Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Về Tây Bắc vui Tết Khù Sự Chà

PV - 15:44, 30/01/2019

Tại Điện Biên, người Hà Nhì sinh sống tại 4 xã vùng giáp biên của huyện Mường Nhé là: Sín Thầu, Chung Chải, Sen Thượng và Leng Su Sìn, thuộc hai nhóm là Hà Nhì Lạ Mí và Hà Nhì Cồ Chồ. Hiện nay, người Hà Nhì tại Điện Biên vẫn bảo tồn, lưu giữ, được nhiều lễ nghi mang đậm sắc thái văn hóa dân tộc độc đáo như: Lễ tết tháng 2 (gạ ma thú); lễ cầu mưa; lễ cúng rừng... Đặc biệt là việc giữ gìn, thường xuyên tổ chức lễ Tết Khù Sự Chà (còn có tên gọi khác “Hồ Sự Chà”- tết cơm mới)- Tết cổ truyền có không gian văn hóa đặc sắc nhất của người Hà Nhì.

Năm nay, người Hà Nhì tại xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé, ăn Tết Khù Sự Chà vào ngày Thìn (con rồng), ngày cuối cùng của tháng cuối năm. Đây là thời điểm mùa màng đã thu hoạch xong, người dân khép lại một năm học tập, lao động sản xuất hăng say, để đoàn tụ bên gia đình, báo hiếu tiên tổ, các bậc sinh thành và vui chơi, thăm hỏi người thân, bạn bè. Thời gian vui chơi đón Tết thường kéo dài ít nhất trong 3 ngày, khi đó mọi người cùng chúc cho nhau những điều may mắn, tốt đẹp nhất, qua đó thêm thắt chặt tình đoàn kết bản làng.

Ông Pờ Chinh Phạ, Phó Chủ tịch xã Sín Thầu cho biết: Sín Thầu có gần 320 hộ dân, hơn 1.400 nhân khẩu, sinh sống ở 7 bản, trong đó cộng đồng dân tộc Hà Nhì chiếm đến 96%. Hàng chục năm trước, Sín Thầu là vùng đất khó, mãi đến năm 2007 mới có đường ô tô từ trung tâm huyện Mường Nhé vào xã, đến năm 2012 điện lưới quốc gia cũng mới “chạm” đến các bản rất khó khăn, là Tá Miếu và Tả Cố Khừ. Đến nay, quá khứ một thời về cái đói, cái nghèo luôn đeo bám bản, làng đã không còn nữa.

Những ngày diễn ra Tết Khù Sự Chà, du khách phương xa đến bản được tiếp đón nồng hậu như người thân sau bao ngày đi xa trở về. Những ngày diễn ra Tết Khù Sự Chà, du khách phương xa đến bản được tiếp đón nồng hậu như người thân sau bao ngày đi xa trở về.

Trong những năm qua, kinh tế của xã liên tục tăng trưởng, diện mạo nông thôn đổi thay, tổng lương thực bình quân đầu người đạt hơn 400kg/người/năm. Đến nay thu nhập bình quân của bà con đạt gần 30 triệu đồng/năm; địa phương đã đạt 15/19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới… Những thành quả đó càng tạo niềm vui, giúp cho bà con dân tộc Hà Nhì đón Tết năm nay càng đong đầy, no ấm hơn.

Trước Tết một ngày, khi sương đêm còn chưa tan hết, cái rét ngọt của miền biên viễn vẫn đang phủ khắp các bản làng, thì người dân Hà Nhì ở các bản, làng nơi đây đã thức giấc dọn dẹp nhà cửa, sân ngõ, ruộng vườn chuẩn bị đón Tết. Lối đi đấu nối giữa các cụm cư dân cũng được dọn dẹp sạch sẽ khi mặt trời vừa ló rạng trên dãy núi uy nghiêm, kỳ vĩ. Những bếp lửa bập bùng cũng được nhóm lên, soi rõ những khuôn mặt của những mẹ, những chị, những em gái tảo tần người Hà Nhì khi hối hả làm bánh trôi (“chà lẹ”) để đặt lên bàn thờ gia tiên trong ngày tết đầu tiên. Đây cũng là nghi thức cúng bái để thông báo, mời tổ tiên về ăn Tết cùng với con cháu, bởi theo quan niệm của người Hà Nhì, bánh trôi là món ăn đầu tiên không thể thiếu, để tổ tiên ăn “lót dạ” trước khi về ăn Tết vui cùng gia chủ.

