Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nâng cao trình độ cho lao động người DTTS: Những “điểm nghẽn” trong đào tạo lao động (Bài 2)

Sỹ Hào - 09:43, 20/03/2020

Thực trạng trình độ học vấn, chuyên môn kỹ thuật (CMKT) rất thấp của phần lớn lao động DTTS ảnh hưởng đến việc làm, thu nhập đã được Báo Dân tộc và Phát triển phản ánh trong số báo 1605, ra ngày 18/3. Điều này đặt ra yêu cầu, phải nhìn thẳng vào hạn chế của công tác giáo dục, đào tạo (GD&ĐT) cho lao động DTTS lâu nay.

Đào tạo nghề cho lao động DTTS chủ yếu dưới 3 tháng, với hình thức “cầm tay chỉ việc”. (Ảnh minh họa)
Đào tạo nghề cho lao động DTTS chủ yếu dưới 3 tháng, với hình thức “cầm tay chỉ việc”. (Ảnh minh họa)

“Xóa” rồi lại “tái”

Báo cáo tổng kết năm học 2018 - 2019 của Vụ Giáo dục Thường xuyên (Bộ GD&ĐT) đã đem lại tín hiệu lạc quan khi đưa ra số liệu: Tỷ lệ dân số cả nước biết chữ đạt 97,65%. Đặc biệt, theo báo cáo này, tỷ lệ người DTTS biết chữ trong độ tuổi lao động (15 - 60 tuổi) đạt 93,44%.

Nếu số hiệu này bảo đảm độ chính xác thì quả thật rất đáng khích lệ. Bởi, từ năm 2013, Đề án “Xóa mù chữ đến năm 2020” (theo Quyết định số 692/QĐ-TTg, ngày 4/5/2013) cũng chỉ đặt mục tiêu đến năm 2020 phải nâng tỷ lệ người DTTS biết chữ đạt 86%.

Nhưng theo điều tra chính thức của Ủy ban Dân tộc và Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tỷ lệ mù chữ ở vùng DTTS hiện là 21%, chủ yếu trong độ tuổi lao động. Vậy số liệu “93,44% người DTTS biết chữ” dựa trên cơ sở nào?

Phải chăng, Vụ Giáo dục Thường xuyên đưa ra số liệu này dựa trên số liệu tổng hợp từ các địa phương trong quá trình triển khai Đề án “Xóa mù chữ đến năm 2020”; trong đó, chỉ tổng hợp số lượng người tham gia xóa mù chữ mà “quên” rà soát số học viên “tái” mù chữ?

Câu hỏi này không khó tìm đáp án nếu “mục sở thị” kết quả thực hiện xóa mù chữ ở những bản làng DTTS. Như ở bản Nóng Hao, xã Châu Thuận, huyện Quỳ Châu (Nghệ An), từ tháng 12/2015, có 9 lao động đã đạt yêu cầu xóa mù chữ. Nhưng trong một lần thực tế mới đây tại bản Nóng Hao, chúng tôi ghi nhận chỉ còn 5 người đánh vần, đọc chữ được; 4 người đã tái mù chữ. Nguyên nhân chính là do học chữ xong, họ suốt ngày lên nương, lên rẫy, không đọc, không viết nên bị quên.

Đào tạo “dưới chuẩn”

Lâu nay, một thói quen trong suy nghĩ của rất nhiều lao động DTTS, là chỉ cần có sức khỏe, có đất sản xuất, có vốn… là có sinh kế ổn định; học vấn không mấy quan trọng. Nhưng thực tế, trình độ học vấn có mối liên hệ chặt chẽ với mức độ giàu nghèo của từng gia đình.

Kết quả điều tra dân số và nhà ở năm 2019 của Tổng cục Thống kê (TCTK) cho thấy, trong 100 lao động cùng tham gia sản xuất nông nghiệp nhưng chưa tốt nghiệp tiểu học thì có 32,2 người có mức sống “nghèo nhất”; nếu tốt nghiệp tiểu học thì còn 30,3 người. Số lao động có mức sống “nghèo nhất” giảm dần theo trình độ học vấn được nâng lên (tốt nghiệp THCS là 24,6 người; tốt nghiệp THPT là 7,6 người; trên THPT là 5,3 người).

