Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

ASEAN: Vượt qua thách thức, phát huy vai trò trung tâm ở khu vực

PV - 11:16, 26/10/2021

Chiến lược thích ứng với đại dịch Covid-19 trong điều kiện mới cùng truyền thống đoàn kết của ASEAN là chìa khóa để ASEAN giải nguy những thách thức và tiếp tục tiến về phía trước.

Sự tồn tại và phát triển của ASEAN trong gần 55 năm qua chứng kiến không ít những khó khăn nội bộ nhưng các nước ASEAN đã vững vàng vượt qua. (Nguồn: Getty)
Sự tồn tại và phát triển của ASEAN trong gần 55 năm qua chứng kiến không ít những khó khăn nội bộ nhưng các nước ASEAN đã vững vàng vượt qua. (Nguồn: Getty)

Các Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 38 và 39 và các hội nghị liên quan sẽ được tổ chức từ ngày 26-28/10 theo hình thức trực tuyến.

Các hội nghị diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực đang phải ứng phó với nhiều thách thức do biến chủng Delta gây ra và gia tăng của cạnh tranh ảnh hưởng nước lớn. Hợp tác để vượt qua đại dịch Covid-19, tìm tiếng nói chung trong vấn đề Myanmar và phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang định hình nằm trong số những trọng tâm của các Hội nghị cấp cao và các hội nghị liên quan tới đây.

Dù đã đạt những tiến bộ nhất định nhưng khoảng cách về nhận thức giữa các bên khiến tiến trình đàm phán xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) khó có thể hoàn tất trong năm 2021 như dự kiến trước đó.

Thích ứng để phát triển trong điều kiện mới

Dù còn gặp rất nhiều khó khăn do sự lây lan nhanh chóng của biến chủng Delta nhưng nhờ chiến lược mới nhằm ứng phó với dịch bệnh, kinh tế các nước ASEAN đã có những tín hiệu tích cực so với năm 2020.

Theo dự báo của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đưa ra vào tháng 9, dù được dự báo là sẽ phục hồi với tốc độ chậm hơn nhiều so với dự kiến ​​trước đó do sự lây lan nhanh chóng của biến chủng Delta, tăng trưởng kinh tế dự kiến của các thành viên ASEAN (ngoại trừ Myanmar) đều ở mức tăng khá so với năm 2020, trong đó dẫn đầu là Singapore với khoảng 7% (với tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ hai mũi cho 3/4 dân số) và thấp nhất là Thái Lan với khoảng 0,7%.

Nền kinh tế lớn nhất khu vực là Indonesia cũng được dự đoán có tăng trưởng khá ở mức 4,5%. Các nền kinh tế ASEAN cũng được dự đoán có mức tăng trưởng khá trong năm nay, như Philippines (4,5%), Việt Nam (3,8%), Malaysia (3,3%), Lào (2,3%), Campuchia (1,9%). Riêng Myanmar, do thách thức kép từ đại dịch Covid-19 và khủng hoảng chính trị, ADB dự đoán kinh tế nước này sẽ ở mức âm sâu (-18,1%).

Các nước thành viên ASEAN đang chủ động thích ứng với dịch bệnh thông qua chiến lược đẩy nhanh tốc độ tiêm chủng để đạt miễn dịch cộng đồng, hay ít nhất là giảm tối đa số ca bệnh nặng để từng bước mở cửa, khôi phục sản xuất và lưu thông trong bối cảnh gia tăng nhu cầu toàn cầu.

Do vậy, ASEAN cần tiếp tục tăng cường hợp tác nội khối cũng như với các đối tác bên ngoài trong việc cung ứng vaccine để tăng tỷ lệ tiêm chủng hay xây dựng cơ chế công nhận hộ chiếu vaccine, trước hết là trong ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác. Bao phủ tỷ lệ tiêm vaccine và mở cửa sẽ là những yếu tố mang tính quyết định đối với việc nối lại các chuỗi sản xuất và cung ứng giữa các nước ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác bên ngoài.

Tiếp tục vượt qua những thách thức lịch sử

Sự tồn tại và phát triển của ASEAN trong gần 55 năm qua chứng kiến không ít những khó khăn nội bộ nhưng các nước ASEAN đã vững vàng vượt qua.

Malaysia và Philippines đã đạt được sự thống nhất quanh vấn đề Sabah để Hội nghị cấp cao ASEAN lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1976, 9 năm sau khi ASEAN ra đời. Thách thức chính trị ở Campuchia năm 1997 cũng không thể ngăn được việc ASEAN thống nhất kết nạp nước này vào năm 1999 khi tình hình được ổn định, hoàn thất khát vọng về một ASEAN của tất cả 10 quốc gia Đông Nam Á lúc đó.