Khi gia chủ làm lý, cúng lễ xong, mọi người trong gia đình sẽ ăn bánh trôi rồi tiến hành mổ lợn. Trong Tết Khù Sự Chà, thịt lợn là lễ vật chính dâng cúng tổ tiên nên bắt buộc các gia đình đều cũng phải có, nếu vì hoàn cảnh khó khăn thì gia chủ phải đi xin của anh em trong họ tộc. Điều đặc biệt, người Hà Nhì chỉ mổ lợn ăn Tết trong ngày đầu tiên của Tết truyền thống hoặc ngày thứ ba, không mổ vào ngày thứ hai. Bởi theo quan niệm của người Hà Nhì, ngày đầu tiên ăn tết là ngày Thìn (rồng), ngày thứ hai là ngày Tỵ (rắn)-xung khắc với Hợi (lợn), nếu mổ lợn vào ngày xung khắc, sau này gia chủ sẽ không nuôi được lợn, gặp trắc trở trong chăn nuôi. Lợn mổ xong, gia chủ sẽ cắt mỗi thứ một ít, đem luộc chín rồi sắp bày lên mâm cùng với các lễ vật như bát cơm, củ gừng… để cúng khấn tổ tiên. Khi chủ nhà cúng xong, mọi thành viên trong gia đình cùng quỳ trước bàn thờ khấn vái. Số thịt lợn còn lại sau khi mổ lợn, một phần sẽ được chủ nhà chế biến thành các món ăn để đón, đãi khách đến thăm, chúc tết gia đình và phần khác sẽ được cất giữ, bảo quản bằng cách thức riêng để dùng lâu dài trong những ngày sau Tết.

Bánh trôi “chà lẹ” làm từ nguyên liệu bột nếp nương để thờ cúng gia tiên trong những ngày Tết. Bánh trôi “chà lẹ” làm từ nguyên liệu bột nếp nương để thờ cúng gia tiên trong những ngày Tết.

Trong ngày thứ hai và thứ ba của Tết Khù Sự Chà mọi người trong bản sẽ cùng nhau giã bánh dày (“gạ bạ”) và diễn ra các hoạt động vui chơi, giao lưu, thăm hỏi, chúc tết. Trong những ngày này, khắp bản làng đều vọng lên tiếng giã bánh dày thậm thịch, nhịp nhàng. Trong mẻ bánh giã đầu tiên, chủ nhà sẽ nặn một chiếc bánh tròn đều, đẹp nhất để đem cúng mời tổ tiên rồi sau đó mời mọi người trong gia đình cùng thưởng thức.

Đến miền sơn cước Sín Thầu trong những ngày diễn ra Tết Khù Sự Chà, du khách phương xa đều trở thành những “người con của bản”, được tiếp đón nồng hậu như người thân sau bao ngày đi xa trở về. Do đó, nhà nào càng nhộn nhịp khách ra vào trong không khí vui tươi, phấn khởi, ấm áp tình thân, bạn hữu, dòng tộc thì sẽ càng may mắn.

Ngoài ra, cũng sẽ được hòa mình trong không gian văn hóa; trải nghiệm tập quán sinh hoạt, ẩm thực, văn hóa tâm linh; đắm mình trong những câu hát dân ca, dân vũ, những điệu múa xòe, múa nón mô phỏng hoạt động lao động, sản xuất và trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày; được chơi những trò chơi dân gian truyền thống, độc đáo của người dân nơi đây.

Hiện nay, Tết cổ truyền Khù Sự Chà của người Hà Nhì vẫn được người dân nơi đây trao truyền qua các thế hệ, lưu giữ được những nét đẹp truyền thống, những giá trị văn hóa tiêu biểu của dân tộc, thể hiện tấm lòng thành kính, hiếu thuận của con cháu với tổ tiên và sự đoàn kết, cố kết cộng đồng nơi biên cương Tổ quốc.

VŨ LỢI

Tin cùng chuyên mục
Ninh Thuận: “Rẽ sóng” cho du lịch cộng đồng phát triển

Ninh Thuận: “Rẽ sóng” cho du lịch cộng đồng phát triển

Ninh Thuận nằm ở cực Nam Trung bộ, với nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch, như: Bờ biển dài quanh năm nắng gió, nhiều đồi cát hoang sơ và sắc màu đa văn hóa của các dân tộc... Đó đều là những điều kiện tốt để Ninh Thuận đầu tư, khai thác phát triển du lịch hiệu quả.
Tin nổi bật trang chủ
Vì hạnh phúc của học trò nơi vùng cao

Vì hạnh phúc của học trò nơi vùng cao

Giáo dục - Nguyễn Thế Lượng - 15:36, 21/10/2019
Hạnh phúc của thầy, cô giáo vùng cao chính là niềm vui của học trò. Bằng tình yêu thương, tâm huyết, thông qua những việc làm cụ thể, các thầy cô đã giúp các em học sinh bán trú bớt đi những khó khăn, thiếu thốn để có thêm động lực vươn lên trong học tập, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục cho vùng DTTS và miền núi.
Nuôi heo đất giúp bạn đến trường

Nuôi heo đất giúp bạn đến trường

Giáo dục - Hoàng Quý - 14:42, 21/10/2019
Phong trào giúp bạn nghèo đến trường từ lâu đã trở thành hoạt động thường niên của thầy và trò các trường trên địa bàn tỉnh Yên Bái, góp phần quan trọng giáo dục ý thức tiết kiệm, tinh thần sẻ chia của học sinh.
Lai Châu: Triển khai đồng bộ các giải pháp cải cách hành chính

