Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Độc đáo lối hát dân ca của người Sán Chí

Long Vũ - 11:00, 02/12/2019

Dân tộc Sán Chí ở xã Kiên Lao, huyện Lục Ngạn (Bắc Giang) có một kho tàng văn hóa dân gian khá đa dạng và phong phú. Trong đó, dân ca là một loại hình nghệ thuật được nhiều người yêu thích.

Câu lạc bộ hát dân ca Sán Chí xã Kiên Lao thể hiện một làn điệu hát giao duyên ban ngày
Câu lạc bộ hát dân ca Sán Chí xã Kiên Lao thể hiện một làn điệu hát giao duyên ban ngày

Ông Lâm Văn Đông ở thôn Giữa, xã Kiên Lao năm nay đã 80 tuổi, hiện vẫn còn lưu giữ được khá nhiều các bài hát, câu hát dân ca cổ của người Sán Chí. Ông Đông cho biết: “Hầu hết người Sán Chí nào cũng biết hát các làn điệu dân ca Sán Chí. Đa phần các làn điệu hát dân ca Sán Chí bắt nguồn từ trong lao động, sản xuất. Năm 18 tuổi, tôi đã dịch những bài hát dân ca Sán Chí từ chữ Hán cổ ra chữ Quốc ngữ để dạy cho những người dân trong bản, làng”.

Các làn điệu, câu hát cổ của người Sán Chí không có nhạc cụ đệm. Các bài hát, làn điệu câu hát của người Sán Chí đều có nhịp phách, luyến láy, nhả chữ, lên bổng xuống trầm, ngân dài nhấn mạnh từ ngữ trong câu hát đã tạo nên giai điệu, phách nhịp và thể hiện tình cảm của người hát trong từng hoàn cảnh cụ thể. Người hát dân ca Sán Chí giỏi không chỉ thuộc nhiều lời hát, thể loại hát mà còn phải thông minh, sâu sắc, giỏi ứng đối trong giao lưu, hát đối. 

Về thể loại, hầu hết các bài hát dân ca Sán Chí xuất phát từ thơ Đường, thường viết theo thể “thất ngôn tứ tuyệt” (thể thơ 4 câu, mỗi câu có 7 chữ). Bên cạnh đó, trong một số bài, câu đầu chỉ có 5 từ, do vậy người Sán Chí phải dùng từ láy để ngâm đệm khi hát. 

Về nội dung, các bài hát dân ca Sán Chí phong phú và đượm chất trữ tình; ca từ vừa mộc mạc, vừa tinh tế, gần gũi với đời sống của người dân, thường có ý nghĩa ca ngợi quê hương, ca ngợi lao động, mong muốn cuộc sống hạnh phúc và tình yêu đôi lứa. Theo tổng hợp của các công trình nghiên cứu, dân ca Sán Chí chia làm 4 hình thức chính: hát ban ngày (Chục Côộ) - hát giao duyên hay hát ghẹo, hát ban đêm (Cnắng Côộ), hát đám cưới (Chắu Côộ) và hát đổi danh (Zoóng Hôồ Côộ). Trong đó, hát “Cnắng Côộ” là loại hình phong phú nhất nên khi nhắc đến dân ca Sán Chí, đồng bào thường gọi theo tên chung là “Cnắng Côộ”.

Người cao tuổi huyện Lục Ngạn trao đổi về kỹ thuật hát đối đáp dân ca. Ảnh TL
Người cao tuổi huyện Lục Ngạn trao đổi về kỹ thuật hát đối đáp dân ca. Ảnh TL

Ông Lâm Minh Sập, Chủ nhiệm Câu lạc bộ hát dân ca Sán Chí, xã Kiên Lao cho biết: “Nhận thức được việc bảo tồn các nét văn hóa quý giá của đồng bào Sán Chí, năm 2010, tôi đã cùng các già làng trong bản tập hợp, sưu tầm những bài hát, làn điệu dân ca Sán Chí rồi cùng nhau tập hát và truyền dạy cho lớp trẻ. Hiện nay, trong xã có 7 thôn, đều có Câu lạc bộ. Hầu hết, ai cũng biết hát và đã đi giao lưu với rất nhiều bà con Sán Chí ở Đăk Lăk, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Cao Bằng…”.

