Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nhà “Kiều học” Nguyễn Khắc Bảo

Đông Khánh - 10:07, 14/10/2020

Ông Nguyễn Khắc Bảo, sinh năm 1947 ở phường Tiền An, TP. Bắc Ninh (Bắc Ninh) không chỉ danh tiếng trong nghề bốc thuốc nam gia truyền mà còn được mệnh danh là nhà “Kiều học”, nhà giáo, nhà sưu tập đồ cổ, nhà ngôn ngữ học… Ông đã “cả gan” sửa Truyện Kiều và được các tạp chí chuyên ngành Hán Nôm, Ngôn ngữ, Văn học ghi nhận đăng tải, được các nhà “Kiều học” trong nước đánh giá cao.

Nhà “Kiều học” Nguyễn Khắc Bảo

Cơ duyên với Truyện Kiều

Là chủ hiệu thuốc đông y có tiếng (hiệu Cao Chọi) nhưng ông Bảo lúc nào cũng tự nhận mình là “vô sản” bởi hơn chục năm nay, hễ kiếm được đồng nào là ông lại đem “nướng” hết vào việc “chơi Kiều” và sưu tầm cổ vật.

Mấy chục năm qua, ông Nguyễn Khắc Bảo luôn chuyên tâm nghiên cứu, tìm hiểu truyện Kiều. Ông đã chứng minh và làm sáng tỏ nhiều vấn đề mà giới khoa học đã thừa nhận. Theo ông Bảo, bản dịch quốc ngữ Truyện Kiều do học giả Đào Duy Anh biên soạn năm 1979 được truyền bá và thông dụng nhất hiện nay, thế nhưng ít ai biết rằng, ông Bảo đã sửa đến 918 chữ ở 701 câu trong đó, với tinh thần “Câu chữ nào của Nguyễn Du xin trả lại cho Nguyễn Du”.

Xuất thân trong gia đình làm nghề thuốc Đông y gia truyền, lúc nhỏ ông Bảo được ông nội và cha dạy cho ít chữ Hán, nhưng lớn lên lại gắn bó với nghề giáo, dạy môn Toán. Khi về “hưu non”, ông tiếp tục hành nghề Đông y. Ông lôi tất cả các đơn thuốc cổ của tư gia ra để nghiên cứu. Ngặt nỗi, đơn thuốc, sách thuốc toàn viết bằng chữ Hán Nôm, không có giáo trình dạy chữ Nôm, ông bèn nghĩ đến cuốn “Truyện Kiều” bằng chữ Nôm mà các cụ để lại. Vậy là ông đi mua thêm một quyển Kiều bằng chữ Quốc ngữ để đối chiếu và tình cờ phát hiện có một số từ trong Truyện Kiều chữ Nôm khác với Truyện Kiều chữ Quốc ngữ.

Tìm hiểu rộng thêm, ông thấy Truyện Kiều có khá nhiều dị bản nên ông quyết tâm tìm tòi, phát hiện và lý giải những điểm sai hoặc chưa phù hợp của một số bản dịch Truyện Kiều đang được lưu hành phổ biến.

Ông Nguyễn Khắc Bảo đã có trên 20 năm sưu tầm, nghiên cứu, chỉnh sửa lại bản dịch Truyện Kiều.
Ông Nguyễn Khắc Bảo đã có trên 20 năm sưu tầm, nghiên cứu, chỉnh sửa lại bản dịch Truyện Kiều.

Nhà “Kiều học”

Ngôi nhà nhỏ của ông lang Chọi cất giữ một gia sản đáng giá gồm 45 bản Kiều nôm, cùng một bản Kiều chữ Quốc ngữ cổ nhất của học giả Trương Vĩnh Ký, in năm 1875. Trong hành trình sưu tầm các bản Kiều cổ, ông đã đi đến nhiều vùng miền khác nhau, có bản Kiều, ông phải nhờ người quen Photo từ một thư viện bên Anh quốc.