Trong khi đó, như kỳ báo trước đã phản ánh, trình độ học vấn của lao động DTTS rất thấp. Điều này phần nào lý giải vì sao vùng đồng bào DTTS vẫn là “lõi nghèo” của cả nước, dù những năm qua đã được thụ hưởng rất nhiều chính sách giảm nghèo.

Cùng với hạn chế về giáo dục phổ thông, đại đa số lao động DTTS không có trình độ CMKT. Mặc dù nhiều năm này, chỉ tiêu “lao động qua đào tạo” luôn được đặt ra trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương, nhưng việc đào tạo chủ yếu ngắn hạn (dưới 3 tháng). Trong khi đó, mức đầu tiên để tính trình độ CMKT của lao động là “sơ cấp” (3 tháng trở lên, có văn bằng, chứng chỉ).

Cùng với những hạn chế đã bộc lộ trong công tác đào tạo nghề dưới 3 tháng, thì việc không xem đây là một bậc của trình độ CMKT nên TCTK đưa ra số liệu đáng lo ngại về chất lượng nguồn lao động người DTTS. Cụ thể, theo số liệu của TCTK, khu vực Trung du miền núi phía Bắc hiện có 81,9% dân số từ 15 tuổi trở lên không có CMKT; tỷ lệ này ở khu vực Tây Nguyên là 86,1%, ở Đồng bằng sông Cửu Long là 90,3%.

Trước những thách thức về thị trường, việc làm… trong thời đại 4.0, có ý kiến cho rằng, chỉ tiêu “lao động qua đào tạo” một cách chung chung đã hết thời kỳ lịch sử; việc đào tạo CMKT cho lao động, nhất là lao động DTTS, phải được tiếp cận ở góc độ khác phù hợp hơn. Nội dung này sẽ được Báo Dân tộc và Phát triển phản ánh trong số báo tiếp theo.

Tin cùng chuyên mục
Nâng cao trình độ cho lao động DTTS: Đào tạo để chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp (Bài cuối)

Nâng cao trình độ cho lao động DTTS: Đào tạo để chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp (Bài cuối)

Nước ta đang ở thời kỳ “dân số vàng” khi có khoảng 56,1/96 triệu người đang trong độ tuổi lao động. Nhưng tình trạng già hóa dân số cũng đang “gõ cửa”. Để đáp ứng nhu cầu thị trường, việc làm trong thời kỳ mới, yêu cầu đặt ra là phải có lộ trình đào tạo lao động mang tầm chiến lược.
Tin nổi bật trang chủ
Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk): “Cấp tốc chi viện” tuyến đầu chống dịch Covid - 19

Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk): “Cấp tốc chi viện” tuyến đầu chống dịch Covid - 19

Nhịp cầu nhân ái - PV - 16:18, 02/04/2020
Chung tay cùng Chính phủ và xã hội, Vinamilk đã liên tiếp thực hiện nhiều hoạt động đồng hành và tiếp sức cho các “anh hùng áo trắng” trong cuộc chiến với dịch bệnh. Ngày 31/3, Vinamilk đã ủng hộ các sản phẩm dinh dưỡng có tổng trị giá 1 tỷ đồng cho khoảng 3.500 các y bác sĩ, nhân viên y tế và bệnh nhân nội trú tại Bệnh viện Bạch Mai trong giai đoạn bệnh viện đang bị cách ly.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kêu gọi đồng bào cả nước hăng hái tham gia hiến máu cứu người

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kêu gọi đồng bào cả nước hăng hái tham gia hiến máu cứu người

Thời sự - PV - 12:45, 02/04/2020
Năm 2020 là tròn 20 năm Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định lấy ngày 7/4 hàng năm là Ngày "Toàn dân hiến máu tình nguyện" (7/4/2000 - 7/4/2020). Nhân dịp này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã gửi Thư tới đồng bào, đồng chí và chiến sĩ cả nước. Báo Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn bức thư:
Lập 30 chốt giám sát người và xe vào Thủ đô Hà Nội từ 18h chiều nay

Lập 30 chốt giám sát người và xe vào Thủ đô Hà Nội từ 18h chiều nay

Thời sự - PV - 12:20, 02/04/2020
Từ 18 giờ chiều nay (2/4) Hà Nội sẽ có 30 điểm chốt liên ngành tại các cửa ngõ ra vào Thủ đô, đảm bảo thực hiện nghiêm cách ly xã hội phòng Covid-19.
Có một Đền Hùng ở Kiên Giang

