Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Thơm thảo tình rừng

UÔNG THÁI BIỂU - 10:25, 09/10/2019

Từ thông tin về cây cà đắng (blơn prièn) trong một tài liệu của nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Tranh, chúng tôi đi tìm sự liên hệ giữa loại cà này với tên gọi của thác Prenn - một ngọn thác hùng vĩ nằm ngay cửa ngõ TP. Đà Lạt.

Bình yên Tây Nguyên.
Bình yên Tây Nguyên.

Không biết bao nhiêu lần xuôi thác tìm đến buôn Tơrđing, K’long nhưng không ai biết về huyền tích của cái tên dòng thác thơ mộng này. Chúng tôi đành rời núi Voi để ngược về với những buôn làng triền núi Langbian -Biđoup. Đây là khu vực quần cư của đồng bào Chill và Lạch (thuộc dân tộc Cơ - ho). Vẫn nghe đâu đó tiếng lóc cóc của vó ngựa xuôi về Dan Kia - Suối Vàng, về Pàngtiang, Dà Ngệt mỗi chiều sa, sương giăng mờ lối.

Một hôm, cùng thầy giáo Ha Lếch lang thang trong những cánh rừng thông tít tắp, tĩnh lặng và tuyệt đẹp của miệt Dà Sar, Dà Cas, bất ngờ gặp cụ Ha Đời. Cụ nói rằng, người dân ở đây đã lấy tên của loại cà đắng để đặt cho dòng thác với mong muốn con cháu không quên món quà của thần linh, của núi rừng ban tặng. Mấy năm nay, rong ruổi trên khắp cao nguyên Djirinh và Langbian, chúng tôi vẫn mang theo hai tiếng blơn prièn và những nỗi ám ảnh…

Tháng 10 năm trước, trên đường điền dã ở vùng đồng bào Chu - ru phía Nam sông Dà Nhim, khi lang thang trước ngôi nhà cụ bà Ma Hơng, mẹ của Y Soai, chúng tôi phát hiện ra một chi tiết nhỏ nhưng thú vị: Trong một mảnh vườn rộng trước nhà trồng đậu đã lên vài cặp lá vẫn còn một khoảnh đất nhỏ mọc đầy rau dền dại. Hỏi ra mới biết, người Chu - ru giữ lại để lấy rau, vì rau dền vừa ngon vừa sạch.

Bất giác nhớ lại câu chuyện món quà của thần linh với cụ Ha Đời dịp trước. Rau dền cũng chỉ là một thứ cỏ dại nhưng có lẽ từ xa xưa “tổ tiên” của nó đã thủy chung cả khi đói, khi no, khi mưa gió thất thường với đồng bào Chu - ru. Có màu xanh nào trong ngàn vạn màu xanh của núi rừng, đồng bãi và vườn tược của xứ Diom không tạo nên dòng máu ấm nóng chảy trong từng sinh linh đã sống và mãi mãi sống với hoa lá cỏ cây trên mảnh đất này?

Một ngày mùa Thu, trời mưa như trút nước. Chúng tôi lại về với các buôn làng ở dọc triền núi Brah Yàng và trải ra theo dòng Dà Rơyàm của huyện Di Linh. Đồng bào Cơ - ho nghĩ rằng, núi Brah Yàng là núi thiêng, chính là nơi ngự vì của Nhiên thần, Phúc thần. Đó là những vị thần luôn có mặt với buôn làng và giúp buôn làng mạnh cái tay, khỏe cái chân, trồng lúa đủ ăn, không làm cho con người phải đói khổ mãi.

Chúng tôi đến Krọt để tìm hương vị của mật ong rừng, đến Tô Klăn, Bột Be để tìm lại dấu tích của thung lũng trăn và đồi dê tế thần thuở trước. Câu chuyện giao tình giữa chủ và khách như càng sâu đậm, khi chai rượu đế vơi dần bên món cà đắng nấu với cá khô và măng chua nấu với cá trê.

Trên cánh đồng lúa Chu-ru vừa qua vụ gặt.
Trên cánh đồng lúa Chu-ru vừa qua vụ gặt.

Thấy chúng tôi ăn nhiều, ăn ngon, bà Ka Brệuh và ông K’Brít rất vui. Bà chủ nhà cho biết, đây là một loại cà dại mọc nhiều trên rừng, trên nương rẫy, thậm chí được bà con trồng trong vườn nhà và ra quả quanh năm. Thông thường, cà đắng được nấu với cá khô, cá hấp hoặc tôm tép khô với cà thường, cà chua và gia vị ớt để nhậu hoặc ăn cơm.

