Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Độc đáo lối hát dân ca của người Sán Chí

Long Vũ - 11:00, 02/12/2019

Dân tộc Sán Chí ở xã Kiên Lao, huyện Lục Ngạn (Bắc Giang) có một kho tàng văn hóa dân gian khá đa dạng và phong phú. Trong đó, dân ca là một loại hình nghệ thuật được nhiều người yêu thích.

Câu lạc bộ hát dân ca Sán Chí xã Kiên Lao thể hiện một làn điệu hát giao duyên ban ngày
Câu lạc bộ hát dân ca Sán Chí xã Kiên Lao thể hiện một làn điệu hát giao duyên ban ngày

Ông Lâm Văn Đông ở thôn Giữa, xã Kiên Lao năm nay đã 80 tuổi, hiện vẫn còn lưu giữ được khá nhiều các bài hát, câu hát dân ca cổ của người Sán Chí. Ông Đông cho biết: “Hầu hết người Sán Chí nào cũng biết hát các làn điệu dân ca Sán Chí. Đa phần các làn điệu hát dân ca Sán Chí bắt nguồn từ trong lao động, sản xuất. Năm 18 tuổi, tôi đã dịch những bài hát dân ca Sán Chí từ chữ Hán cổ ra chữ Quốc ngữ để dạy cho những người dân trong bản, làng”.

Các làn điệu, câu hát cổ của người Sán Chí không có nhạc cụ đệm. Các bài hát, làn điệu câu hát của người Sán Chí đều có nhịp phách, luyến láy, nhả chữ, lên bổng xuống trầm, ngân dài nhấn mạnh từ ngữ trong câu hát đã tạo nên giai điệu, phách nhịp và thể hiện tình cảm của người hát trong từng hoàn cảnh cụ thể. Người hát dân ca Sán Chí giỏi không chỉ thuộc nhiều lời hát, thể loại hát mà còn phải thông minh, sâu sắc, giỏi ứng đối trong giao lưu, hát đối. 

Về thể loại, hầu hết các bài hát dân ca Sán Chí xuất phát từ thơ Đường, thường viết theo thể “thất ngôn tứ tuyệt” (thể thơ 4 câu, mỗi câu có 7 chữ). Bên cạnh đó, trong một số bài, câu đầu chỉ có 5 từ, do vậy người Sán Chí phải dùng từ láy để ngâm đệm khi hát. 

Về nội dung, các bài hát dân ca Sán Chí phong phú và đượm chất trữ tình; ca từ vừa mộc mạc, vừa tinh tế, gần gũi với đời sống của người dân, thường có ý nghĩa ca ngợi quê hương, ca ngợi lao động, mong muốn cuộc sống hạnh phúc và tình yêu đôi lứa. Theo tổng hợp của các công trình nghiên cứu, dân ca Sán Chí chia làm 4 hình thức chính: hát ban ngày (Chục Côộ) - hát giao duyên hay hát ghẹo, hát ban đêm (Cnắng Côộ), hát đám cưới (Chắu Côộ) và hát đổi danh (Zoóng Hôồ Côộ). Trong đó, hát “Cnắng Côộ” là loại hình phong phú nhất nên khi nhắc đến dân ca Sán Chí, đồng bào thường gọi theo tên chung là “Cnắng Côộ”.

Người cao tuổi huyện Lục Ngạn trao đổi về kỹ thuật hát đối đáp dân ca. Ảnh TL
Người cao tuổi huyện Lục Ngạn trao đổi về kỹ thuật hát đối đáp dân ca. Ảnh TL

Ông Lâm Minh Sập, Chủ nhiệm Câu lạc bộ hát dân ca Sán Chí, xã Kiên Lao cho biết: “Nhận thức được việc bảo tồn các nét văn hóa quý giá của đồng bào Sán Chí, năm 2010, tôi đã cùng các già làng trong bản tập hợp, sưu tầm những bài hát, làn điệu dân ca Sán Chí rồi cùng nhau tập hát và truyền dạy cho lớp trẻ. Hiện nay, trong xã có 7 thôn, đều có Câu lạc bộ. Hầu hết, ai cũng biết hát và đã đi giao lưu với rất nhiều bà con Sán Chí ở Đăk Lăk, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Cao Bằng…”.

