Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Đón Tết với người T’rin

Lê Phương - 00:12, 29/01/2020

Trong tiết trời se lạnh của những ngày đầu Xuân, chúng tôi ngược đường rừng đến xã Yang Ly, huyện Khánh Vĩnh (Khánh Hòa) để được đắm mình trong núi rừng trùng điệp và cảm nhận không khí đón Tết của người T’rin (một nhánh của người Cơ-ho)...

Lúa rẫy năm nay được mùa, người T’rin ăn Tết vui hơn.
Lúa rẫy năm nay được mùa, người T’rin ăn Tết vui hơn

Tộc người bí ẩn dưới chân núi Yang Ly

Theo một số tài liệu nghiên cứu người T’rin đến sinh sống ở Khánh Hòa cách đây khoảng vài trăm năm, là một nhánh của người Cơ-ho ở Lâm Đồng. Họ có tiếng nói nhưng không có chữ viết riêng, ngôn ngữ của tộc người này thuộc hệ Môn Khmer.

Hiện nay, người T’rin sống tập trung ở xã Yang Ly, với gần 340 hộ, khoảng hơn 1.500 nhân khẩu; một số ít nữa sống ở xã Sơn Thái. Nét riêng của người T’rin so với các DTTS khác, là theo chế độ phụ quyền. Con trai được đặt tên theo họ cha, con gái được đặt tên theo họ mẹ. Người T’rin chỉ có hai họ để phân biệt, con trai mang họ Hà và con gái mang họ Cà. Trang phục của người T’rin là sự kết hợp giữa trang phục người Cơ-ho và người Chăm.

Người T’rin có những luật tục rất độc đáo, như chủ nhà phạt vạ khách. Già làng Hà A Dá giải thích: khách đến nhà phải được đồng ý của chủ. Sau đó, chính người chủ nhà phải mở cửa tiếp đón khách một cách chu đáo. Nếu người nào vô tình xâm phạm đến nhà người khác, hoặc tự tiện tháo chốt, tháo cửa xuống để vào nhà thì bị xem là vi phạm luật tục và sẽ bị phạt. Nhẹ nhất là một con gà và ché rượu, nặng có khi là trâu, bò.

Già làng Hà A Dá (bên phải) ủ những bình rượu cần ngon nhất để đón Tết.
Già làng Hà A Dá (bên phải) ủ những bình rượu cần ngon nhất để đón Tết

Cùng với luật tục phạt vạ khách, người T’rin có thêm luật tục khách phạt vạ chủ nhà. Khi khách đến chơi nhà thì chủ phải tiếp đãi cẩn thận là dĩ nhiên. Nhưng nếu đang tiếp chuyện với khách mà vô tình con, cháu của chủ nhà đi ngang qua trước mặt hoặc phía sau lưng khách, thì chủ nhà bị phạt một đôi gà, có trống có mái và một ché rượu cần. “Đây là luật tục của người đồng bào T’rin từ xưa truyền lại nên già cũng không giải thích được nguyên do. Nhưng có một điều ẩn sau những luật tục này đó chính là sự tôn trọng của khách dành cho chủ nhà và bài học về sự giáo dục con cái phải biết phép tắc, ứng xử đối với người khác”, già Dá, cho biết thêm.

Cuộc sống tràn sức Xuân

Anh Huỳnh Trung Hương, Bí thư Đảng ủy xã Yang Ly khẳng định: “Thay đổi lớn nhất là những căn nhà định canh, định cư được xây dựng gần nhau dọc 2 bên đường. Hiện Yang Ly không còn cảnh nhà cửa rải rác nữa. Trước kia đi từ hộ này đến hộ kia mất 1, 2 tiếng đồng hồ, bà con ở cách xa nhau quá con em không đi học được”.

Hiện tại, thu nhập chính của người dân từ bắp và mì, nhưng dự đoán tương lai sẽ là cây bưởi da xanh. Chị Cà Minh, ở thôn Gia Rít cho hay: Trước đây bà con chỉ biết trồng mì, bắp và lúa rẫy nhưng giờ được xã vận động chuyển đổi cây trồng và hướng dẫn kỹ thuật trồng bưởi da xanh nên nhiều bà con đã làm theo. Như nhà mình đây cũng trồng được gần 2ha bưởi rồi đấy. Tuy mới một vụ nhưng thấy hiệu quả lắm.

