Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tiếng Then trên các buôn làng Tây Nguyên

PV - 10:03, 13/02/2019

Khi những người Tày, Nùng di cư từ miền Bắc vào Tây Nguyên, đặc biệt là tới tỉnh Đăk Nông, họ đã mang theo tiếng đàn Tính cùng những điệu hát Then để làm phong phú thêm đời sống văn hóa ở nơi vùng đất mới. Không những thế, ngày Xuân, họ còn mang làn điệu Then đi giao lưu với một số buôn làng khiến cuộc sống trở nên tươi vui, đoàn kết hơn.

Kết nối cộng đồng

Thay lời chào khách đến chơi Xuân, Nghệ nhân Ưu tú Nông Văn Hưu (Dân tộc Tày, gốc Cao Bằng, hiện là Chủ nhiệm CLB hát Then Nam Dong, huyện Cư Jut, Đăk Nông) hát vang bài “Mùa Xuân đất nước”. Bao năm nay, ông Hưu dùng chính tiếng hát Then để kết nối các buôn làng với nhau.

Nghệ nhân Nông Văn Hưu hát Then chào khách. Nghệ nhân Nông Văn Hưu hát Then chào khách.

Để vun đắp cuộc sống trên quê mới, những nghệ nhân như Nông Văn Hưu đã kêu gọi một số buôn làng ở Đăk Nông, Đăk Lăk, Lâm Đồng lập nên các nhóm hát then, cùng thi thố trong những ngày Tết. Đó cũng là lúc trải lòng, trao đổi cho nhau những kiến thức, những mô hình xây dựng đời sống mới. Chẳng mấy chốc, đàn Tính, hát Then như mạch nước mát trong đi vào lời ru trẻ thơ, theo chân các hòa giải viên, hiện hữu trong đời sống vợ chồng để làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn.

Hằn in vẹn nguyên trong ký ức, nghệ nhân Nông Văn Hưu nhớ rõ, cỡ chục năm trước, có hôm nhà chật cứng người, phụ nữ người Tày, Nùng lẫn Ê-đê, M’nông, Cơ-ho từ nhiều xã mang vỏ dừa, cán gỗ đến nhờ tôi làm đàn Tính và xin bản thảo nhiều bài hát Then về tình yêu, hạnh phúc gia đình để hát cho chồng con nghe trong những đêm Xuân, những lúc nhọc nhằn. Có nhà, ban đầu vợ vừa đàn vừa hát nhưng sau đó chồng thích quá giành đàn hát luôn. Tiếng hát vang vọng khắp núi rừng.

Xem tiếng đàn Tính, hát Then như hơi thở cuộc sống suốt hơn nửa thế kỷ, nghệ nhân Nông Văn Hưu nghiệm ra, tiếng đàn cũng như tiếng lòng người vậy. Trong hơn 200 điệu Then ông Hưu đã sáng tác thì tất cả đều chứa năng lượng tích cực trong từng câu chữ.

Ông Hưu cùng các nghệ nhân khác luôn tâm niệm; Phải dùng chính cái đẹp, cái tình, cái nghĩa để đánh bay cái xấu. Đàn Tính được coi là Thiên cầm tức cây đàn được trời ban cho, nó quyện vào điệu Then để làm sứ mệnh xây dựng cuộc sống tươi vui như chính những ngày Xuân vậy. Những người học đàn Tính, hát Then cũng nghĩa là học thêm cái đức độ, cái nhã nhặn trong sự đối đãi giữa các gia đình, các dân tộc với nhau.

Xóa tan những nhọc nhằn

Lệ thường, từ 25 tháng 12 âm lịch là các bài Then ca ngợi mùa Xuân đất nước đã vang rền khắp nơi như xóa tan đi mọi nhọc nhằn. Đến nay đã có trên 100 người Tày, Nùng, Ê-đê… thuộc vài chục điệu hát Then để có thể truyền dạy cho người thân của mình.

Thấm đẫm vào đời sống như một lẽ tự nhiên, bao năm nay, mỗi ngày không đi truyền dạy miễn phí và biểu diễn hát Then vài tiếng là bà Đàm Thị Tuyên, Phó Chủ nhiệm CLB hát Then Nam Dong đứng ngồi không yên. Giãi bày lòng mình bằng chính điệu Then, bà Tuyên hát: “Đất nước yêu thương, lòng người rộn rã/ Người bên người hãy biết thương nhau…”.