Từ các nguyên tắc cốt lõi mang bản sắc ASEAN là đồng thuận và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, ASEAN có đầy đủ kinh nghiệm và bản lĩnh để dàn xếp "êm đẹp" các mối quan hệ nội bộ trong khối. Những thách thức hiện tại không thể làm khó ASEAN trong việc hiện thực hóa các mục tiêu đã đặt ra.

Trong cuộc xung đột giữa Thái Lan và Campuchia xung quanh chủ quyền ngôi đền hơn 900 năm tuổi Preah Vihear, ASEAN được Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên hợp quốc tin tưởng giao nhiệm vụ hòa giải tranh chấp giữa hai nước. Khi Toàn án Công lý quốc tế (ICJ) ra lệnh thiết lập một khu phi quân sự tạm thời xung quanh ngôi đền, các quan sát viên ASEAN một lần nữa được giao nhiệm vụ giám sát khu vực này.

Vừa qua, Chủ tịch ASEAN năm 2021 quyết định không mời lãnh đạo quân sự Myanmar tham dự các Hội nghị cấp cao ASEAN 38 và 39, thay vào đó là một đại diện phi chính trị.

Đây không phải là lần đầu tiên ASEAN đứng trước thách thức từ vấn đề nội bộ của một quốc gia thành viên.

Năm 2004, việc kết nạp Myanmar vào Hội nghị Á-Âu (ASEM) gặp khó khăn nhưng với việc ASEAN và Liên minh châu Âu (EU) đạt được sự thống nhất về việc hạ cấp đại diện Myanmar tham dự hội nghị, tất cả các thành viên ASEAN đã trở thành thành viên của ASEM.

Rõ ràng, với hơn nửa thế kỷ phát triển, từ các nguyên tắc cốt lõi mang bản sắc ASEAN là đồng thuận và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, ASEAN có đầy đủ kinh nghiệm và bản lĩnh để dàn xếp "êm đẹp" các mối quan hệ nội bộ trong khối. Những thách thức hiện tại không thể làm khó ASEAN trong việc hiện thực hóa các mục tiêu đã đặt ra.

Củng cố vai trò trung tâm

Hiện nay, khu vực đang phải đối mặt với những thách thức cạnh tranh ảnh hưởng nước lớn ngày càng tăng, trong đó nổi bật là cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc.

Nhiều chuyên gia lo ngại rằng các nước ASEAN sẽ bị chia rẽ nghiêm trọng do đứng trước nguy cơ phải chọn bên. Mối quan ngại được củng cố với sự ra đời của các cơ chế hợp tác mới.

Về chính trị, sự ra đời của Đối thoại an ninh Bộ tứ (Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ) và thỏa thuận quốc phòng mới giữa ba nước Mỹ, Anh và Australia (AUKUS) được cho là có nguy cơ đẩy sân chơi an ninh vào tay các nước lớn khác.

Đó là chưa kể về mặt kinh tế, Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) chỉ có sự hiện diện của ba nước thành viên ASEAN là Brunei, Malaysia và Việt Nam trong khi Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) lại có sự hiện diện của hai cực kinh tế lớn của thế giới là Trung Quốc và Nhật Bản.

Tuy nhiên, vai trò trung tâm của ASEAN vốn bắt đầu chính thức được xác định từ giữa những năm 90 của thế kỷ XX, sẽ tiếp tục được củng cố ít nhất với hai lý do.

Thứ nhất, bản thân ASEAN và các đối tác đối thoại lớn như Mỹ, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Australia, New Zealand đã thiết lập kênh đối thoại thượng đỉnh song phương (ASEAN+1) và các đối tác này cũng đã công nhận vai trò trung tâm của ASEAN trong các cơ chế hợp tác ở khu vực.

Các cơ chế do ASEAN dẫn dắt như Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), Hợp tác ASEAN+3, Hội nghị cấp cao Đông Á (EAS), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+), Diễn đàn biển ASEAN mở rộng (EAMF) với sự tham gia của các nước có lợi ích lớn ở khu vực đều thừa nhận vai trò trung tâm của ASEAN.

Thứ hai, trên thực tế, những cơ chế mới định hình như nhóm Bộ tứ hay AUKUS do Mỹ lãnh đạo đang khiến Trung Quốc và Nga ngờ vực. Trong bối cảnh đó, kinh nghiệm điều phối và bản lĩnh của của ASEAN trong việc ứng xử phó với các tình huống, từ các vấn đề an ninh truyền thống, an ninh phi truyền thống đến liên kết kinh tế khu vực khiến ASEAN tiếp tục là “thỏi nam châm” thu hút được nhiều sự quan tâm nhất và sự tin tưởng lớn nhất hiện nay ở khu vực.

