Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Thơm thảo tình rừng

UÔNG THÁI BIỂU - 10:25, 09/10/2019

Từ thông tin về cây cà đắng (blơn prièn) trong một tài liệu của nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Tranh, chúng tôi đi tìm sự liên hệ giữa loại cà này với tên gọi của thác Prenn - một ngọn thác hùng vĩ nằm ngay cửa ngõ TP. Đà Lạt.

Bình yên Tây Nguyên.
Bình yên Tây Nguyên.

Không biết bao nhiêu lần xuôi thác tìm đến buôn Tơrđing, K’long nhưng không ai biết về huyền tích của cái tên dòng thác thơ mộng này. Chúng tôi đành rời núi Voi để ngược về với những buôn làng triền núi Langbian -Biđoup. Đây là khu vực quần cư của đồng bào Chill và Lạch (thuộc dân tộc Cơ - ho). Vẫn nghe đâu đó tiếng lóc cóc của vó ngựa xuôi về Dan Kia - Suối Vàng, về Pàngtiang, Dà Ngệt mỗi chiều sa, sương giăng mờ lối.

Một hôm, cùng thầy giáo Ha Lếch lang thang trong những cánh rừng thông tít tắp, tĩnh lặng và tuyệt đẹp của miệt Dà Sar, Dà Cas, bất ngờ gặp cụ Ha Đời. Cụ nói rằng, người dân ở đây đã lấy tên của loại cà đắng để đặt cho dòng thác với mong muốn con cháu không quên món quà của thần linh, của núi rừng ban tặng. Mấy năm nay, rong ruổi trên khắp cao nguyên Djirinh và Langbian, chúng tôi vẫn mang theo hai tiếng blơn prièn và những nỗi ám ảnh…

Tháng 10 năm trước, trên đường điền dã ở vùng đồng bào Chu - ru phía Nam sông Dà Nhim, khi lang thang trước ngôi nhà cụ bà Ma Hơng, mẹ của Y Soai, chúng tôi phát hiện ra một chi tiết nhỏ nhưng thú vị: Trong một mảnh vườn rộng trước nhà trồng đậu đã lên vài cặp lá vẫn còn một khoảnh đất nhỏ mọc đầy rau dền dại. Hỏi ra mới biết, người Chu - ru giữ lại để lấy rau, vì rau dền vừa ngon vừa sạch.

Bất giác nhớ lại câu chuyện món quà của thần linh với cụ Ha Đời dịp trước. Rau dền cũng chỉ là một thứ cỏ dại nhưng có lẽ từ xa xưa “tổ tiên” của nó đã thủy chung cả khi đói, khi no, khi mưa gió thất thường với đồng bào Chu - ru. Có màu xanh nào trong ngàn vạn màu xanh của núi rừng, đồng bãi và vườn tược của xứ Diom không tạo nên dòng máu ấm nóng chảy trong từng sinh linh đã sống và mãi mãi sống với hoa lá cỏ cây trên mảnh đất này?

Một ngày mùa Thu, trời mưa như trút nước. Chúng tôi lại về với các buôn làng ở dọc triền núi Brah Yàng và trải ra theo dòng Dà Rơyàm của huyện Di Linh. Đồng bào Cơ - ho nghĩ rằng, núi Brah Yàng là núi thiêng, chính là nơi ngự vì của Nhiên thần, Phúc thần. Đó là những vị thần luôn có mặt với buôn làng và giúp buôn làng mạnh cái tay, khỏe cái chân, trồng lúa đủ ăn, không làm cho con người phải đói khổ mãi.

Chúng tôi đến Krọt để tìm hương vị của mật ong rừng, đến Tô Klăn, Bột Be để tìm lại dấu tích của thung lũng trăn và đồi dê tế thần thuở trước. Câu chuyện giao tình giữa chủ và khách như càng sâu đậm, khi chai rượu đế vơi dần bên món cà đắng nấu với cá khô và măng chua nấu với cá trê.

Trên cánh đồng lúa Chu-ru vừa qua vụ gặt.
Trên cánh đồng lúa Chu-ru vừa qua vụ gặt.

