Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Dựng chòi “vượt cạn”

Thanh Hải - 12:04, 01/06/2021

Nơi thượng nguồn sông Gianh, bao phụ nữ đã từng phải dựng chòi “vượt cạn”! Họ lặng lẽ chịu đớn đau, đối mặt với bao hiểm nguy có thể đến, thậm chí là những điều xấu nhất. Tập tục ấy đến tận hôm nay vẫn chưa thể xóa hết, nó như một nốt trầm buồn nơi vùng giáp biên Dân Hóa (Minh Hóa, Quảng Bình).

Trạm trưởng Cao Xuân Tiêm cùng cán bộ quân y trong những chuyến đi về các bản xa tham khám sức khỏe cho người dân
Trạm trưởng Cao Xuân Tiêm cùng cán bộ quân y trong những chuyến đi về các bản xa tham khám sức khỏe cho người dân

Sau những căn chòi tạm…

Trong cơn mưa chiều dai dẳng, Trạm Y tế xã Dân Hóa, huyện Minh Hóa (Quảng Bình) ít người đến thăm khám hơn. Thế nên chúng tôi có nhiều thời gian để chuyện trò với Trạm trưởng- bác sĩ Cao Xuân Tiêm.

Cởi bỏ chiếc Blouse trắng, Tiêm khoe: Một sản phụ vừa được cán bộ trạm đỡ đẻ thành công. Mẹ tròn con vuông đấy. Họ đang ở kia, dưới phòng hậu sản.

Vừa lúc ấy, tiếng oa oa của đứa trẻ vang lên. Tôi đọc được trong mắt Tiêm, anh như đang vui lây với người mẹ. Nhưng rồi, Tiêm lại trầm tư, tránh ánh nhìn của tôi khi anh hướng mặt ra khoảnh sân con trước trạm phập phồng những bong bóng mưa. 

“Mỗi năm ở đây cũng có đến hơn vài chục trường hợp tự ở nhà sinh con; tự xoay xở một mình để vượt cạn. Đa phần các trường hợp này đều ở các bản xa như K-Ai, Ôốc, Tà Rà, Ba Loóc”, anh Tiêm kể.

Dân Hóa và những bản giáp ranh của xã Trọng Hóa, là địa bàn vùng biên huyện Minh Hóa - nơi sinh sống của đồng bào dân tộc Chứt, dân tộc Bru - Vân Kiều. Vì nhiều lí do như Trạm Y tế ở xa, đời sống khó khăn không có tiền thuê mượn xe chở đến trạm, nhận thức chưa đầy đủ,... nhiều phụ nữ nơi đây vẫn còn được người thân, gia đình dựng cho một chòi tạm ở góc vườn hay mé rừng để tự sinh con. 

Chúng tôi hoàn toàn bất ngờ khi anh Tiêm chia sẻ rằng, anh nhận việc ở đây từ năm 2016 và đã chứng kiến nhiều trường hợp phụ nữ tự sinh con ở nhà. Năm nào cũng có vài ba chục trường hợp tự sinh con ở nhà.

Chủ tịch UBND xã Dân Hóa, ông Đoàn Phúc Hạnh, cũng không hề dấu diếm: Năm 2020, toàn xã có 86 trẻ được sinh ra, thì có đến 30 cháu được sinh tại nhà; quý 1 năm 2021 toàn xã có 27 cháu mới sinh thì cũng đã có 13 trường hợp được sinh tại gia.

Trong số hàng trăm trường hợp tự sinh con tại nhà, khi gặp biến chứng nguy hiểm, người thân mới vội vàng “cầu cứu” cán bộ y tế xã. Và chúng tôi thật đau lòng trước những trường hợp thật đáng thương mà Tiêm thông tin: chị Hồ Thị T. (có chồng là Hồ Bông) ở bản K – Ai, tự ở nhà sinh được 5 người con, thì chỉ một cháu khỏe mạnh, một cháu bị tai biến và ba cháu đã không giữ được. Chị Hồ Thị T., ở bản K – Oóc, xã Trọng Hóa (Minh Hóa) tự ở nhà sinh được 10 người con, nhưng chỉ còn 4 cháu…

Chúng tôi còn được nghe kể lại một tập tục đáng buồn ở vùng đất này. Sau khi vượt cạn một mình ở chòi tạm, người phụ nữ phải chờ đủ thời gian nhất định rồi mới làm lễ “rửa bẩn” trước khi được đón vào nhà. 

