Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Sức sống bên dòng Tô Hạp

Hà Văn Đạo - 15:18, 07/02/2020

“Lửa thử vàng, gian lao thử lòng người”-Những người già bên dòng sông Tô Hạp (Khánh Sơn, Khánh Hòa) vẫn nhẩn nha nói với nhau như thế. Con sông có từ bao giờ không ai còn nhớ nhưng từ thuở sơ khai nó như một “ân nhân” đặc biệt của dân làng, đồng hiện minh chứng cho tất thảy thăng trầm của vùng đất nhiều huyền tích, thi vị này.

Trẻ em Khánh Sơn được học tập, vui chơi, trong những ngôi trường khang trang, sạch đẹp
Trẻ em Khánh Sơn được học tập, vui chơi, trong những ngôi trường khang trang, sạch đẹp

Cản ngăn kẻ xấu, bồi đắp phù sa

Sông Tô Hạp chảy qua hầu hết các xã của huyện Khánh Sơn. Tên sông được lấy theo tên một loại dược liệu quý chỉ mọc ở vùng này và những người địa phương chân chất, thực bụng sẵn sàng chia sẻ với các dân tộc anh em.

Lục lại ký ức của mình, già làng Cao Nhân Hùng (xã Sơn Hiệp) nhớ như in: Cộng đồng các dân tộc ở Khánh Sơn (chủ yếu là dân tộc Raglai) kiên trung một lòng theo Đảng, theo bác Hồ, che giấu bộ đội, thành lập các đội du kích đánh địch đến cùng. Men theo dòng Tô Hạp kéo dài từ xã Ba Cụm Nam qua xã Sơn Trung, Tô Hạp, Sơn Hiệp… đến xã Sơn Bình là một căn cứ cách mạng vững mạnh bao phen khiến kẻ địch khiếp hãi. Địch ví Tô Hạp như “thung lũng Tử Thần” bởi hàng loạt cuộc tấn công của chúng đều bị đánh bật khỏi căn cứ. 

Lòng dũng cảm cộng với sự sáng tạo, người Khánh Sơn và bộ đội chủ lực chuyển từ các vũ khí thô sơ sang vũ khí hiện đại để đánh địch. Hàng chục đội du kích ở Tô Hạp đã đánh tan nhiều cuộc tấn công quy mô của Mỹ - Ngụy. Tiêu biểu nhất là trận chiến tháng 6-1963, địch huy động hơn 1.600 quân, 23 máy bay trực thăng, hai máy bay trinh sát, năm máy bay khu trục, một đại đội pháo 105 ly… nhưng đã thất bại thê thảm và thung lũng Tô Hạp trở thành nỗi ám ảnh của chúng. 

Sau ngày giải phóng, bộn bề khó khăn nhưng lòng cần mẫn cộng với những đôi tay chăm chỉ đã ươm xanh những quả đồi, những thửa cát trắng khô như sa mạc.

Người dân Khánh Sơn làm giàu từ cây sầu riêng
Người dân Khánh Sơn làm giàu từ cây sầu riêng

Nối những bờ vui

Hưởng các đặc ân từ sông Tô Hạp, nông dân Khánh Sơn ví mình như những cánh chim Tia Chôm, chim Phí dù có bôn ba nơi đâu rồi cũng hướng về nguồn cội, về những nóc nhà ẩn hiện dưới sương mù ngày trở gió. Phải dành cho quê hương mà rộng ra là Tổ quốc một tình yêu son sắt nhất. 

 Già làng Cao Văn Nhiệp (ở thị trấn Tô Hạp) bồi hồi: Mấy chục năm trước để từ Cam Ranh theo đường đất Tỉnh lộ 9 độc đạo lên Khánh Sơn phải chạy máy cày, mất cả ngày trời, vừa đi vừa đánh vật. Nhưng nay đường nhựa láng bóng, xe chạy bon bon. Từ trên cao nhìn xuống, tỉnh lộ 9 như một dải lụa kết nối vùng biển, miền xuôi với huyện miền núi đặc biệt này. Người dân Khánh Sơn sáng uống cà phê ở Tô Hạp trưa đã có thể giao thương ở TP. Nha Trang, TP. Cam Ranh, Ninh Thuận. Các tuyến đường liên thôn, liên xã cũng nhanh chóng được kiên cố hóa. Các làng hai bên sông Tô Hạp cũng được kết nối với nhau bằng những cây cầu sắt chắc chắn. 

Giao thông thuận lợi, người Khánh Sơn bắt tay vào làm cuộc “cách mạng” thay đổi hẳn thói quen canh tác cũ. Những loại cây, quả nhanh chóng bén rễ đổi về hàng ngàn chiếc ti vi, xe máy, nhà mới… tạo nên những mùa Xuân ấm cúng, đủ đầy là sầu riêng, măng cụt, mía tím. 