Có một Đền Hùng ở Kiên Giang

Sắc màu 54 - Phan Thị Anh Thư - 10:48, 02/04/2020
Từ năm 2010, Kiên Giang chọn Lễ hội Đền Hùng Tân Hiệp là 1 trong 8 lễ hội tiêu biểu của tỉnh. Hàng năm, khu di tích lịch sử - văn hóa Đền Hùng tại Tân Hiệp đã đón hàng ngàn lượt khách về thăm viếng, số lượng khách tham quan du lịch không ngừng tăng lên.
Gói hỗ trợ chưa có tiền lệ cho hàng triệu người dân trong COVID-19

Gói hỗ trợ chưa có tiền lệ cho hàng triệu người dân trong COVID-19

Thời sự - PV - 10:31, 02/04/2020
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định, Chính phủ thống nhất cao với nội dung dự thảo Nghị quyết, giao các bộ chức năng rà soát, tiếp thu các ý kiến tại phiên họp để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành theo thầm quyền.
Các ĐBQH sát cánh cùng cả nước phòng chống dịch COVID-19

Các ĐBQH sát cánh cùng cả nước phòng chống dịch COVID-19

Thời sự - PV - 20:25, 01/04/2020
Thực hiện Lời kêu gọi của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng toàn dân đoàn kết để chiến thắng đại dịch COVID-19, ngày 1/4, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đã có thư gửi các đại biểu Quốc hội Việt Nam (ĐBQH).
Thủ tướng:

Thủ tướng: "Chúng ta không gục ngã mà vẫn tăng trưởng"

Thời sự - PV - 17:50, 01/04/2020
Phát biểu tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 3, Thủ tướng nhấn mạnh: "Trong bối cảnh dịch bệnh, chúng ta không gục ngã mà vẫn tăng trưởng đứng đầu khu vực ASEAN".
Chương trình phục hồi thu nhập ở Bá Thước (Thanh Hóa): Huyện sẽ chỉ đạo các đơn vị vào cuộc kiểm tra

Chương trình phục hồi thu nhập ở Bá Thước (Thanh Hóa): Huyện sẽ chỉ đạo các đơn vị vào cuộc kiểm tra

Bạn đọc - Quỳnh Trâm - 15:38, 01/04/2020
Vừa qua, Báo Dân tộc và Phát triển đã đăng tải bài viết: “Thanh Hóa: Chương trình phục hồi thu nhập liệu có tạo được sinh kế cho người dân?”. Bài viết phản ánh về một số bất cập trong Dự án phục hồi thu nhập quốc lộ 217 trên địa bàn huyện Bá Thước (Thanh Hóa). Sau khi Báo đăng, ngày 31/3, ông Võ Minh Khoa, Phó Chủ tịch UBND huyện Bá Thước (Thanh Hóa) đã ký Công văn số 539/UBND-NN để báo cáo UBND tỉnh Thanh Hóa và một số cơ quan báo chí phản ánh vụ việc.
Thủy điện tích nước giữa mùa khô: Xem lại quy trình vận hành thủy điện

Thủy điện tích nước giữa mùa khô: Xem lại quy trình vận hành thủy điện

Bạn đọc - Khánh Thư - 10:51, 01/04/2020
Giữa mùa khô, 108,7ha cây trồng ở xã Tân Lập, huyện Kon Rẫy (Kon Tum) bị héo úa, một số diện tích đã bị chết do thiếu nước tưới. Nguyên nhân chính là do nhà máy thủy điện chặn dòng tích nước để nghiệm thu một số hạng mục!?.
Giỗ Tổ Hùng Vương 2020: Thiêng liêng hai tiếng “Đồng bào”

Giỗ Tổ Hùng Vương 2020: Thiêng liêng hai tiếng “Đồng bào”

Sự kiện - Bình luận - Sỹ Hào - 10:36, 01/04/2020
Những giá trị tinh thần thiêng liêng của ngày Giỗ tổ Hùng Vương gói trọn trong hai tiếng “đồng bào”. Năm nay, “nghĩa đồng bào” một lần nữa được hiệu triệu, khi ngày Quốc lễ diễn ra đúng thời điểm cả nước “tổng tiến công” phòng, chống đại dịch toàn cầu Covid-19.