Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Dân ca dân tộc Mông và nỗi trăn trở của nghệ nhân

Hồng Minh - 14:18, 11/02/2020

Dân ca của dân tộc Mông là những bài hát do người dân tự sáng tác và được lưu truyền từ lâu đời. Dân ca Mông có nhiều loại, hiện nay còn lưu giữ được một số loại hình dân ca như: Hát trong sinh hoạt (hát ru, hát vui chơi của trẻ em); hát mang tính nghi lễ (hát lên nhà mới, hát trong đám cưới, hát giao duyên, hát than thân...).

Đồng bào dân tộc Mông thể hiện các làn điệu dân ca, dân vũ trong các lễ hội của thôn, bản
Đồng bào dân tộc Mông thể hiện các làn điệu dân ca, dân vũ trong các lễ hội của thôn, bản

Ngay từ lúc mới sinh ra, trẻ em người Mông đã được đắm mình trong cái nôi văn hóa cộng đồng với những làn điệu dân ca nói về cuộc sống, xây dựng bản làng. Những bài hát dân ca không chỉ thể hiện bằng lời, mà còn có thể giãi bày thông qua những nhạc cụ như: Sáo, khèn, kèn lá, đàn môi.

Nghệ nhân Ly Thị Chở, huyện Đồng Văn (Hà Giang) chia sẻ: “Tôi không còn nhớ mình đã bắt đầu hát từ khi nào. Nhưng tôi vẫn nhớ lại hình ảnh bố mẹ, cô chú của tôi hát khi họ đang thu hoạch và làm những công việc nhà. Và rồi cứ như vậy, tôi đã học thuộc được những giai điệu dân ca đó”.

Vừa kể, bà Chở vừa cất lên những câu hát trong bài Công ơn cha mẹ: “Nơi ở của người Mông cheo leo núi cao. Tay với đến mặt trời, mặt trăng, gần chân mây. Nơi mà từ những kẽ đá cũng mọc ra hạt ngô căng mẩy… nơi mà khó khăn mọi người vẫn vui cười, vui hát…”.

Đối với những chàng trai, cô gái Mông, dân ca là phương tiện để bày tỏ tình yêu chân thành, nhưng hết sức mãnh liệt: “Cái bụng anh thương em nhiều như lá rừng. Em không có lòng thì thôi. Có lòng thì về ta ở với nhau một đêm. Em không có lòng thì thôi, có lòng thì về, ta ở với nhau một ngày”. Những hình ảnh trong lời hát mộc mạc nhưng cũng phản ánh sâu sắc tâm tư, ước nguyện vươn tới hạnh phúc vẹn tròn. Qua lời hát, tiếng khèn, họ tìm hiểu nhau và nên vợ nên chồng.

Dân ca là tiếng lòng của người Mông gửi gắm qua câu hát
Dân ca là tiếng lòng của người Mông gửi gắm qua câu hát

Theo bà Chở, dân ca người Mông vô cùng phong phú và có nhiều chủ đề như trở thành một người con dâu, tình yêu và tình anh em, hay là những bài hát được mẹ truyền dạy lại cho con…

Cũng như Nghệ nhân Ly Thị Chở, bà Vàng Thị Dí, huyện Trấn Yên (Yên Bái) chia sẻ: “Người Mông hát dân ca rất hay và ý nghĩa. Thế hệ của tôi giỏi hát dân ca lắm, nhưng giờ già hết rồi nên lâu không hát nữa”. 

Nghệ nhân Giàng Seo Gà, huyện Sa Pa (Lào Cai) chia sẻ, dân ca có ý nghĩa rất quan trọng trong cuộc sống, nhất là vấn đề văn hóa tâm linh, sau đó là văn hóa giải trí. Những lời ca, tiếng hát, tiếng khèn, tiếng sáo, khèn lá chính là tiếng lòng của người Mông. Bây giờ mọi người dùng điện thoại, nên không biết thổi khèn lá nữa, cũng không còn gọi nhau từ vách núi này sang vách núi kia bằng khèn. Cứ thế tiếng khèn, tiếng kèn lá mất dần đi.

“Tụi trẻ bây giờ không hiểu hát dân ca là thế nào, cũng không hiểu lời mình hát”, nghệ nhân Giàng Seo Gà trăn trở.

"Những lời ca, tiếng hát, tiếng khèn, tiếng sáo, khèn lá chính là tiếng lòng của người Mông. Bây giờ mọi người dùng điện thoại, nên không biết thổi khèn lá nữa, cũng không còn gọi nhau từ vách núi này sang vách núi kia bằng khèn. Cứ thế tiếng khèn, tiêng kèn lá mất dần đi”.

Nghệ nhân Giàng Seo Gà, huyện Sa Pa (Lào Cai).