“Lột xác” từ nghèo đói thành đại gia sầu riêng, ông Bo Bo Khá (người Raglai ở thị trấn Tô Hạp) phấn chấn: Chả riêng gì mình, hàng trăm người khác cũng giàu lên với loại cây này. Hiện tại, tôi canh tác gần 2ha, mỗi năm lãi gần 800 triệu đồng.

Bên cạnh sầu riêng, Khánh Sơn còn có 319ha bưởi da xanh, 66ha quýt, 32ha măng cụt, 166ha chôm chôm, 300ha mía tím. Huyện miền núi này thành vựa trái cây sạch lớn nhất Nam Trung bộ…

Cuộc sống đổi thay, sau những ngày lao động cật lực, mỗi người dân ở Khánh Sơn có thể thở phào, nếu Khánh Sơn của những năm trước là Khánh Sơn của xa xôi, cách trở, quẩn quanh với rừng với núi thì ngày nay Khánh Sơn đã vươn xa để hội nhập. Trên cầu treo Tô Hạp mỗi chiều, những đứa trẻ Raglai hay những đứa trẻ người Kinh nắm tay nhau bấm điện thoại thông báo giờ học phụ đạo, học cồng chiêng, học đàn đá, học những điệu múa uyển chuyển, phóng túng như tính cách của những cư dân nơi đây. 

Đứng bên dòng Tô Hạp, nghệ nhân Mấu Xuân Điệp tâm tình: Đàn đá, đàn Chapi, mã la (cồng chiêng), múa… là đặc sản của cộng đồng người Raglai. Thời gian có thể bào mòn nhiều thứ nhưng niềm đam mê những đặc sản này thì không thể để lạnh đi được, phải dùng tình yêu và trách nhiệm để truyền thụ nó...

Tin cùng chuyên mục
Người Bố Y trên cao nguyên đá

Người Bố Y trên cao nguyên đá

Bố Y là một trong 16 dân tộc rất ít người trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, sinh sống chủ yếu ở một số tỉnh miền núi biên giới phía Bắc, như Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái... Mặc dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng đến nay, đồng bào dân tộc Bố Y ở xã Quyết Tiến, huyện Quản Bạ (Hà Giang) vẫn giữ gìn và phát huy được bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc mình, con em được học hành đầy đủ, cuộc sống ngày càng phát triển…
Tin nổi bật trang chủ
14 tác phẩm xuất sắc đạt giải Cuộc vận động sáng tác Tranh cổ động phòng chống dịch bệnh Covid-19

14 tác phẩm xuất sắc đạt giải Cuộc vận động sáng tác Tranh cổ động phòng chống dịch bệnh Covid-19

Tin tức - Hồng Minh - 4 giờ trước
Cuộc vận động sáng tác Tranh cổ động phòng chống dịch bệnh Covid-19 do Cục Văn hóa cơ sở (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức cấp tốc từ ngày 10 đến ngày 15/3/2020.
Giá thịt lợn hơi sẽ giảm xuống mức 70 nghìn đồng/kg vào đầu tháng 4/2020.

Giá thịt lợn hơi sẽ giảm xuống mức 70 nghìn đồng/kg vào đầu tháng 4/2020.

Thời sự - Thúy Hồng - 5 giờ trước
Đó là cam kết từ các doanh nghiệp chăn nuôi lớn của Việt Nam với Chính phủ trong buổi làm việc của Phó Thủ tướng Chính Phủ Trịnh Đình Dũng với 15 doanh nghiệp chăn nuôi diễn ra ngày 30/3/2020, tại Hà Nội.
Lộc Thành nỗ lực giảm hộ nghèo DTTS

Lộc Thành nỗ lực giảm hộ nghèo DTTS

Kinh tế - Điểu Vĩnh - 6 giờ trước
Năm qua, xã Lộc Thành được huyện Lộc Ninh (Bình Phước) giao chỉ tiêu giảm 29 hộ nghèo, trong đó có 18 hộ DTTS. Với sự quyết tâm của cấp ủy, chính quyền cùng sự nỗ lực phấn đấu của người dân, nhất là những hộ nghèo, cận nghèo, công tác xóa nghèo của xã đã đạt thành quả đáng ghi nhận.
Kỳ Sơn (Nghệ An): Chuẩn bị thực phẩm đón học sinh trở lại trường