Bà Ka Brệuh nói rằng, cách làm măng chua là lấy măng tươi giã dập với ớt rồi đem ủ trong chóe, măng tự lên men chua chừng hai tuần thì có thể dùng được. Miếng măng không nát mà giòn tan, cả nước lẫn cái đều có vị chua, cay, đắng, ngọt. Đó là hương vị của rừng, là cái chất để tạo nên chính khí của đất trời và cốt cách con người Tây Nguyên.

K’Ninh, em trai K’Brít, một người đàn ông vạm vỡ, vui tính và khá hiểu biết. Anh ngồi trên sàn kể về các miếng ngon của rừng, nào biăp pờrùng (rau nse nướng trong ống tre), nào kơnàp (con mối cánh), gòl (đọt mây)... mà như dựng lên một cánh rừng già chân thực.

Qua lời kể của anh và ánh mắt mọi người, chúng tôi hiểu rằng, đó là nguồn mạch âm thầm, là bè trầm trong bài ca văn hóa của một vùng đất mênh mông trên cao nguyên miền Tây Tổ quốc...

Cách làm măng chua là lấy măng tươi giã dập với ớt rồi đem ủ trong chóe, măng tự lên men chua chừng hai tuần thì có thể dùng được. Miếng măng không nát mà giòn tan, cả nước lẫn cái đều có vị chua, cay, đắng, ngọt. Đó là hương vị của rừng, là cái chất để tạo nên chính khí của đất trời và cốt cách con người Tây Nguyên.

Bà Ka Brệuh


Tin cùng chuyên mục
Phải đảm bảo an toàn tuyệt đối nguồn nước sinh hoạt cho người dân

Phải đảm bảo an toàn tuyệt đối nguồn nước sinh hoạt cho người dân

Mấy ngày gần đây, người dân Thủ đô hết sức hoang mang, lo lắng trước vụ việc nước sinh hoạt do Công ty Cổ phần đầu tư nước sạch Sông Đà (Viwasupco) cấp cho hàng vạn hộ dân thuộc địa bàn phía Tây thành phố Hà Nội bị nhiễm dầu. Ai cũng biết nước là nguồn gốc của sự sống, do vậy vấn đề đặt ra cấp bách hiện nay là phải đảm bảo an toàn tuyệt đối nguồn nước sinh hoạt cho người dân trên mọi vùng, miền trong cả nước trước thực trạng tài nguyên nước của nước ta đã và đang bị ô nhiễm.
Khối thi đua các bộ, ngành tổng hợp giao lưu thể thao năm 2019

Khối thi đua các bộ, ngành tổng hợp giao lưu thể thao năm 2019

Thời sự - Hoàng Quý - 20:23, 19/10/2019
Sáng ngày 19/10, tại Nhà thi đấu Thể dục Thể thao Vĩnh Phúc (TP.Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc), Ngân hàng Phát triển Việt Nam (Khối trưởng) cùng với các đơn vị trong Khối thi đua bộ, ngành tổng hợp tổ chức Chương trình Giao lưu thể thao năm 2019 với 3 bộ môn: Cầu lông, bóng bàn và quần vợt.
Đại hội Đại biểu DTTS tỉnh Ninh Thuận lần III: Tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác dân tộc

Đại hội Đại biểu DTTS tỉnh Ninh Thuận lần III: Tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác dân tộc

Thời sự - Lê Hường - 21:23, 18/10/2019
Ngày 18/10, tỉnh Ninh Thuận đã tổ chức thành công Đại hội Đại biểu các DTTS lần thứ III năm 2019. Tham dự, có ông Lưu Văn Đức, Ủy viên Thường trực Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, đại diện lãnh đạo tỉnh, các sở, ban, ngành, lãnh đạo Ban Dân tộc các tỉnh bạn và 250 đại biểu người DTTS đại diện cho 16,1 vạn đồng bào các DTTS trên địa bàn tỉnh. Ông Lê Sơn Hải, Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT dự và chỉ đạo Đại hội.
Đại hội Đại biểu các DTTS tỉnh Bắc Kạn lần III: Tập trung đầu tư cho vùng đồng bào dân tộc

Đại hội Đại biểu các DTTS tỉnh Bắc Kạn lần III: Tập trung đầu tư cho vùng đồng bào dân tộc

Thời sự - Hồng Phúc - 20:57, 18/10/2019
Trong 2 ngày 17 - 18/10, tỉnh Bắc Kạn đã long trọng tổ chức Đại hội Đại biểu các DTTS lần thứ III năm 2019 với chủ đề “Các dân tộc tỉnh Bắc Kạn đoàn kết, phát huy nội lực, hội nhập và phát triển”.
Đại hội Đại biểu các DTTS tỉnh Bình Phước lần thứ III: Ưu tiên nguồn lực thực hiện các chính sách dân tộc