Cũng như truyền thống các năm trước đây, vai trò trung tâm của ASEAN sẽ tiếp tục được khẳng định trong định hướng phát triển của khối, trong quá trình hội nhập kinh tế và chính trị nội khối cũng như giữa ASEAN với các đối tác ngoài khu vực, đặc biệt là trong các cơ chế do ASEAN dẫn dắt như ARF, ASEAN+3, EAS, ADMM+ và EAMF.

Bước tiến về đàm phán COC

Trong các hội nghị bộ trưởng chuẩn bị cho các Hội nghị cấp cao ASEAN 38 và 39, các bộ trưởng quốc phòng và ngoại giao các nước ASEAN đều nhấn mạnh cam kết hợp tác hòa bình và mang tính xây dựng để Biển Đông trở thành một vùng biển hòa bình, ổn định và thịnh vượng thông qua việc thực thi đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), sớm hoàn tất một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu quả, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, theo lịch trình đã được thống nhất. Đây cũng là tinh thần chung của hội nghị giữa các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và các đối tác đối thoại thuộc cơ chế ASEAN+1.

Chiến lược thích ứng với đại dịch trong điều kiện mới cùng truyền thống đoàn kết của ASEAN hứa hẹn sẽ giúp khu vực tìm ra các giải pháp để tiếp tục tự tin bước tiếp.

Đại dịch Covid-19 đã khiến quá trình đàm phán COC trong thời gian qua bị trì hoãn kể từ tháng 2/2020 và chỉ được khôi phục lại với Hội nghị quan chức cấp cao lần thứ 19 về thực hiện DOC diễn ra vào tháng 6 vừa qua tại Trùng Khánh, Trung Quốc.

Đàm phán về Văn kiện dự thảo đàm phán về COC duy nhất (lần đầu) giữa ASEAN và Trung Quốc bắt đầu từ tháng 8/2018 đạt được bước tiến mới khi tại hội nghị ở Trùng Khánh vừa qua, ASEAN và Trung Quốc đã thống nhất được việc sớm có được Văn bản dự thảo đàm phán COC duy nhất lần thứ hai. Indonesia cũng là quốc gia xin đăng cai vòng tiếp theo của đàm phán COC.

Điểm đột phá lớn nhất trong đàm phán COC giữa ASEAN và Trung Quốc là hai bên thống nhất xây dựng COC phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982 như trong Tuyên bố Chủ tịch Hội nghị cấp cao ASEAN-Trung Quốc lần thứ 23 do Việt Nam chủ trì vào năm 2020.

Nói cách khác, hai bên đã thống nhất được khuôn khổ pháp lý mà COC thuộc về. Tuy nhiên, phạm vi áp dụng của COC, lợi ích của các nước ngoài khu vực… đang là những khác biệt giữa Trung Quốc và ASEAN cũng như giữa các nước ASEAN có tranh chấp và không có tranh chấp ở Biển Đông khiến mục tiêu kết thúc đàm phán COC theo lịch trình là vào năm 2021 xem ra khó trở thành hiện thực.

Nói tóm lại, dù còn những khó khăn do đại dịch Covid-19 mang lại, vấn đề nội bộ của một vài quốc gia thành viên và đặc biệt là cạnh tranh chiến lược nước lớn khiến ASEAN gặp không ít thách thức, trở ngại trước thềm các Hội nghị cấp cao ASEAN 38, 39 và các hội nghị liên quan.

Tuy nhiên, chiến lược thích ứng với đại dịch trong điều kiện mới cùng truyền thống đoàn kết của ASEAN hứa hẹn sẽ giúp khu vực tìm ra các giải pháp để tiếp tục tự tin bước tiếp./.

Tin nổi bật trang chủ
Thông cáo báo chí số 3 Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV

Thông cáo báo chí số 3 Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV

Tin tức - PV - 23:23, 25/05/2022
Thứ Tư, ngày 25/5/2022, Quốc hội tiếp tục ngày làm việc thứ 3, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ.
Ủy ban Dân tộc ban hành Quy chế quản lý, sử dụng phòng họp số

Ủy ban Dân tộc ban hành Quy chế quản lý, sử dụng phòng họp số

Tin tức - Hiếu Anh - 21:21, 25/05/2022
Vừa qua, Ủy ban Dân tộc đã ban hành Quyết định số 322/QĐ-UBDT về việc Ban hành Quy chế quản lý, sử dụng phòng họp số của Ủy ban Dân tộc.
Bà Rịa - Vũng Tàu: Bố trí 670 tỷ đồng giải phóng mặt bằng Dự án cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu ngay trong năm 2022