Tin cùng chuyên mục
Độc đáo mặt nạ gỗ

Độc đáo mặt nạ gỗ

Các dân tộc vùng Tây Nguyên - Trường Sơn và vùng Tây Bắc đến nay vẫn còn bảo lưu kho tàng nghệ thuật tạo hình hết sức đồ sộ, trong đó nổi bật nhất là các tác phẩm điêu khắc gỗ.
Nông dân Hưng Yên có thêm những mùa Xuân đẹp

Nông dân Hưng Yên có thêm những mùa Xuân đẹp

Kinh tế - Mai Hương - 15:26, 19/02/2020
Những năm gần đây, diện mạo cơ sở hạ tầng, đời sống Nhân dân trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, nhất là ở vùng nông thôn đang có nhiều thay đổi. Dấu ấn nổi bật trong năm 2019 là toàn tỉnh đã có 4.676 hộ thoát nghèo, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo còn 1,9%. Toàn tỉnh có 5 huyện, thị xã, thành phố và 141 xã đạt chuẩn nông thôn mới (NTM).
Những cây cầu nối nhịp mùa Xuân

Những cây cầu nối nhịp mùa Xuân

Đời sống - Xã hội - Thành Nhân - 15:17, 19/02/2020
Thời gian qua, nhiều địa bàn khó khăn, giao thông chia cắt ở Bình Định, Phú Yên đã được hưởng lợi từ Dự án Đầu tư xây dựng cầu dân sinh và quản lý tài sản đường địa phương (LRAMP) do Ngân hàng Thế giới (WB) tài trợ, nhờ đó, góp phần cải thiện đời sống nhân dân thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Trồng lê trên “biển mây” Hồng Thái

Trồng lê trên “biển mây” Hồng Thái

Kinh tế - Hiếu Anh - 15:04, 19/02/2020
Xã Hồng Thái, huyện Na Hang (Tuyên Quang) có độ cao trên 1.000m so với mặt nước biển, nơi được mệnh danh là “biển mây” của người Dao vùng lòng hồ thủy điện. Cùng với những sản phẩm đã nổi tiếng trước đó như chè shan tuyết, rau trái vụ… cây lê đang được kỳ vọng là sản phẩm mới làm giàu cho người dân.
Độc đáo mặt nạ gỗ

Độc đáo mặt nạ gỗ

Sắc màu 54 - PV - 10:35, 19/02/2020
Các dân tộc vùng Tây Nguyên - Trường Sơn và vùng Tây Bắc đến nay vẫn còn bảo lưu kho tàng nghệ thuật tạo hình hết sức đồ sộ, trong đó nổi bật nhất là các tác phẩm điêu khắc gỗ.
Bộ đội Biên phòng Lào Cai: Bám địa bàn chống dịch bệnh Covid-19

Bộ đội Biên phòng Lào Cai: Bám địa bàn chống dịch bệnh Covid-19

Thời sự - Trọng Bảo - 10:13, 19/02/2020
Để phòng, chống dịch bệnh Covid-19, cùng với các ngành, các tổ chức, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai đã và đang căng mình tuần tra, kiểm soát, bám sát, gác từng đường mòn lối mở trên dọc tuyến biên giới nơi địa đầu Tổ quốc.

"Cây đại thụ" giữa đại ngàn biên cương

Dân tộc - Miền núi - LÊ LAN - 09:55, 19/02/2020
Không kể ngày mưa hay ngày nắng và mùa nào cũng vậy, mỗi sớm tinh mơ khi người Hà Nhì trên bản Tá Miếu, xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé (Ðiện Biên) còn chìm sâu trong giấc ngủ, thì già làng Lỳ Xuyến Phù đã cùng cán bộ, chiến sĩ Ðồn Biên phòng A Pa Chải lên đường tuần tra đường biên, cột mốc. Ðây là công việc mà ông đã tự nguyện gắn bó suốt mấy chục năm qua…
Lặng thầm chiếu bóng vùng cao

Lặng thầm chiếu bóng vùng cao

Đời sống - Xã hội - Nam Hương - 09:49, 19/02/2020
Trong thời đại công nghệ 4.0, sóng điện thoại, mạng internet đã được phủ sóng rộng rãi, nhiều khu vực, địa bàn, nghề chiếu bóng lưu động (CBLĐ) đã không còn sôi động. Nhưng đối với người dân các bản vùng sâu, vùng biên giới khó khăn trên địa bàn tỉnh Điện Biên, mỗi lần nghe tin đội chiếu bóng về là bà con rất háo hức, thôn bản vui như có hội.
Làng chài trên hồ thủy điện Buôn Tua Sarh

Làng chài trên hồ thủy điện Buôn Tua Sarh

Đời sống - Xã hội - PV - 09:39, 19/02/2020
Cuộc sống của những hộ dân ở làng chài trên hồ thủy điện Buôn Tua Sarh, xã Krông Nô, huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk quanh năm lặng lẽ. Một phần do họ sinh sống tạm bợ trên các bè nuôi cá lênh đênh trên mặt hồ thủy điện, một phần do cuộc sống hết sức khó khăn không có điều kiện lên bờ sinh sống.
Tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống dịch cúm gia cầm

Tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống dịch cúm gia cầm

Thời sự - Hồng Phúc - 09:28, 19/02/2020
Thời tiết mưa ẩm dài ngày và nhu cầu lớn về vận chuyển động vật, các sản phẩm động vật khiến nhiều bệnh dịch trên gia súc, gia cầm có nguy cơ bùng phát trở lại.
Chế tài đủ mạnh để rừng không bị tàn phá?

Chế tài đủ mạnh để rừng không bị tàn phá?

Bạn đọc - Lê Hường - 09:21, 19/02/2020
Nhiều giải pháp, chế tài xử phạt mạnh mẽ được ban hành và chỉ đạo xuống từng địa phương nhằm bảo vệ rừng. Tuy nhiên, tình trạng phá rừng khai thác gỗ trái phép tại các tỉnh Tây Nguyên vẫn đang diễn ra phức tạp. Chỉ tính trong dịp Tết Nguyên đán Canh Tý 2020, lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều vụ phá rừng quy mô lớn.