung cấp dịch vụ công

Xã hội - Hồng Phúc - 2 giờ trước
Năm 2021, Bảo hiểm xã hội Việt Nam (BHXH) xếp hạng 3 trong Bảng xếp hạng 17 bộ, ngành có cung cấp dịch vụ công (DVC) với nhiều chỉ số đạt thứ hạng cao như: nhân lực số, hoạt động chuyển đổi số và nhận thức số.
Làn sóng đưa âm nhạc hàn lâm… xuống phố

Làn sóng đưa âm nhạc hàn lâm… xuống phố

Thể thao - Giải trí - PV - 2 giờ trước
Tiếp nối các hoạt động thử nghiệm đưa âm nhạc hàn lâm ra khỏi nhà hát, “xuống đường” hòa nhập với đông đảo công chúng, gần đây nhiều nghệ sĩ đã có những đổi mới phong cách giới thiệu với các dự án đưa nhạc cổ điển tới những không gian mới để kết nối với khán giả nhiều hơn.