Thấy chúng tôi ăn nhiều, ăn ngon, bà Ka Brệuh và ông K’Brít rất vui. Bà chủ nhà cho biết, đây là một loại cà dại mọc nhiều trên rừng, trên nương rẫy, thậm chí được bà con trồng trong vườn nhà và ra quả quanh năm. Thông thường, cà đắng được nấu với cá khô, cá hấp hoặc tôm tép khô với cà thường, cà chua và gia vị ớt để nhậu hoặc ăn cơm.

Bà Ka Brệuh nói rằng, cách làm măng chua là lấy măng tươi giã dập với ớt rồi đem ủ trong chóe, măng tự lên men chua chừng hai tuần thì có thể dùng được. Miếng măng không nát mà giòn tan, cả nước lẫn cái đều có vị chua, cay, đắng, ngọt. Đó là hương vị của rừng, là cái chất để tạo nên chính khí của đất trời và cốt cách con người Tây Nguyên.

K’Ninh, em trai K’Brít, một người đàn ông vạm vỡ, vui tính và khá hiểu biết. Anh ngồi trên sàn kể về các miếng ngon của rừng, nào biăp pờrùng (rau nse nướng trong ống tre), nào kơnàp (con mối cánh), gòl (đọt mây)... mà như dựng lên một cánh rừng già chân thực.

Qua lời kể của anh và ánh mắt mọi người, chúng tôi hiểu rằng, đó là nguồn mạch âm thầm, là bè trầm trong bài ca văn hóa của một vùng đất mênh mông trên cao nguyên miền Tây Tổ quốc...

Cách làm măng chua là lấy măng tươi giã dập với ớt rồi đem ủ trong chóe, măng tự lên men chua chừng hai tuần thì có thể dùng được. Miếng măng không nát mà giòn tan, cả nước lẫn cái đều có vị chua, cay, đắng, ngọt. Đó là hương vị của rừng, là cái chất để tạo nên chính khí của đất trời và cốt cách con người Tây Nguyên.

Bà Ka Brệuh


Tin cùng chuyên mục
Nỗi niềm công nhân xóm trọ

Nỗi niềm công nhân xóm trọ

Công việc bấp bênh, thu nhập không ổn định, không sắp xếp được thời gian trông con để bảo đảm công việc… đó là những khó khăn mà rất nhiều công nhân làm việc tại các khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX) đang phải đối mặt từ khi dịch Covid-19 bùng phát.
Tin nổi bật trang chủ
Thủ tướng: Thổi luồng gió mới, quyết tâm mới khắc phục khó khăn, vươn lên mạnh mẽ

Thủ tướng: Thổi luồng gió mới, quyết tâm mới khắc phục khó khăn, vươn lên mạnh mẽ

Chiều 8/4, chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ về việc chuẩn bị nội dung Hội nghị trực tuyến “4 trong 1” của Chính phủ với các địa phương, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ Hội nghị phải thổi một luồng gió mới, một quyết tâm mới vào cuộc sống để khởi động thời kỳ khắc phục khó khăn, vươn lên mạnh mẽ.
Phát triển bền vững khu vực đồng bằng trước biến đổi khí hậu: Thiếu thống nhất trong ứng phó thiên tai (Bài 1)

Phát triển bền vững khu vực đồng bằng trước biến đổi khí hậu: Thiếu thống nhất trong ứng phó thiên tai (Bài 1)

Sự kiện - Bình luận - Sỹ Hào - 7 giờ trước
Khu vực đồng bằng có vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, nhưng vai trò này đang trở nên mong manh trước biến đổi khí hậu (BĐKH) ngày càng phức tạp. Để phát triển bền vững khu vực đồng bằng, cần thiết phải có một tầm nhìn chiến lược, nhất là trong ứng phó với thiên tai.
Giải “cơn khát” cho hàng trăm hộ đồng bào nghèo nơi biên giới Bù Gia Mập

Giải “cơn khát” cho hàng trăm hộ đồng bào nghèo nơi biên giới Bù Gia Mập

Đời sống - Xã hội - Thanh Liêm - 8 giờ trước
Do nắng nóng kéo dài hơn 4 tháng qua cộng với địa hình cao khiến giếng đào thủ công của hàng trăm hộ dân nghèo trên địa bàn xã biên giới Bù Gia Mập, huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước trơ đáy; bà con phải đi mua nước về dùng với giá đắt đỏ.
Hết sức cảnh giác với những ca nhiễm trong cộng đồng