Kỳ Sơn (Nghệ An): Chuẩn bị thực phẩm đón học sinh trở lại trường

Giáo dục - Đào Thọ - 6 giờ trước
Dù học sinh đang nghỉ để phòng, chống dịch Covid-19 nhưng giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc bán trú (PTDTBT) THCS Nậm Típ, huyện Kỳ Sơn (Nghệ An) vẫn đều đặn hằng ngày trồng rau, chăn nuôi lợn, gà, vịt để dự trữ lương thực sẵn sàng đón các em trở lại trường có đủ thức ăn.
Bài thuốc từ cây địa liền

Bài thuốc từ cây địa liền

Vườn thuốc quanh ta - BTK - 9 giờ trước
Cây địa liền là loại cây thân thảo sống lâu năm và không có thân. Cây mọc hoang nhiều nơi ở nước ta và các nước châu Á,… Cây còn được trồng ở các vườn thuốc Nam hoặc các bệnh viện. Cây địa liền được sử dụng làm thuốc với mục đích làm giảm đau nhức do bệnh phong thấp gây ra. Ngoài ra, cây còn có tác dụng điều trị các triệu chứng liên quan đến đường tiêu hóa và dạ dày.
Thanh Hóa: Khẩn trương kiểm soát gần 2.000 người từng có mặt tại Bệnh viện Bạch Mai

Thanh Hóa: Khẩn trương kiểm soát gần 2.000 người từng có mặt tại Bệnh viện Bạch Mai

Tin tức - Quỳnh Trâm - 9 giờ trước
Ngày 29/3, Sở Y tế Thanh Hóa đã có văn bản gửi UBND các huyện, Trung tâm y tế và các cơ sở y tế trên địa bàn toàn tỉnh Thanh Hóa về việc triển khai ngay các biện pháp theo dõi, giám sát y tế đối với những bệnh nhân và người có yếu tố dịch tễ từ ổ dịch Bệnh viên Bạch Mai (Hà Nội).
Hiện thực hóa ước mơ điện sáng ở Canh Liên

Hiện thực hóa ước mơ điện sáng ở Canh Liên

Đời sống - Xã hội - Thành Nhân - 10 giờ trước
Huyện miền núi Vân Canh (Bình Định) hiện còn 5 làng chưa có điện lưới quốc gia, gồm các làng Chồm, Kà Bông, Cát, Canh Tiến thuộc xã Canh Liên và làng Canh Giao, thuộc xã Canh Hiệp. Không có điện, cuộc sống của bà con dân tộc Ba Na gặp nhiều khó khăn, hộ nghèo chiếm đa số.
Thanh Hóa: Chương trình phục hồi thu nhập liệu có tạo được sinh kế cho người dân?

Thanh Hóa: Chương trình phục hồi thu nhập liệu có tạo được sinh kế cho người dân?

Bạn đọc - Quỳnh Trâm - 13 giờ trước
Số tiền hỗ trợ chỉ đủ hai gia đình mua một con bò để nuôi vì bò bị “đẩy giá”; không nhận thì sẽ mất quyền lợi mà nhận về thì ôm “nợ” vào mình... Đây là tình cảnh của nhiều hộ dân ở các huyện Cẩm Thủy, Bá Thước (Thanh Hóa) khi được thụ hưởng Chương trình phục hồi thu nhập thuộc dự án nâng cấp quốc lộ 217.
Bình Định: Sẽ kiểm tra lại toàn bộ các dự án nghỉ dưỡng trên tuyến đường Quy Nhơn - Sông Cầu

Bình Định: Sẽ kiểm tra lại toàn bộ các dự án nghỉ dưỡng trên tuyến đường Quy Nhơn - Sông Cầu

Bạn đọc - Lê Phương - 13 giờ trước
Báo Dân tộc và Phát triển ra ngày 24/3/2020 đăng tải bài viết: “Xây dựng các Khu nghỉ dưỡng trên tuyến đường Quy Nhơn – Sông Cầu: Nhiều bất cập cần xử lý triệt để”. Sau khi báo đăng, Sở Xây dựng tỉnh Bình Định đã tiến hành kiểm tra và phát hiện vi phạm ở một số dự án.
Giờ Trái đất mùa dịch Covid- 19: Kết nối vòng tay online

Giờ Trái đất mùa dịch Covid- 19: Kết nối vòng tay online

Tin tức - Hồng Minh - 21:45, 29/03/2020
Đã thành thường niên, trong khung giờ từ 20h30 đến 21h30 (giờ địa phương) ngày thứ bảy Bảy cuối cùng của tháng 3 hàng hằng năm, người dân trên toàn thế giới lại cùng nhau hành động tắt đèn hưởng ứng Giờ Trái đất. Song năm 2020, do diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, tại Việt Nam thay vì những hoạt động tuyên truyền, cổ động tập trung như những năm trước, năm nay, Chiến dịch Giờ Trái đất 2020 được tổ chức bằng hình thức online.