Hơn 20 năm đi sưu tầm, nghiên cứu Truyện Kiều, ông Bảo đã có trong tay một loạt bản Truyện Kiều được in bởi những nhà xuất bản nổi tiếng như: Bảo Hoa Các; Chu Mạnh Trinh, năm 1906; Phúc An Hiệu, năm 1933 do Tiên điền lễ Tham Nguyễn Hầu soạn; Liễu Văn Đường, năm 1866, năm 1871; Thịnh Mĩ Đường và Quan Văn Đường, năm 1879; Văn Nguyên Đường 1879... Đó cũng là cơ sở để ông làm sáng tỏ nhiều vấn đề còn chưa chuẩn xác của các bản dịch Truyện Kiều.

Ông Bảo đưa ra ví dụ, ở câu thứ 1951-1952, đoạn Thúc Sinh tâm sự với Thúy Kiều ở Quan Âm các, các bản Kiều quốc ngữ đều chép rằng: “Quản chi lên thác xuống ghềnh/Cũng toan sống thác với tình cho xong” ông Bảo đã chữa thành: “Quản chi trên các, dưới duềnh/Cũng toan sống thác với tình cho xong”. Ông lập luận: “Tôi đã căn cứ vào 20 bản Kiều cổ, đều thấy mặt chữ ghi là “trên các dưới duềnh”. Tìm hiểu thêm thì được biết có điển tích “Dương Hùng đầu các nhi tử - Khuất Nguyên tự trầm Mịch La”. Dương Hùng là một nhà nho đời Hán, do xấu hổ vì sự phản bội của mình mà đâm đầu từ trên gác xuống. Còn vị quan thanh liêm Khuất Nguyên do sự oan khuất mà phải gieo mình xuống sông Mịch La tự vẫn. Ở đây, Thúc Sinh ngụ ý nói với Kiều là mình không quản ngại việc “nhảy lầu” hay “trầm mình”, song vì chưa có con nối dõi (Tông đường chút chửa cam lòng/Cắn răng bẻ một chữ đồng làm hai) nên chưa thể chết.

Còn nếu như Thúc Sinh nói là “lên thác xuống ghềnh” thì có nghĩa anh ta sẽ chấp nhận vượt mọi gian khó, chông gai để sát cánh cùng Thúy Kiều, chứ có đâu lại khuyên Thúy Kiều “Liệu mà cao chạy xa bay/Ái ân ta có ngần này mà thôi” - một cách vô trách nhiệm như thế”…

Năm 2004, ông Bảo được mời dự Hội nghị quốc tế về chữ Nôm và trình bày bản tham luận “Phiên âm chính xác Truyện Kiều để bảo tồn từ ngữ cổ của tiếng Việt”, trong đó công bố phục nguyên 21 câu Kiều theo 41 bản Kiều Nôm có trong bộ sưu tập của ông. Bản tham luận đã gây được nhiều chú ý của dư luận. Năm 2010, ông được bầu làm Phó Chủ tịch Hội Kiều học Việt Nam và hiện vẫn đang tích cực đóng góp cho xã hội, với công việc chữa bệnh theo phương pháp Đông y và nghiên cứu Truyện Kiều.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh và các Anh hùng liệt sĩ

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh và các Anh hùng liệt sĩ

Thời sự - PV - 8 giờ trước
Nhân kỷ niệm 134 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2024), sáng 18/5, Đoàn đại biểu Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch nước, Quốc hội, Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã đặt vòng hoa, vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh và dâng hương, tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại Đài Tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ trên đường Bắc Sơn.
Quảng Nam: Bắt quả tang vụ vận chuyển trái phép lô gỗ xá xị hơn 3 tỷ đồng

Quảng Nam: Bắt quả tang vụ vận chuyển trái phép lô gỗ xá xị hơn 3 tỷ đồng

Pháp luật - T.Nhân-H.Trường - 11 giờ trước
Ngày 17/5, thông tin từ Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an tỉnh Quảng Nam) cho biết đang tiếp tục xác minh, xử lý một vụ vận chuyển lâm sản trái phép có trị giá ước tính hơn 3 tỷ đồng.
Bình Định: Khai mạc ngày hội nông sản huyện Hoài Ân lần thứ II