Ông Nguyễn Bá Đạt, nguyên Trưởng phòng Văn hóa huyện Lục Ngạn cho biết, hiện nay, ở xã Kiên Lao còn bảo tồn hơn 1.000 bài hát, làn điệu câu hát dân ca cổ của người Sán Chí qua các giai đoạn. Người Sán Chí khi hát đối đáp giao duyên thường từng đôi, từng cặp có nam có nữ. Tuy không sử dụng nhạc cụ nhưng những lời ca, làn điệu trầm bổng, ngân nga, lên xuống day dứt, tha thiết, nồng nàn là điểm độc đáo nhất mà các làn điệu, câu hát dân cá Sán Chí mang lại. 

Với sự độc đáo cả về nội dung lẫn hình thức, dân ca Sán Chí ở Lục Ngạn, Bắc Giang đã được công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia. Hy vọng rằng, với sự đóng góp nhiệt tình của những người như ông Đạt, ông Sập và những thành viên trong Câu lạc bộ hát dân ca Sán Chí ở xã Kiên Lao, các làn điệu, câu hát dân ca của người Sán Chí sẽ được bảo tồn, phát huy. Đây cũng là một nhiệm vụ đặt ra cho các ban ngành ở địa phương trong việc bảo tồn nét văn hóa của người Sán Chí ở xã Kiên Lao nói riêng và văn hóa các dân tộc ở huyện Lục Ngạn nói chung.

Tin cùng chuyên mục
Giữ gìn vốn cũ ở những làng mới

Giữ gìn vốn cũ ở những làng mới

Trong nhiều năm qua, các huyện miền núi trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đều coi trọng công tác quy hoạch, sắp xếp dân cư, xem đây là “trụ cột” quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội; giữ gìn phát triển bản sắc văn hóa bản địa vùng đồng bào DTTS. Tuy nhiên, trong quá trình tái định cư và chuyển đổi môi trường cư trú, nhiều di sản văn hóa đã bị biến đổi, mai một…
Tin nổi bật trang chủ
Chương trình MTQG phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021-2030 mang dấu ấn sâu sắc

Chương trình MTQG phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021-2030 mang dấu ấn sâu sắc

Khẳng định sự cần thiết và đề nghị Quốc hội ban hành Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) giai đoạn 2021-2030 (sau đây gọi tắt là Chương trình MTQG)... là những vấn đề được đặt ra trong phiên họp ngày 28/5 của Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIV.
Tập truyện “Nước cờ hòa”- thông điệp ý nghĩa ngày Quốc tế thiếu nhi

Tập truyện “Nước cờ hòa”- thông điệp ý nghĩa ngày Quốc tế thiếu nhi

Sắc màu 54 - Hồng Phúc - 18:23, 30/05/2020
Tập truyện “Nước cờ hòa” của nhóm tác giả Nguyễn Huy Du - Nguyễn Hữu Huấn được NXB Kim Đồng phát hành đúng dịp ngày Quốc tế thiếu nhi không chỉ là món quà tinh thần ý nghĩa dành cho các em nhỏ mà còn có rất nhiều thông điệp phía sau câu chuyện về những quân cờ.
Cả nước có 5.177 xã đạt chuẩn nông thôn mới

Cả nước có 5.177 xã đạt chuẩn nông thôn mới

Tin tức - Hồng Minh - 21:28, 29/05/2020
Sáng 29/5, tại tỉnh Quảng Trị, Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương đã tổ chức Hội nghị toàn quốc Văn phòng Điều phối nông thôn mới các cấp và tập huấn Chương trình OCOP năm 2020. Tham dự hội nghị có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Trần Thanh Nam.
Phát động cuộc thi sáng tác ca khúc về đề tài DTTS, miền núi năm 2020

Phát động cuộc thi sáng tác ca khúc về đề tài DTTS, miền núi năm 2020

Tin tức - Hồng Minh - 19:06, 29/05/2020
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa phát động cuộc thi sáng tác ca khúc về đề tài dân tộc thiểu số (DTTS), miền núi năm 2020.
Đại hội Đảng bộ huyện Quan Sơn lần thứ VI thành công tốt đẹp