Ông Nguyễn Bá Đạt, nguyên Trưởng phòng Văn hóa huyện Lục Ngạn cho biết, hiện nay, ở xã Kiên Lao còn bảo tồn hơn 1.000 bài hát, làn điệu câu hát dân ca cổ của người Sán Chí qua các giai đoạn. Người Sán Chí khi hát đối đáp giao duyên thường từng đôi, từng cặp có nam có nữ. Tuy không sử dụng nhạc cụ nhưng những lời ca, làn điệu trầm bổng, ngân nga, lên xuống day dứt, tha thiết, nồng nàn là điểm độc đáo nhất mà các làn điệu, câu hát dân cá Sán Chí mang lại. 

Với sự độc đáo cả về nội dung lẫn hình thức, dân ca Sán Chí ở Lục Ngạn, Bắc Giang đã được công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia. Hy vọng rằng, với sự đóng góp nhiệt tình của những người như ông Đạt, ông Sập và những thành viên trong Câu lạc bộ hát dân ca Sán Chí ở xã Kiên Lao, các làn điệu, câu hát dân ca của người Sán Chí sẽ được bảo tồn, phát huy. Đây cũng là một nhiệm vụ đặt ra cho các ban ngành ở địa phương trong việc bảo tồn nét văn hóa của người Sán Chí ở xã Kiên Lao nói riêng và văn hóa các dân tộc ở huyện Lục Ngạn nói chung.

Tin cùng chuyên mục
Lan tỏa Quan họ Bắc Ninh trong nền văn hóa dân tộc

Lan tỏa Quan họ Bắc Ninh trong nền văn hóa dân tộc

Dân ca Quan họ Bắc Ninh không chỉ là một loại hình văn hóa dân gian xứ Kinh Bắc, mà đã lan tỏa trong và ngoài nước, mang những giá trị văn hóa Việt kết nối cộng đồng. Trở thành một loại hình nghệ thuật đạt tới trình độ cao về diễn xướng, lời ca và âm nhạc… tổng hợp, hòa quện với các phong tục, tập quán, tín ngưỡng, lễ hội… đậm chất trữ tình, hào hoa, thanh lịch.
Tin nổi bật trang chủ
Tăng cường hợp tác toàn diện với Lào, Campuchia

Tăng cường hợp tác toàn diện với Lào, Campuchia

Nhận lời mời của Chính phủ nước Cộng hòa dân chủ Nhân dân Lào và Chính phủ Hoàng gia Campuchia, từ ngày 10-13/12/2019, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình đã dẫn đầu Đoàn đại biểu Cấp cao Chính phủ Việt Nam thăm chính thức hai nước Lào và Campuchia. Tham gia Đoàn công tác tháp tùng Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ có lãnh đạo một số bộ, ngành. Về phía Ủy ban Dân tộc có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông.
Thí sinh Nguyễn Hàm Hương đăng quang Người đẹp xứ Mường

Thí sinh Nguyễn Hàm Hương đăng quang Người đẹp xứ Mường

Tin tức - PV - 21:17, 13/12/2019
Tại Cung Văn hóa tỉnh Hòa Bình vừa diễn ra Chung kết cuộc thi Người đẹp xứ Mường năm 2019. Đây là điểm nhấn đặc biệt của Tuần Văn hóa, Du lịch tỉnh Hòa Bình năm 2019.
Đảng ủy cơ quan Ủy ban Dân tộc: Tập huấn công tác tổ chức Đại hội Đảng các cấp

Đảng ủy cơ quan Ủy ban Dân tộc: Tập huấn công tác tổ chức Đại hội Đảng các cấp

Thời sự - Thanh Huyền - 16:18, 13/12/2019
Ngày 13/12/2019, tại Ủy ban Dân tộc, Đảng ủy cơ quan Ủy ban Dân tộc đã tổ chức Hội nghị Tập huấn công tác tổ chức Đại hội Đảng các cấp trong Đảng bộ cơ quan Ủy ban Dân tộc cho các đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, Ủy viên Ủy ban kiểm tra Đảng ủy, cấp ủy các tổ chức đảng trong Đảng bộ cơ quan Ủy ban Dân tộc. Đồng chí Nguyễn Thu Minh, Phó Bí thư Đảng ủy cơ quan Ủy ban Dân tộc chủ trì Hội nghị.
Cảnh báo thủ đoạn mới của tội phạm giả mạo tin nhắn thương hiệu

Cảnh báo thủ đoạn mới của tội phạm giả mạo tin nhắn thương hiệu

Pháp luật - Sỹ Hào - 11:12, 13/12/2019
Thời gian qua, đã có nhiều người dân bị các đối tượng phạm tội dùng thủ đoạn giả mạo tin nhắn thương hiệu (SMS Brand Name) để chiếm đoạt tài sản với số tiền lớn.
Bắc Ninh, đích đến của một thành phố thông minh