Theo chân những người Tày, Nùng đi làm kinh tế mới, hát Then giờ đây đã lan tỏa trên nhiều miền đất nước trong đó có khu vực Tây Nguyên. (Ảnh minh họa) Theo chân những người Tày, Nùng đi làm kinh tế mới, hát Then giờ đây đã lan tỏa trên nhiều miền đất nước trong đó có khu vực Tây Nguyên. (Ảnh minh họa)

Từ những xóm nhỏ, những đêm hội ngày Xuân, tiếng đàn Tính, hát Then ở Nam Dong còn vươn đi khắp nơi. Và, bài Then “Khúc tâm tình Đăk Nông” do CLB hát Then Nam Dong dàn dựng, khổ luyện, biểu diễn đã giành giải B tại Liên hoan đàn Tính toàn quốc lần 2 tổ chức tại Cao Bằng. Bài Then này do chính ông Hưu sáng tác. Nhiều câu hát trong bài được các tầng lớp Nhân dân thuộc lòng như: Cùng cất cao lời Then/ Giữa bạt ngàn xanh xanh hùng vĩ/ Núi rừng ta lặng lẽ đơm hoa/ Lời non nước đậm đà xao xuyến/ Nghe bồi hồi thương mến ai ơi… Mời anh đến như là để nhớ/ Mời chị qua khỏi lỡ người quen/ Khúc tâm tình vang lên vang mãi…

Từng mang chính những câu hát Then đi hòa giải hàng trăm vụ mâu thuẫn trên địa bàn Đăk Nông trong mùa Xuân, nghệ nhân Nông Thị Ôn tâm tình: Có người không nhìn mặt nhau đã mấy tháng nhưng khi ngồi lại cùng nghe xong vài bài Then là bắt tay hòa giải ngay. Cũng từ những bài Then, nhiều nam thanh, nữ tú đã kết duyên nhau thông qua những đêm hội.

Ông Bùi Trọng Tuấn, Chủ tịch UBND xã Nam Dong, tự hào: Đây là vùng đất quy tụ hàng chục thành phần dân tộc, trong đó có gần 3.000 người Tày, Nùng từ miền Bắc vào. Hát Then như “đại sứ” đặc biệt kết nối cộng đồng với nhau, không thể thiếu trong các sự kiện quan trọng ở địa phương. Từ Nam Dong, phong trào hát Then đã lan đi khắp các huyện lân cận như; Krông Nô, Đác Min… các CLB hát Then góp phần làm cho cuộc sống trở nên phong phú sắc màu, đậm đà tình nghĩa và tươi vui ấm cúng. Hát Then đã thổi thêm luồng gió mới vào đời sống tinh thần của cộng đồng các dân tộc trên cao nguyên này.

ĐÔNG HƯNG

Tin cùng chuyên mục
Để tranh Đông Hồ không trở thành ký ức

Để tranh Đông Hồ không trở thành ký ức

Tranh dân gian Đông Hồ với sức sống hơn 5 thế kỷ đã và đang để lại những dấu ấn đậm nét, những sắc thái riêng trong văn hóa dân gian Việt Nam. Giữ gìn, tôn vinh và phát triển nghề làm tranh dân gian Đông Hồ hiện là vấn đề vô cùng cần thiết. Tuy nhiên, trên thực tế câu chuyện bảo tồn, phát huy tranh dân gian Đông Hồ đang có những tín hiệu vui.
Tin nổi bật trang chủ
Thực hiện hỗ trợ lao động học nghề ở Quan Hóa (Thanh Hóa): Nhiều sai phạm được làm rõ

Thực hiện hỗ trợ lao động học nghề ở Quan Hóa (Thanh Hóa): Nhiều sai phạm được làm rõ

Bạn đọc - Quỳnh Trâm - 20:52, 04/04/2020
Báo Dân tộc và Phát triển ngày 26/2/2020 có đăng tải bài viết: “Thực hiện hỗ trợ lao động học nghề ở Quan Hóa (Thanh Hóa): Có hay không việc “rút ruột’ tiền chính sách?”, phản ánh những bất cập trong thực hiện hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo Đề án 1956 ở huyện Quan Hóa. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH), các cơ quan liên quan của tỉnh Thanh Hóa và UBND huyện Quan Hóa đã vào cuộc xác minh. Theo đó, nhiều sai phạm được làm rõ.
Để tranh Đông Hồ không trở thành ký ức

Để tranh Đông Hồ không trở thành ký ức

Sắc màu 54 - Hồng Minh - 20:28, 04/04/2020
Tranh dân gian Đông Hồ với sức sống hơn 5 thế kỷ đã và đang để lại những dấu ấn đậm nét, những sắc thái riêng trong văn hóa dân gian Việt Nam. Giữ gìn, tôn vinh và phát triển nghề làm tranh dân gian Đông Hồ hiện là vấn đề vô cùng cần thiết. Tuy nhiên, trên thực tế câu chuyện bảo tồn, phát huy tranh dân gian Đông Hồ đang có những tín hiệu vui.
“Ai ở nơi nào, ở yên chỗ đó”

“Ai ở nơi nào, ở yên chỗ đó”

Đời sống - Xã hội - Tuấn Trình - 14:57, 04/04/2020
Khi được nghe chính tâm sự từ những người đã và đang sống trong các khu vực cách ly phòng, chống Covid-19 thì mới thấy được một cuộc sống khác, không hề “ngột ngạt” như ai đó vẫn hình dung. Thậm chí đối với nhiều người, đây là một trải nghiệm thú vị khi được “sống chậm”, bởi từng ngày trôi qua thật yên bình.
Sơn La: Đưa chỉ tiêu BHXH, BHYT vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp

Sơn La: Đưa chỉ tiêu BHXH, BHYT vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp

Kinh tế - Tuấn Trình - 14:53, 04/04/2020
Trong năm 2019, Sơn La đứng trong top 5 tỉnh dẫn đầu toàn quốc về phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện với gần 13.100 người, đạt 112,15% kế hoạch được giao, tăng hơn 8.300 người so với năm 2018.
“3 trước, 4 tại chỗ”: Giải pháp chống dịch quyết liệt ở Quảng Ninh

“3 trước, 4 tại chỗ”: Giải pháp chống dịch quyết liệt ở Quảng Ninh

Đời sống - Xã hội - Nghĩa Hiệp - 14:50, 04/04/2020
Thực hiện, triển khai nghiêm túc giải pháp “3 trước”, “4 tại chỗ” để ngăn chặn, hạn chế tối đa các nguồn lây nhiễm dịch bệnh, với phương châm lấy phòng là chính, cách ly là chủ đạo, người dân là trung tâm, hộ gia đình là nòng cốt, tỉnh Quảng Ninh đang triển khai tốt công tác phòng dịch Covid-19.
Bộ GDĐT công bố đề thi tham khảo THPT quốc gia 2020

Bộ GDĐT công bố đề thi tham khảo THPT quốc gia 2020

Tin tức - laodong.vn - 11:53, 04/04/2020
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa chính thức công bố bộ đề thi tham khảo kỳ thi THPT Quốc gia 2020 để giáo viên, học sinh chủ động trong việc ôn tập, chuẩn bị cho kỳ thi.
Khánh Sơn (Khánh Hòa): Đối mặt với nhiều nỗi lo trong mùa khô

Khánh Sơn (Khánh Hòa): Đối mặt với nhiều nỗi lo trong mùa khô

Môi trường sống - Thành Nhân - 09:35, 04/04/2020
Khánh Sơn là huyện miền núi của tỉnh Khánh Hòa, địa hình đồi núi có độ dốc cao nên mùa khô thường thiếu nước trầm trọng. Năm nay, tuy mới bước vào đầu mùa khô hạn, nhưng nhiều công trình cấp nước sinh hoạt trên địa bàn huyện Khánh Sơn đã“hụt hơi”; nỗi lo thiếu nước sinh hoạt, sản xuất đang hiển hiện trước mắt. Bên cạnh đó, Khánh Sơn còn phải đối mặt với nguy cơ cháy rừng cao.
Học sinh DTTS, miền núi: Học qua truyền hình, Online liệu có khả thi?

Học sinh DTTS, miền núi: Học qua truyền hình, Online liệu có khả thi?

Giáo dục - Hoài Dương - 22:05, 03/04/2020
Năm học 2019 - 2020 có lẽ là năm học trắc trở và đáng nhớ nhất trong lịch sử ngành Giáo dục khi liên tiếp kéo dài thời gian nghỉ học do ảnh hưởng bởi dịch Covid-19. Để khắc phục khó khăn, ngành Giáo dục đã triển khai phương pháp dạy học Online, dạy học trên truyền hình. Tuy nhiên, làm thế nào để các giải pháp này thực sự hiệu quả, các em học sinh đều có thể tiếp cận?
Công an chính quy về công tác tại các xã: Góp phần hạ nhiệt các điểm “nóng” về an ninh trật tự

Công an chính quy về công tác tại các xã: Góp phần hạ nhiệt các điểm “nóng” về an ninh trật tự

Pháp luật - Hoài Dương - 21:59, 03/04/2020
Sau gần 6 tháng triển khai chủ trương đưa công an chính quy về công tác tại các xã của tỉnh Yên Bái, tình hình an ninh trật tự (ANTT) tại cơ sở đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tại các địa phương trên toàn tỉnh, các vụ việc phức tạp về ANTT đã được giải quyết kịp thời, nhiều tội phạm trộm cắp, gây rối trật tự… được kiềm chế và giảm rõ rệt.
Tuổi trẻ Bình Định: Nhiều hoạt động thiết thực chào mừng Đại hội Đảng các cấp

Tuổi trẻ Bình Định: Nhiều hoạt động thiết thực chào mừng Đại hội Đảng các cấp

Sự kiện - Bình luận - Thành Nhân - 20:37, 03/04/2020
Thời gian qua, cùng với các cấp, các ngành và các tầng lớp Nhân dân, tuổi trẻ tỉnh Bình Định triển khai nhiều hoạt động sôi nổi, thiết thực hướng về Đại hội XIII của Đảng. Với chủ đề “Tuổi trẻ Bình Định tự hào tiến bước dưới cờ Ðảng”, các hoạt động được triển khai một cách quy mô, bài bản, đã thu hút đông đảo đoàn viên, thanh niên (ĐVTN), học sinh, sinh viên tham gia.