Bà Rịa - Vũng Tàu: Bố trí 670 tỷ đồng giải phóng mặt bằng Dự án cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu ngay trong năm 2022

Trang địa phương - Lê Vũ - Bảo Trần - 21:16, 25/05/2022
Sáng 25/5, tại Kỳ họp thứ 7 (Kỳ họp chuyên đề), HĐND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu khóa VII, nhiệm kỳ 2021 - 2026 đã thông qua nghị quyết chi 670 tỷ đồng để trả 50% chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án thành phần 3, thuộc dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu (giai đoạn 1) trong năm 2022.
Thanh Hóa: Còn 26 bản vùng biên giới chưa có điện lưới Quốc gia

Thanh Hóa: Còn 26 bản vùng biên giới chưa có điện lưới Quốc gia

Tin địa phương - Quỳnh Chi - 21:14, 25/05/2022
Theo khảo sát từ Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh Thanh Hóa, tại 15 xã khu vực biên giới và xã vùng đệm Mường Lý (huyện Mường Lát) có 150 thôn, bản, nhưng chỉ có 124 thôn, bản có điện lưới Quốc gia.
Quảng Ninh: Hội nghị thảo luận Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa phục vụ phát triển du lịch cộng đồng

Quảng Ninh: Hội nghị thảo luận Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa phục vụ phát triển du lịch cộng đồng

Tin địa phương - Thiên An - Mỹ Dung - 21:05, 25/05/2022
Ngày 25/5, tại huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh đã diễn ra Hội nghị thảo luận về Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa tiêu biểu tộc người Tày Bình Liêu phục vụ phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về những hoạt động nổi bật kỷ niệm 132 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2022); cuộc chào xã giao của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh với Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước Xỉn-la-vông Khút-phay-thun nhân chuyến công tác tháp tùng Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm chính thức nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Các hoạt động khác của lãnh đạo UBDT. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết: “Thiêng liêng hội thề" của tác giả Nguyễn Thanh.
Quảng Bình: Hỗ trợ xây dựng mô hình sinh kế cho phụ nữ DTTS

Quảng Bình: Hỗ trợ xây dựng mô hình sinh kế cho phụ nữ DTTS

Nhịp cầu nhân ái - Xuân Tiến - 20:57, 25/05/2022
Ngày 25/5, Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Quảng Ninh (tỉnh Quảng Bình) phối hợp với Đồn Biên phòng làng Mô, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Bình tổ chức “Chương trình đồng hành cùng phụ nữ biên cương”.
Quảng Trị: Bàn giao 8 giếng khoan chống hạn cho đồng bào Bru- Vân Kiều ở xã A Ngo

Quảng Trị: Bàn giao 8 giếng khoan chống hạn cho đồng bào Bru- Vân Kiều ở xã A Ngo

Tin địa phương - Khánh Ngân - 20:55, 25/05/2022
Ngoài khánh thành giếng khoan cộng đồng cho đồng bào, Ban Tổ chức còn trao quà cho đồng bào Bru Vân Kiều có hoàn cảnh khó khăn.
Người Thái Lan với tục thờ thần Rắn

Người Thái Lan với tục thờ thần Rắn

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh (T/h) - 18:26, 25/05/2022
Đối với nhiều người, rắn hổ mang là loài động vật đáng sợ nhưng tại đất nước Thái Lan, người dân lại tin rằng, rắn hổ mang là "rắn thiên thần", biểu tượng của sự may mắn, có thể mang lại sức khỏe dồi dào và tài lộc thịnh vượng cho con người. Đã có rất nhiều ngôi đền thờ rắn được dựng trên khắp lãnh thổ Thái Lan.
Liên hoan Du lịch biển Nha Trang 2022 sẽ diễn ra vào trung tuần tháng 6

Liên hoan Du lịch biển Nha Trang 2022 sẽ diễn ra vào trung tuần tháng 6

Du lịch - Lam Anh - 18:19, 25/05/2022
Trong khuôn khổ các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch của mùa Hè năm nay, nhằm thu hút du khách đến với thành phố biển Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa đang chuẩn bị mọi mặt cho chương trình Liên hoan Du lịch biển Nha Trang 2022 mang chủ đề “Nha Trang - Chạm đến trái tim” dự kiến diễn ra từ ngày 16 - 19/6.
Ngày 25/5: Việt Nam có 1.344 ca mắc COVID-19 và 2.459 ca khỏi bệnh

Ngày 25/5: Việt Nam có 1.344 ca mắc COVID-19 và 2.459 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:15, 25/05/2022
Ngày 25/5, Việt Nam có 1.344 ca mắc mới COVID-19 tại 46 tỉnh, thành phố trong đó có 1.101 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 2.459 ca COVID-19 đã khỏi bệnh.