Bắc Ninh, đích đến của một thành phố thông minh

Kinh tế - Việt Hà - 10:49, 13/12/2019
Từ năm 2017, Bắc Ninh nằm trong số các tỉnh đầu tiên trong cả nước triển khai xây dựng mô hình TPTM nên chưa có kinh nghiệm thực tiễn và thiếu các hành lang pháp lý, kỹ thuật và các quy định cụ thể. Việc triển khai thí điểm vừa đòi hỏi phải đáp ứng được về tiến độ để bảo đảm hiệu quả đầu tư trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, vừa đòi hỏi phải lựa chọn các giải pháp phù hợp với đặc thù của Bắc Ninh.
Bình Liêu (Quảng Ninh): Nỗ lực xóa bỏ các tập quán lạc hậu của người dân

Bình Liêu (Quảng Ninh): Nỗ lực xóa bỏ các tập quán lạc hậu của người dân

Đời sống - Xã hội - Nghĩa Hiệp - 10:43, 13/12/2019
Bằng sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, thời gian qua, huyện Bình Liêu (Quảng Ninh) đã thực hiện tốt các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, cũng như vận động đồng bào dân tộc Dao sinh sống trên địa bàn thay đổi các phong tục tập quán lạc hậu. Đến nay, nhiều hủ tục lạc hậu dần được xóa bỏ, bà con người Dao có điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, vươn lên xóa đói giảm nghèo.
Giải quyết việc làm từ OCOP

Giải quyết việc làm từ OCOP

Sản phẩm - Thị trường - Tùng Nguyên - 10:23, 13/12/2019
Hiện nay, giải quyết việc làm, tạo sinh kế cho lao động DTTS vẫn là bài toán khó ở nhiều địa phương miền núi. Mặc dù các cấp, các ngành đã rất nỗ lực nhưng tình trạng thiếu việc làm, thất nghiệp của lao động người DTTS đang ngày càng trầm trọng.
Thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong thanh niên DTTS: Cần có cơ chế, chính sách đặc thù

Thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong thanh niên DTTS: Cần có cơ chế, chính sách đặc thù

Chính sách dân tộc - Sỹ Hào - 10:17, 13/12/2019
Hỗ trợ thanh niên nông thôn, thanh niên DTTS khởi nghiệp sáng tạo là một trong những mục tiêu được Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên (LHTN) Việt Nam đề ra trong nhiệm kỳ 2019 - 2024. Để thực hiện được mục tiêu này thì cần phải kịp thời tháo gỡ những hạn chế về cơ chế, chính sách.
Nghệ An: Dân mất đất sản xuất vì dự án “treo”

Nghệ An: Dân mất đất sản xuất vì dự án “treo”

Bạn đọc - Minh Thứ - 10:09, 13/12/2019
Theo quy hoạch, trên địa bàn các huyện miền núi của tỉnh Nghệ An sẽ có nhiều khu công nghiệp, khu kinh tế (KCN, KKT) vừa và nhỏ. Theo đó, một số địa phương đã thu hồi đất sản xuất của người dân để xây dựng KCN, KKT. Điều đáng nói là, không ít diện tích bị thu hồi rồi bỏ hoang, gây lãng phí nguồn tài nguyên, còn người dân thì thiếu đất sản xuất…
Thủ tướng: Thanh niên hãy là những tinh hoa, đi đầu trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc

Thủ tướng: Thanh niên hãy là những tinh hoa, đi đầu trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc

Thời sự - PV - 17:46, 12/12/2019
Tại cuộc đối thoại với gần 1.000 thanh niên, Thủ tướng nêu rõ Chính phủ sẽ tiếp tục đồng hành cùng thanh niên Việt Nam trên mọi lĩnh vực, mọi địa bàn để đóng góp đưa những chủ nhân tương lai của đất nước phấn đấu trở thành những người hùng, người tài năng, đức độ trong thời kỳ đổi mới. “Hãy là những tinh hoa, đi đầu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thân yêu”.
Ủy ban Dân tộc: Hội thảo đánh giá kết quả thực hiện Chương trình 135 cùng các tổ chức quốc tế

Ủy ban Dân tộc: Hội thảo đánh giá kết quả thực hiện Chương trình 135 cùng các tổ chức quốc tế

Tin tức - Hiếu Anh - 17:35, 12/12/2019
Ngày 12/12 tại Khách sạn Khăn quàng đỏ -Hà Nội, Ủy ban Dân tộc đã tổ chức Hội thảo đánh giá kết quả thực hiện Chương trình 135 giai đoạn 2016 – 2020, định hướng giai đoạn sau năm 2020.