Bình Định: Khai mạc ngày hội nông sản huyện Hoài Ân lần thứ II

Kinh tế - T.Nhân-H.Trường - 11 giờ trước
Tối 17/5, UBND huyện Hoài Ân (Bình Định) tổ chức lễ khai mạc Ngày hội Nông sản lần II năm 2024. Đây là hoạt động nhằm tôn vinh thành quả lao động của bà con nông dân trong vùng, đồng thời quảng bá hình ảnh “thủ phủ trái cây” của Bình Định đến với đông đảo bạn bè trong và ngoài nước.
Trăn trở về một miền di sản: Nguy cơ biến mất của nhiều di sản (Bài 1)

Trăn trở về một miền di sản: Nguy cơ biến mất của nhiều di sản (Bài 1)

Phóng sự - Thanh Hải - 11 giờ trước
LTS: Trầm tích văn hóa vùng DTTS không những là đặc trưng của lịch sử văn hóa và con người vùng đất ấy. Mà chính điều đó còn phản chiếu một miền di sản đồ sộ với bề dày ngàn năm. Nhưng, sự khốc liệt của thời gian, xu thế hội nhập đã khiến nhiều di sản không tránh khỏi phai mòn theo tháng năm, thậm chí biến mất trong đời sống.
Hà Giang: Lan tỏa việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Hà Giang: Lan tỏa việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Thời sự - Minh Thu - 12 giờ trước
Thời gian qua, việc thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã được các cấp, ngành, địa phương trong tỉnh Hà Giang triển khai sâu rộng. Từ đó, tạo động lực lan tỏa mạnh mẽ trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân, góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Tin trong ngày - 17/5/2024

Tin trong ngày - 17/5/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 17/5, có những thông tin đáng chú ý sau: Chủ tịch Hồ Chí Minh - Linh hồn của cách mạng Việt Nam. Tránh bị lừa đảo tham gia chương trình lao động nông nghiệp tại Australia. Cao Bằng phát động cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo lần thứ nhất. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Sao Mai Huyền Trang phát hành MV

Sao Mai Huyền Trang phát hành MV "Nợ ân tình để tìm hình của nước" mừng sinh nhật Bác

Tin tức - Thanh Nguyên - 12 giờ trước
Nhân dịp kỷ niệm 134 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2024), Sao Mai Huyền Trang phát hành MV về Bác với tên gọi "Nợ ân tình để tìm hình của nước".
“Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”

“Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”

Tin tức - Mỹ Dung - 12 giờ trước
Ngày 17/5, tại Tp. Cẩm Phả, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1 (CSB1) phối hợp với Ban Dân vận Tỉnh ủy Quảng Ninh và Tp. Cẩm Phả tổ chức chương trình “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân” năm 2024.
Gỡ vướng trong công tác phân loại, thu gom, xử lý chất thải rác thải sinh hoạt

Gỡ vướng trong công tác phân loại, thu gom, xử lý chất thải rác thải sinh hoạt

Xã hội - Toàn Thắng - 12 giờ trước
Tiến sĩ Nguyễn Linh Ngọc, Chủ tịch Hội Nước sạch và Môi trường Việt Nam nhận định, phân loại rác thải sinh hoạt sẽ mang lại lợi ích lâu dài nhưng sẽ là vấn đề khó khăn trước mắt ngay ở cả thành thị lẫn nông thôn...
Thông cáo báo chí ngày làm việc thứ 2 của Hội nghị Trung ương 9, khóa XIII

Thông cáo báo chí ngày làm việc thứ 2 của Hội nghị Trung ương 9, khóa XIII

Thời sự - PV - 12 giờ trước
Ngày 17/5, tại Hà Nội, Ban Chấp hành Trung ương Đảng làm việc tại tổ thảo luận về Đề cương Báo cáo tổng kết công tác xây dựng Đảng và thi hành Điều lệ Đảng trình Đại hội XIV của Đảng.
Tin trong ngày - 17/5/2024

Tin trong ngày - 17/5/2024

Media - BDT - 20:00, 17/05/2024
Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 17/5, có những thông tin đáng chú ý sau: Chủ tịch Hồ Chí Minh - Linh hồn của cách mạng Việt Nam. Tránh bị lừa đảo tham gia chương trình lao động nông nghiệp tại Australia. Cao Bằng phát động cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo lần thứ nhất. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.