Lai Châu: Triển khai đồng bộ các giải pháp cải cách hành chính

Pháp luật - Trọng Bảo - 11:52, 21/10/2019
Thời gian qua, dù đã có nhiều cố gắng trong việc cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, thu hút các nhà đầu tư, tuy nhiên, chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của tỉnh Lai Châu luôn ở mức thấp so với cả nước, xếp từ 60 đến 62/63 tỉnh, thành phố trong cả nước. Để khắc phục thực trạng này, Lai Châu đã và đang triển khai nhiều giải pháp đột phá trong công tác cải cách hành chính (CCHC), hướng tới một nền hành chính dân chủ, trong sạch, chuyên nghiệp…
Đẩy mạnh thực hiện mục tiêu y tế - dân số

Đẩy mạnh thực hiện mục tiêu y tế - dân số

Sức khỏe - Hoàng Quý - 11:36, 21/10/2019
Thời gian qua, nhờ triển khai và thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật. Tuy nhiên, Chương trình mục tiêu y tế - dân số giai đoạn 2016 - 2020 cũng đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức về sức khỏe của người dân trong quá trình phát triển.
Sơn La: Tăng cường quản lý sử dụng thuốc BVTV

Sơn La: Tăng cường quản lý sử dụng thuốc BVTV

Đời sống - Xã hội - Thúy Hồng - 11:26, 21/10/2019
Triển khai các mô hình thí điểm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) an toàn, tổ chức thu gom bao gói thuốc BVTV đúng nơi quy định, hướng dẫn sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu quả… là cách mà tỉnh Sơn La đang triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng nông sản và bảo vệ môi trường.
Lễ tuyên dương học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số xuất sắc, tiêu biểu năm 2018

Lễ tuyên dương học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số xuất sắc, tiêu biểu năm 2018

Tối 25/11, Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên DTTS xuất sắc, tiểu biểu năm 2018 với chủ đề “ Đường đến ước mơ” được tổ chức tại Nhà Hát Lớn (Hà Nội) và truyền hình trực tiếp trên kênh VTV2 của Đài Truyền hình Việt Nam.
Bình Định: Chậm cấp sổ đỏ đất rừng cho các hộ DTTS nghèo

Bình Định: Chậm cấp sổ đỏ đất rừng cho các hộ DTTS nghèo

Bạn đọc - Thành Nhân - 11:01, 21/10/2019
Thời gian vừa qua, tỉnh Bình Định đã tích cực trong việc giao đất giao rừng cho hộ đồng bào DTTS nghèo. Tuy nhiên, do thiếu kinh phí đo đạc, nên việc cấp sổ đỏ cho các hộ dân được giao đất còn rất chậm. Vấn đề này kéo theo nhiều hệ lụy trong thực tế.
Ý tưởng nâng giá trị nông sản của học sinh DTTS

Ý tưởng nâng giá trị nông sản của học sinh DTTS

Khoa học - Công nghệ - Nghĩa Hiệp - 10:57, 21/10/2019
Với mong muốn nâng tầm giá trị nông sản địa phương, nhóm học sinh DTTS của Trường THPT Lộc Bình (Lạng Sơn) đã nghiên cứu, chế tạo ra nhiều sản phẩm từ khoai. Ý tưởng của nhóm đã đạt nhiều giải cao trong các cuộc thi cấp tỉnh, cấp quốc gia.
Già làng Kôn Pruôi giữ hồn dân tộc nơi đại ngàn

Già làng Kôn Pruôi giữ hồn dân tộc nơi đại ngàn

Đời sống - Xã hội - Minh Thứ - 10:26, 21/10/2019
Ở bản Cu Tài 1, xã A Bung, huyện Đakrông (Quảng Trị), già làng Kôn Pruôi (82 tuổi) được bà con yêu mến kính trọng. Hiện nay, ông được xem như người giữ hồn người Pa Kô (thuộc dân tộc Tà-ôi) nơi đây.
Thịt nướng ống tre

Thịt nướng ống tre

Sắc màu 54 - BTK - 10:22, 21/10/2019
Đây là cách nấu truyền thống từ xưa và phổ biến của nhiều DTTS sống dọc dãy Trường Sơn - Tây Nguyên như Cơ-tu, Jrai, Ê-đê, M’nông, Mạ, Bru-Vân Kiều… Người M’nông trên địa bàn tỉnh Đăk Nông thường nướng thịt trong ống tre.
Ninh Thuận: “Rẽ sóng” cho du lịch cộng đồng phát triển

Ninh Thuận: “Rẽ sóng” cho du lịch cộng đồng phát triển

Sắc màu 54 - Thành Nhân - 09:55, 21/10/2019
Ninh Thuận nằm ở cực Nam Trung bộ, với nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch, như: Bờ biển dài quanh năm nắng gió, nhiều đồi cát hoang sơ và sắc màu đa văn hóa của các dân tộc... Đó đều là những điều kiện tốt để Ninh Thuận đầu tư, khai thác phát triển du lịch hiệu quả.