Đại hội Đại biểu các DTTS tỉnh Bình Phước lần thứ III: Ưu tiên nguồn lực thực hiện các chính sách dân tộc

Thời sự - Thanh Liêm - 20:20, 18/10/2019
Ngày 18/10, tỉnh Bình Phước đã tổ chức Đại hội Đại biểu các DTTS lần thứ III, năm 2019. Dự Đại hội có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Nông Quốc Tuấn cùng đại diện lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các tỉnh Bình Phước, Đồng Nai, Đăk Nông, Lâm Đồng, Bình Dương, Tây Ninh và 250 đại biểu đại diện cho 195.659 đồng bào DTTS thuộc 41 thành phần dân tộc trên toàn tỉnh Bình Phước.
Đại hội Đại biểu các DTTS tỉnh Quảng Trị lần thứ III: Tiếp tục thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc

Đại hội Đại biểu các DTTS tỉnh Quảng Trị lần thứ III: Tiếp tục thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc

Thời sự - Minh Thứ - 20:16, 18/10/2019
Với chủ đề “Các dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Trị đoàn kết, phát huy nội lực, hội nhập và phát triển” ngày 18/10, Đại hội Đại biểu các DTTS tỉnh Quảng Trị lần thứ III năm 2019 đã được tổ chức. Ông Y Thông, Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT dự và phát biểu chỉ đạo tại Đại hội.
Lễ tuyên dương học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số xuất sắc, tiêu biểu năm 2018

Lễ tuyên dương học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số xuất sắc, tiêu biểu năm 2018

Tối 25/11, Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên DTTS xuất sắc, tiểu biểu năm 2018 với chủ đề “ Đường đến ước mơ” được tổ chức tại Nhà Hát Lớn (Hà Nội) và truyền hình trực tiếp trên kênh VTV2 của Đài Truyền hình Việt Nam.
Hội thảo cung cấp thông tin về thực hiện môi trường không khói thuốc lá

Hội thảo cung cấp thông tin về thực hiện môi trường không khói thuốc lá

Tin tức - Mai Hương - 16:17, 18/10/2019
Ngày 18/10, tại Hà Nội, Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với Tổ chức HealthBridge Canada tại Việt Nam tổ chức hội thảo cung cấp thông tin về thực hiện môi trường không khói thuốc lá cho các phóng viên, biên tập viên các cơ quan thông tấn, báo chí.
Chàng trai người Tày với khát vọng làm bác sĩ

Chàng trai người Tày với khát vọng làm bác sĩ

Giáo dục - Hồng Phúc - 15:09, 18/10/2019
Từng hai lần được vinh danh tại Lễ Tuyên dương học sinh sinh viên (HSSV) DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2014 và năm 2015, chàng sinh viên trường Đại học Y Hà Nội Nguyễn Việt Hưng (sinh năm 1997, ở xã An Tường, TP. Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang) luôn nỗ lực học tập với mong ước trở về phục vụ quê hương.
Ắc quy Đồng Nai HYBRID - Sự kết hợp độc đáo

Ắc quy Đồng Nai HYBRID - Sự kết hợp độc đáo

Kinh tế - PV - 14:57, 18/10/2019
Với điều kiện khí hậu và thói quen tiêu dùng ở Việt Nam, PINACO đã cho ra đời Ắc Quy Đồng Nai Hybrid, là sự thừa hưởng ưu điểm nổi bật của ắc quy tiêu chuẩn (MF) và ắc quy miễn bảo dưỡng ( CMF )
Bình Phước: Người dân bắt quả tang xe container đổ trộm rác thải nguy hại

Bình Phước: Người dân bắt quả tang xe container đổ trộm rác thải nguy hại

Bạn đọc - Thiên Đức - 11:26, 18/10/2019
Theo phản ánh, thời gian qua, người dân phát hiện một xe container chở hàng vào mỏ đá tại khu vực thôn 2 xã Đồng Tâm, huyện Đồng Phú (Bình Phước). Qua theo dõi, người dân phát hiện tài xế đổ trộm hàng chục tấn chất thải rắn nguy hại. Sự việc được trình báo cơ quan chức năng để xử lý.
Nghệ nhân đa tài Néang Kunh Thia

Nghệ nhân đa tài Néang Kunh Thia

Sắc màu 54 - Lương Định - 11:19, 18/10/2019
Từng bước lên sân khấu biểu diễn từ năm 14 tuổi, đến nay, Néang Kunh Thia (dân tộc Khmer) được đánh giá là một nữ nghệ nhân đa tài, vừa biên đạo, dàn dựng, vừa biểu diễn nhiều loại hình nghệ thuật sân khấu dân gian truyền thống đặc sắc của dân tộc Khmer - Nam bộ.