Tảo hôn, đời sống khó khăn cùng với tập tục ấy, đã khiến nhiều phụ nữ sinh con một mình ngoài chòi riêng, mà không được chăm sóc sức khỏe sinh sản chu đáo nên những tai biến sản khoa là điều khó tránh. Cũng có người kể lại, nhiều năm trước, có  trường hợp người mẹ khi vượt cạn chẳng may không qua khỏi, đứa trẻ bắt buộc phải đi theo cùng mẹ.

Cán bộ trạm y tế xã Dân Hóa tuyên truyền vận động người dân nên đến cơ sở y tế để sinh đẻ 1
Cán bộ trạm y tế xã Dân Hóa tuyên truyền vận động người dân nên đến cơ sở y tế để sinh đẻ 1

Những cuộc gọi giữa đêm tối

Bất kể ngày hay đêm, thậm chí là cắt rừng, vượt lũ…, những y, bác sĩ trạm y tế xã Dân Hóa hiện là những bà đỡ "di động" nơi đại ngàn cho bà con người Chứt, Bru - Vân Kiều.

Sản phụ Hồ Thị Lan ở bản Tà Rà xã Dân Hóa chuyển dạ từ mờ sáng ngày 18/10/2020, khi cơn mưa rừng ập đến từ tối hôm trước biến vùng đất Tà Rà thành ốc đảo. Chồng chị Lan hốt hoảng gọi điện cho Trạm y tế với tâm trạng bất an, lo lắng. 

Có một thứ luôn được cán bộ Trạm kiểm tra hàng ngày và luôn trong tư thế sẵn sàng là bộ đồ nghề và thuốc men phục vụ cho việc hộ sinh, đỡ đẻ. Chỉ cần nhận được thông tin có sản phụ đang chuyển dạ ở nhà là chúng tôi lập tức lên đường.

Bác sỹ Cao Xuân TiêmTrạm trưởng Trạm Y tế xã Dân Hóa

Khi nhận điện thoại đến khi xuất phát, Bác sĩ Cao Xuân Tiêm cùng điều dưỡng Hồ Kinh mất chưa đầy 5 phút. Sau 2 giờ vượt dòng lũ dữ nơi thượng nguồn sông Gianh, bấm chân trên những con dốc trơn trượt… cán bộ của Trạm Y tế mới đến được nhà sản phụ Hồ Thị Lan. Và cuộc vượt cạn tại nhà của Lan đã “mẹ tròn con vuông”.

Mới đây, đêm 9/3/2021, Hồ Thị Phai (19 tuổi) ở bản Ôốc chuyển dạ, sinh con đầu lòng. Do có con lần đầu, chị Phai không tính được thời gian sinh của mình. Chỉ đến khi sản phụ Phai vỡ ối, người bắt đầu kiệt sức, thì gia đình mới gọi điện đến trạm, lúc đó đã 12 giờ đêm. 

Trực ở Trạm y tế xã Dân Hóa lúc này bác sỹ Hồ Văn Khăm và nữ hộ sinh Đinh Thị Mai. Không đắn đo, 2 cán bộ Trạm Y tế chỉ kịp cầm lấy hộp đồ nghề rồi băng rừng, lội suối đến ngay bản Ôốc. Lúc này Phai đang trong tình trạng nguy hiểm. Thật may mắn, khi bế đứa bé gái khóc oa oa trên tay, biết ca đỡ đẻ đã thành công, người nhà Phai đã vỡ òa trong hạnh phúc; lắc lắc đôi tay của cán bộ trạm y tế mà chẳng thốt nên lời.

Trước thực tế này, bằng rất nhiều cách từ tuyên truyền, vận động… của cán bộ Trạm Y tế, của chính quyền địa phương, bà con người Chứt, Bru - Vân Kiều nơi đây đã dần thay đổi nhận thức, tự tìm đến cơ sở y tế để “vượt cạn” cho an toàn. Những cuộc tuyên truyền ấy được lấy ví dụ thực tế từ chính những ca đỡ đẻ tại nhà của cán bộ trạm y tế. 

Dẫu thế, để thay đổi tập quán, nhận thức… trong một thời gian ngắn là điều không dễ dàng. Chưa kể, đời sống khó khăn, người dân không có điều kiện để đến các cơ sở y tế cũng là nguyên nhân khiến những bà đỡ di động đau đầu.