Một góc Khu tái định cư Gia Lợi, xã Yang Ly.
Một góc Khu tái định cư Gia Lợi, xã Yang Ly

Những năm gần đây, nhờ các chương trình phát triển kinh tế - xã hội miền núi, bộ mặt nông thôn Yang Ly có nhiều thay đổi. Anh Pi Năng Sơ Mít, cán bộ địa chính xã Yang Ly chia sẻ: Phần lớn các con đường giao thông liên thôn, vào khu sản xuất được nâng cấp và bê tông hóa. Nhà nào cũng có điện thắp sáng, nước sạch sử dụng và ti vi để xem. Trẻ em bậc tiểu học ra lớp trên 99%. Một số tập tục lạc hậu đang dần được xóa bỏ, thay vào đó là nếp sống văn hóa lành mạnh đang hình thành và phát triển. Đời sống bà con được cải thiện đáng kể. Nhờ vậy, bà con đón Tết đầy đủ, ấm áp hơn.

Mỗi khi Tết đến - Xuân về, tuy không mua sắm nhiều như người miền xuôi, nhưng các gia đình ở đây đều chuẩn bị Tết từ rất sớm. Đầu tiên họ chuẩn bị các vườn rau xanh, một số gia đình còn trồng hoa xung quanh nhà cho đẹp. Rượu cần là thức uống gần như không thể thiếu đối với người T’rin. “Tết với người T’rin là dịp giáo dục con cháu biết sống kính trên nhường dưới; động viên, nhắc nhở nhau quý trọng cuộc sống ấm no như hôm nay và phấn đấu, nỗ lực lao động hơn nữa để ngày càng khấm khá hơn”, già làng Hà A Dá bộc bạch.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin nổi bật trang chủ
Rối nước -“Hiện thân” sống động của những giá trị nhân sinh trong đời sống tinh thần nơi làng quê

Rối nước -“Hiện thân” sống động của những giá trị nhân sinh trong đời sống tinh thần nơi làng quê

Tiếng trống, tiếng mõ rộn rã thúc giục từng hồi, những đợt pháo thăng thiên, pháo mở cờ ngoạn mục vang lên, từng con rối bắt đầu được thổi hồn, thoát ẩn thoát hiện tài tình trên mặt nước. Dưới mái thủy đình ngói đỏ cong cong, múa rối nước chính là kho tàng lưu giữ nét văn hóa dân gian Bắc Bộ, là “hiện thân” sống động của những giá trị nhân sinh trong đời sống tinh thần, của những làng quê vùng đồng bằng sông Hồng.
U23 châu Á: Loại Hàn Quốc, Indonesia tạo ra địa trấn lớn nhất giải

U23 châu Á: Loại Hàn Quốc, Indonesia tạo ra địa trấn lớn nhất giải

Thể thao - Hoàng Minh - 22:34, 26/04/2024
Trong trận Tứ kết giải U23 châu Á, U23 Indonesia đã khiến người hâm mộ bất ngờ, khi tạo ra địa trấn trước U23 Hàn Quốc. Trận đấu phải bước vào loạt sút luân lưu để định đoạt kết quả và chiến thắng gọi tên Indonesia.
U23 châu Á: Nhật Bản dập tắt hy vọng vô địch của chủ nhà Qatar

U23 châu Á: Nhật Bản dập tắt hy vọng vô địch của chủ nhà Qatar

Thể thao - Hoàng Minh - 22:33, 26/04/2024
Trong vòng Tứ kết giải U23 châu Á, U23 Qatar đã thất thủ trước U23 Nhật Bản với tỷ số 2-4. Với kết quả này, U23 Qatar đã không thể thực hiện được tham vọng vô địch trên sân nhà.
Ngoại hạng Anh: Man City có đại thắng 4 sao trước Brighton

Ngoại hạng Anh: Man City có đại thắng 4 sao trước Brighton

Thể thao - Hoàng Minh - 22:32, 26/04/2024
Trong trận đá bù Vòng 29 Ngoại hang Anh, dù phải hành quân đến sân của Brighton, nhưng Man City vẫn đè bẹp đội chủ nhà với tỷ số 4-0.
CEO Vinamilk: Ưu tiên của chúng tôi là tiếp tục tăng thị phần, đảm bảo hiệu quả kinh doanh và cổ tức cho cổ đông

CEO Vinamilk: Ưu tiên của chúng tôi là tiếp tục tăng thị phần, đảm bảo hiệu quả kinh doanh và cổ tức cho cổ đông