Hết sức cảnh giác với những ca nhiễm trong cộng đồng

Thời sự - PV - 8 giờ trước
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nhấn mạnh yêu cầu này tại cuộc họp trực tuyến, sáng 8/4, của Ban Chỉ đạo quốc gia phòng, chống dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng với virus Corona (COVID-19).
Gia Lai: Nỗ lực ngăn chặn tảo hôn ở vùng đồng bào DTTS

Gia Lai: Nỗ lực ngăn chặn tảo hôn ở vùng đồng bào DTTS

Dân tộc - Miền núi - Thùy Dung - 8 giờ trước
Nhiều năm qua, tảo hôn luôn là một vấn đề “nóng” ở tỉnh Gia Lai, đặc biệt là ở vùng đồng bào DTTS. Nhằm chung tay đẩy lùi vấn nạn trên, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) tỉnh đã triển khai thực hiện mô hình câu lạc bộ (CLB) “Nói không với tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (TH&HNCHT)”. CLB đã mang lại hiệu quả tích cực và được nhân rộng trên địa bàn.
Báo Mỹ ca ngợi Việt Nam viện trợ cho EU chống đại dịch Covid-19

Báo Mỹ ca ngợi Việt Nam viện trợ cho EU chống đại dịch Covid-19

Tin tức - PV - 9 giờ trước
Tờ báo Mỹ “The Diplomat” vừa đăng bài khen ngợi Việt Nam tặng hơn nửa triệu chiếc khẩu trang cho 5 nước EU trong cuộc chiến chống Covid-19 hiện nay.
UBTV Quốc hội họp phiên bất thường, bàn giải pháp ứng phó Covid-19

UBTV Quốc hội họp phiên bất thường, bàn giải pháp ứng phó Covid-19

Thời sự - PV - 13 giờ trước
Chủ tịch Quốc hội đề nghị các ngành, các cấp hỗ trợ kịp thời đến với người dân, hạn chế đến mức thấp nhất “độ trễ” của chính sách.
Đưa Hình ảnh sai lệch về người DTTS trên phương tiện truyền thông: Cần có biện pháp xử lý nghiêm

Đưa Hình ảnh sai lệch về người DTTS trên phương tiện truyền thông: Cần có biện pháp xử lý nghiêm

Sắc màu 54 - Thúy Hồng - 13 giờ trước
Thời gian gần đây, hình ảnh người DTTS được các đơn vị truyền thông sử dụng trong những bộ phim hài hay video quảng cáo nhằm thu hút sự chú ý của công chúng. Tuy nhiên nội dung của những sản phẩm này lại phản ánh chưa đúng về bản chất tốt đẹp của người DTTS, gây hiểu nhầm cho cộng đồng về bản sắc văn hóa người DTTS.
Cá chết hàng loạt trên sông Chu, sông Mã (Thanh Hóa): Doanh nghiệp xả thải ra môi trường là nguyên nhân chính

Cá chết hàng loạt trên sông Chu, sông Mã (Thanh Hóa): Doanh nghiệp xả thải ra môi trường là nguyên nhân chính

Bạn đọc - Quỳnh Trâm - 14 giờ trước
Thời gian gần đây, trên sông Mã, sông Chu chảy qua nhiều địa phương miền núi tỉnh Thanh Hóa xảy ra hiện tượng cá nuôi lồng bị chết hàng loạt. Nguyên nhân ban đầu được xác định, là nguồn nước bị ô nhiễm nặng do doanh nghiệp xả thải.
Nêu gương Người có uy tín trong cộng đồng

Nêu gương Người có uy tín trong cộng đồng

Người có uy tín - Vũ Lợi - 14 giờ trước
Với sự gương mẫu và uy tín của mình, những Người có uy tín trong đồng bào DTTS ở tỉnh Điện Biên luôn phát huy vai trò quan trọng trong đời sống của người dân tại các thôn, bản.
Nỗi niềm công nhân xóm trọ

Nỗi niềm công nhân xóm trọ

Đời sống - Xã hội - Tuấn Trình - 14 giờ trước
Công việc bấp bênh, thu nhập không ổn định, không sắp xếp được thời gian trông con để bảo đảm công việc… đó là những khó khăn mà rất nhiều công nhân làm việc tại các khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX) đang phải đối mặt từ khi dịch Covid-19 bùng phát.