Chúng tôi rời Dân Hóa khi trời đã xẩm tối, bỏ lại sau lưng một niềm riêng chung đau đáu. Dẫu rằng, số lượng sản phụ đến Trạm Y tế để sinh nở tăng lên qua từng năm, là tín hiệu rất đáng mừng, biểu hiện cho sự thay đổi dần nhận thức; thể hiện cho niềm tin mà đồng bào Bru Vân Kiều, Chứt dành cho cán bộ trạm y tế…; Nhưng hình ảnh những căn chòi tạm mà người nhà dựng lên để người phụ nữ tự vượt cạn vẫn cứ mãi ám ảnh tôi suốt cả quãng đường rừng khi ra về...


Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Cách chăm sóc và bảo vệ trẻ em bị bệnh sởi tại nhà

Cách chăm sóc và bảo vệ trẻ em bị bệnh sởi tại nhà

Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây qua đường hô hấp, rất dễ lây và thường gặp ở trẻ em. Việc nhận biến các biểu hiện, hiểu rõ về cách phòng ngừa và điều trị bệnh sẽ giúp bệnh dễ kiểm soát, trẻ nhanh hết bệnh. Đặc biệt, nếu trẻ xuất hiện các biểu hiện bất thường khi mắc bệnh, bạn cần đưa trẻ đến bệnh viện để được hỗ trợ điều trị ngay lập tức.
Tin nổi bật trang chủ
Giải pháp chấm dứt tình trạng sạt lở vùng đồng bào DTTS Kỳ Sơn

Giải pháp chấm dứt tình trạng sạt lở vùng đồng bào DTTS Kỳ Sơn

Kỳ Sơn là huyện biên giới của tỉnh Nghệ An – đây là địa bàn hễ mưa xuống là có sạt lở. Tính sơ sơ mỗi năm, thiên tai đã làm thiệt hại của huyện hàng trăm tỷ đồng. Dẫu vậy thì những giải pháp phòng chống sạt lở của các cấp chính quyền địa phương lại gần như là “bất khả kháng”, nên sự hỗ trợ nguồn lực đầu tư lớn từ Nhà nước, từ nhiều nguồn lực và từ phía người dân để từng bước, tiến tới chấm dứt tình trạng sạt lở ở Kỳ Sơn luôn đặc biệt quan trọng.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh chủ trì cuộc họp giao ban lãnh đạo Ủy ban tháng 4 năm 2024

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh chủ trì cuộc họp giao ban lãnh đạo Ủy ban tháng 4 năm 2024

Media - BDT - 3 giờ trước
Ngày 8/5, tại trụ sở UBDT, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh đã chủ trì cuộc họp giao ban lãnh đạo Ủy ban tháng 4, triển khai công tác tháng 5 năm 2024. Tham dự cuộc họp có các Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Vinh Tơr, Y Thông, Nông Thị Hà cùng lãnh đạo các vụ, đơn vị trực thuộc UBDT.
Ủy ban Dân tộc và Tổng cục Thống kê ký kết Quy chế phối hợp công tác và chia sẻ dữ liệu, thông tin thống kê

Ủy ban Dân tộc và Tổng cục Thống kê ký kết Quy chế phối hợp công tác và chia sẻ dữ liệu, thông tin thống kê

Media - Tuấn Ninh - 4 giờ trước
Chiều 7/5, tại Hà Nội, Ủy ban Dân tộc (UBDT) và Tổng cục Thống kê (TCTK) ký kết Quy chế phối hợp công tác và chia sẻ dữ liệu, thông tin thống kê. Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Nông Thị Hà và Tổng Cục trưởng TCTK Nguyễn Thị Hương đồng chủ trì buổi lễ.
Chương trình MTQG 1719 năm 2024 ở Nghệ An: Sớm có kế hoạch phân bổ nguồn vốn sự nghiệp

Chương trình MTQG 1719 năm 2024 ở Nghệ An: Sớm có kế hoạch phân bổ nguồn vốn sự nghiệp

Công tác Dân tộc - Thanh Hải - 4 giờ trước
Hội đồng Nhân dân tỉnh Nghệ An vừa ban hành Nghị quyết số 12 ngày 22/4/2024 về việc phân bổ kinh phí sự nghiệp nguồn ngân sách Trung ương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2025, năm 2024 (Chương trình MTQG 1719). Đây là cơ sở quan trọng để các địa phương có nguồn lực thực hiện các nội dung, tiểu dự án, dự án của Chương trình MTQG 1719. Tuy nhiên, tỉnh Nghệ An cần ưu tiên xem xét, lập kế hoạch phân bổ nguồn vốn này sớm hơn, làm cơ sở cho các địa phương chủ động thực hiện.
Quy trình thi giấy phép lái xe hạng A3 và A4 từ ngày 1/6/2024