Kinh tế - PV-Vương Minh - 22:30, 26/04/2024
Ngày 25/4/2024, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (“Vinamilk”) đã tổ chức Đại hội đồng cổ đông (“ĐHĐCĐ”) năm 2024. Theo đó, dựa trên kỳ vọng tình hình vĩ mô cải thiện trong năm 2024, Công ty đặt mục tiêu tăng trưởng 4,4% về doanh thu và 5% về lợi nhuận trước thuế. Bên cạnh đó, chiến lược đổi mới về thương hiệu, sản phẩm và phát triển bền vững của Vinamilk cũng được cổ đông quan tâm.
Ban Dân tộc tỉnh Kiên Giang tổ chức Hội nghị cung cấp thông tin cho Người có uy tín

Ban Dân tộc tỉnh Kiên Giang tổ chức Hội nghị cung cấp thông tin cho Người có uy tín

Công tác Dân tộc - Như Tâm - 22:27, 26/04/2024
Trong 4 ngày (từ 22 - 25/4/2024), Ban Dân tộc tỉnh Kiên Giang phối hợp với Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh, Sở Tư pháp tổ chức hội nghị tập huấn cung cấp thông tin cho 285 đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS của 13 huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh Kiên Giang.
Tin trong ngày - 26/4/2024

Tin trong ngày - 26/4/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 26/4, có những thông tin đáng chú ý sau: 63 tỉnh, thành đã công bố lịch thi vào lớp 10 công lập. Huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình rà soát chất lượng giáo dục sau việc học sinh lớp 6 không biết đọc, viết. Thị Ai - Người “giữ lửa” văn hóa M’nông. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
SHB tăng tốc chuyển đổi, lợi nhuận quý I cao nhất lịch sử, mục tiêu 2024 tăng 22% và chia cổ tức 18%

SHB tăng tốc chuyển đổi, lợi nhuận quý I cao nhất lịch sử, mục tiêu 2024 tăng 22% và chia cổ tức 18%

Kinh tế - Vũ Mừng - 22:26, 26/04/2024
Năm 2024, SHB đặt kế hoạch lợi nhuận đạt 11.286 tỷ đồng, cao hơn 22% so với năm trước. Với chiến lược chuyển đổi 2024 - 2028, SHB xác lập mục tiêu TOP 1 về hiệu quả, khẳng định vị thế định chế tài chính hàng đầu, vươn tầm khu vực.
Thanh Hóa: Khai giảng lớp xóa mù chữ tại bản Bóng

Thanh Hóa: Khai giảng lớp xóa mù chữ tại bản Bóng

Giáo dục - Quỳnh Trâm - 22:24, 26/04/2024
Đồn Biên phòng Quang Chiểu phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Mường Lát tổ chức khai giảng Lớp xóa mù chữ, chống tái mù chữ cho hội viên phụ nữ và người dân bản Bóng, xã Mường Chanh.
Hội thi quốc tế về những món ăn từ sâm dây Tu Mơ Rông

Hội thi quốc tế về những món ăn từ sâm dây Tu Mơ Rông

Thời sự - Ngọc Chí - 22:22, 26/04/2024
Sau 2 ngày diễn ra sôi nổi, 21 đội đã mang đến Hội thi ẩm thực quốc tế và Xác lập kỷ lục Việt Nam về các món ăn độc đáo, mang hương vị riêng được chế biến từ sâm dây của núi rừng Ngọc Linh. Các hoạt động, sự kiện diễn ra tại Hội thi mang ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng tầm giá trị cây sâm dây, hướng đến sinh kế bền vững cho đồng bào Xơ Đăng từ việc phát triển diện tích cây sâm dây, loại dược liệu đặc trưng ở huyện Tu Mơ Rông (Kon Tum).
Đại học Luật Hà Nội tham gia ngày hội tư vấn tuyển sinh- hướng nghiệp

Đại học Luật Hà Nội tham gia ngày hội tư vấn tuyển sinh- hướng nghiệp

Giáo dục - Khánh Sơn - 22:15, 26/04/2024
Vừa qua, Ban tư vấn tuyển sinh của trường Đại học Luật Hà Nội đã tham gia Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp diễn ra tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Ngày hội Tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp 2024 do báo Tuổi Trẻ phối hợp Vụ Giáo dục ĐH (Bộ Giáo dục và Đào tạo), Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức với sự đồng hành của Tập đoàn Vingroup.
Hai người phụ nữ DTTS ở Lai Châu bị sát hại do mâu thuẫn tình cảm

Hai người phụ nữ DTTS ở Lai Châu bị sát hại do mâu thuẫn tình cảm

Pháp luật - Minh Nhật - 22:14, 26/04/2024
Cơ quan điều tra xác định, do mâu thuẫn tình cảm nên đối tượng Hàng A Hồ (Lai Châu) dùng dao nhọn đâm tử vong hai mẹ con chị L.