Đại hội Đảng bộ huyện Quan Sơn lần thứ VI thành công tốt đẹp

Thời sự - Quỳnh Trâm - 19:04, 29/05/2020
Từ ngày 27-29/5, Đảng bộ huyện Quan Sơn (Thanh Hóa) đã long trọng tổ chức Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện lần thứ VI, nhiệm kỳ 2020 - 2025. Đây là Đại hội Đảng bộ trực thuộc Tỉnh ủy Thanh Hóa đầu tiên được chọn tổ chức đại hội điểm.
Hiểm họa từ những “thần tượng” giang hồ

Hiểm họa từ những “thần tượng” giang hồ

Cùng trao đổi - Hồng Phúc - 15:48, 29/05/2020
Giang Rồng, Dũng Trọc, Huấn Hoa Hồng, Khánh Sky… là những cái tên quen thuộc với giới trẻ trên mạng xã hội. Với ngôn ngữ, kiểu hành xử xã hội đen, những “thần tượng” kiểu này thu hút hàng triệu người theo dõi, hiện tượng này trở thành mối nguy hại khôn lường với thanh thiếu niên.
Bát Xát (Lào Cai): Người dân gặp khó vì chưa được chuyển đổi mục đích sử dụng đất

Bát Xát (Lào Cai): Người dân gặp khó vì chưa được chuyển đổi mục đích sử dụng đất

Pháp luật - Trọng Bảo - 15:41, 29/05/2020
Từ năm 2006, hàng chục hộ ở thị trấn Bát Xát, đã được UBND huyện Bát Xát (Lào Cai) đồng ý cho chuyển đổi mục đích sử dụng diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản. Hiệu quả của việc chuyển đổi đã được chứng minh, nhưng mô hình này đang có nguy cơ tắc nghẽn vì còn thiếu tính pháp lý.
An Giang: Chi 70 tỷ đồng xử lý khẩn cấp sạt lở bờ sông Hậu

An Giang: Chi 70 tỷ đồng xử lý khẩn cấp sạt lở bờ sông Hậu

Tin tức - Minh Triết - 11:56, 29/05/2020
Thời gian qua, khu vực ấp An Thị, xã An Thạnh Trung, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang liên tục xảy ra các vụ sạt lở đất bờ sông từ khu vực thượng lưu rạch Cái Hố thuộc ấp An Thị đến khu vực rạch Cái Hố đổ ra nhánh trái sông Hậu, đe dọa hàng trăm hộ dân trong khu vực, trong đó có hàng chục hộ dân buộc phải di dời khẩn cấp.
Thanh Hóa: Nhiều hộ nghèo bị bỏ lọt khi bình xét ở thôn, xã

Thanh Hóa: Nhiều hộ nghèo bị bỏ lọt khi bình xét ở thôn, xã

Bạn đọc - Quỳnh Trâm - 11:43, 29/05/2020
Khi chi trả hỗ trợ dịch Covid-19 của Chính phủ, một số địa phương tỉnh Thanh Hóa phát hiện nhiều hộ khá giả vẫn nằm trong danh sách hộ cận nghèo để hưởng tiền chính sách. Trong khi đó, người nghèo thực sự thì lại bị bỏ lọt.
Truy cứu trách nhiệm để rừng bị phá ở Ea Súp (Đăk Lăk): Đánh bật tư duy “hạ cánh an toàn”

Truy cứu trách nhiệm để rừng bị phá ở Ea Súp (Đăk Lăk): Đánh bật tư duy “hạ cánh an toàn”

Bạn đọc - Sông Cài - 10:43, 29/05/2020
Chỉ trong vòng chục năm, hàng nghìn ha rừng tại huyện Ea Súp (Đăk Lăk) bị cạo trọc. Cơ quan chức năng bước đầu xác định, các chủ rừng buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm trong công tác bảo vệ rừng.
Bước phát triển mới ở An Lão

Bước phát triển mới ở An Lão

Dân tộc - Miền núi - Thành Nhân - 10:39, 29/05/2020
An Lão là huyện miền núi của tỉnh Bình Định với gần 40% dân số là đồng bào DTTS. Trong giai đoạn 2009 - 2019, từ nguồn vốn của các chương trình, dự án, huyện đã được đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ sản xuất và an sinh xã hội. Nhờ đó, đời sống của người dân từng bước được cải thiện, diện mạo nông thôn miền núi ngày một khởi sắc.