Quy trình thi giấy phép lái xe hạng A3 và A4 từ ngày 1/6/2024

Xã hội - Minh Nhật - 4 giờ trước
Khi thi Giấy phép lái xe hạng A3 và A4 thì phải trải qua những phần thi nào và bao nhiêu điểm thì đậu? Mời độc giả tham khảo bài viết dưới đây.
Hà Giang: Tổ chức Đại hội điểm Đại hội đại biểu các DTTS lần thứ IV cấp huyện

Hà Giang: Tổ chức Đại hội điểm Đại hội đại biểu các DTTS lần thứ IV cấp huyện

Công tác Dân tộc - Vũ Mừng - 4 giờ trước
Sáng 8/5, huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang đã tổ chức Đại hội đại biểu các DTTS lần thứ IV, nhiệm kỳ 2024 - 2029. Đây là Đại hội được lựa chọn làm điểm cấp huyện.
Tin trong ngày - 9/5/2024

Tin trong ngày - 9/5/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 9/5, có những thông tin đáng chú ý sau: Nguy cơ cao lũ quét, sạt lở ở vùng núi Bắc Bộ. Tour du lịch đêm mới lạ tại Vườn quốc gia Cúc Phương. Cô học trò dân tộc Mông xuất sắc giành giải Nhất tại cuộc thi "Hành trình mùa Xuân lên rừng, xuống biển. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Sẽ diễn ra chuỗi hoạt động ý nghĩa tại Ngày hội “Thanh niên công nhân - Lan tỏa năng lượng tích cực” 2024

Sẽ diễn ra chuỗi hoạt động ý nghĩa tại Ngày hội “Thanh niên công nhân - Lan tỏa năng lượng tích cực” 2024

Xã hội - Văn Hoa - Hải Đăng - 4 giờ trước
Trong tháng 5/2024, Trung ương Hội Liên Hiệp Thanh niên (LHTN) Việt Nam phối hợp với Công ty TCP Việt Nam - Nhãn hàng Red Bull tổ chức Ngày hội “Thanh niên công nhân - Lan tỏa năng lượng tích cực” năm 2024. Chuỗi ngày hội cấp Trung ương sẽ diễn ra tại 3 tỉnh thành, gồm: Đà Nẵng, Thanh Hóa và Hải Phòng.
Sóc Trăng: Gian hàng 0 đồng dành cho đồng bào nghèo khu vực biên giới

Sóc Trăng: Gian hàng 0 đồng dành cho đồng bào nghèo khu vực biên giới

Nhịp cầu nhân ái - V.Long - M.Triết - 4 giờ trước
Ngày 9/5, tại xã Lai Hòa, thị xã Vĩnh Châu (Sóc Trăng), Đồn Biên phòng Lai Hòa phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức “Gian hàng 0 đồng” dành cho người có hoàn cảnh khó trên địa bàn xã Lai Hòa. Đây là xã biên giới có trên 70% là đồng bào dân tộc Khmer.
Hoài Ân (Bình Định): Chuẩn bị tổ chức Ngày hội nông sản đặc trưng lần thứ II

Hoài Ân (Bình Định): Chuẩn bị tổ chức Ngày hội nông sản đặc trưng lần thứ II

Kinh tế - T.Nhân - 4 giờ trước
Theo UBND huyện Hoài Ân (Bình Định), Ngày hội Nông sản lần thứ II sẽ diễn ra trong 3 ngày (16 - 18/5). Đây được đánh giá là ngày hội nông sản quy mô lớn nhất tỉnh Bình Định, quy tụ 105 sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương và một số huyện lân cận.
Festival Huế 2024: Khai thác chuỗi các lễ hội đặc sắc kéo dài trong bốn mùa

Festival Huế 2024: Khai thác chuỗi các lễ hội đặc sắc kéo dài trong bốn mùa

Tin tức - Tào Đạt - 4 giờ trước
Chiều 9/5, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Ngoại giao và UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đã tổ chức Họp báo quốc tế Giới thiệu Festival Huế 2024 và Tuần lễ Festival nghệ thuật quốc tế Huế 2024.
Nhiều hoạt động sôi nổi tại Ngày hội Háng Pò

Nhiều hoạt động sôi nổi tại Ngày hội Háng Pò

Sắc màu 54 - Thúy Hồng - Tuấn Ninh - 5 giờ trước
Ngày 9/5 (tức ngày mùng 2 tháng 4 năm Giáp Thìn), tại sân chợ Pác Khuông, xã Thiện Thuật, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn, UBND huyện Bình Gia tổ chức khai mạc các hoạt động văn hóa thể thao và Ngày hội Háng Pò năm 2024.