Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người giữ hồn nhạc lễ dân gian Chăm

SƠN NGỌC - 11:47, 27/09/2019

Tháng 3/2019, ông Thành Văn Lũy vinh dự được tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú lĩnh vực hoạt động tập quán xã hội và tín ngưỡng, nghệ thuật trình diễn dân gian. Đây là phần thưởng cao quý của Nhà nước dành cho những người đã có cống hiến xuất sắc trong gìn giữ và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc.

Nghệ nhân Ưu tú Thành Văn Lũy.
Nghệ nhân Ưu tú Thành Văn Lũy.

Dịp Lễ hội Katê 2019, chúng tôi về làng Bỉnh Nghĩa tìm gặp ông Thành Văn Lũy, nghệ nhân tiêu biểu trong việc gìn giữ và phát huy lễ nhạc dân tộc Chăm ở xã Bắc Sơn, huyện Thuận Bắc (Ninh Thuận).

Tròn 60 tuổi đời, ông Lũy có 40 năm dày công theo đuổi học nghề kéo đàn ka nhi (đàn nhị mai rùa) và hát khoản đãi thần linh ở đền tháp, làng xóm, gia đình theo truyền thống tín ngưỡng của đồng bào Chăm. Ở địa phương, ông còn là thầy Kò ke (Ôn Kà thành) giữ vai trò chủ lễ trong nghi thức tế lễ, hát ngợi ca công đức các vị thần linh ở đền tháp, làng xóm.

Nghệ nhân tiêu biểu làng Bỉnh Nghĩa vừa đàn ka nhi vừa hát những bài ngợi ca công lao của các bậc tiền nhân trong công cuộc khẩn hoang lập ấp, dạy dân làng cày cấy, đắp đập dẫn thủy nhập điền, dệt vải, làm gốm, xây dựng đền tháp… Giọng ông trầm ấm tha thiết, hòa quyện cùng tiếng đàn ka nhi, phảng phất hương trầm lễ cúng… gợi cho người nghe cảm giác thiêng liêng, nhớ về công ơn tổ tiên đối với cuộc sống no ấm của con cháu ngày nay.


Được biết 15 tuổi ông Lũy theo học chữ Chăm do người bác họ là ông Hứa Trí nhiệt tâm truyền dạy. Qua 5 năm kiên trì học chữ, ông đọc thông viết thạo các văn bản do ông bà xưa truyền lại. Ông sáng dạ, học thuộc nhiều bài cúng kính đất đai, cầu mong mưa thuận gió hòa khi xuống vụ cày cấy cho bà con thôn xóm.

Lễ hội Katê, lễ hội văn hóa đặc sắc của người Chăm. (Ảnh minh họa)
Lễ hội Katê, lễ hội văn hóa đặc sắc của người Chăm. (Ảnh minh họa)

Nhờ có vốn liếng chữ Chăm, bước vào tuổi 20, sau khi lập gia đình với cô gái Dương Thị Mẽ, chàng trai Thành Văn Lũy được ông Thành Phú ở làng Bỉnh Nghĩa thu nhận làm môn đệ, truyền dạy nghề làm thầy Kò ke. Suốt 20 năm ròng rã, ông “khăn gói theo thầy” học nghi thức cúng kính với hàng ngàn câu hát viết bằng chữ Chăm. Đồng thời, được thầy truyền dạy cách chế tác và biểu diễn đàn ka nhi, gồm 30 bài bản đàn ca ngợi công lao thần linh.

Đến năm 2000, vừa tròn 40 tuổi, ông Thành Văn Lũy được thầy Thành Phú làm lễ công bố với cộng đồng cho phép ông độc lập thực hiện các nghi thức cúng kính theo truyền thống dân tộc Chăm.

Cuối năm 2010, ông Thành Văn Lũy cùng các Nghệ nhân dân tộc Chăm tỉnh Ninh Thuận được lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch mời ra Hà Nội biểu diễn chào mừng khánh thành Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam ở Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội. Tại đây, ông biểu diễn đàn ka nhi và thực hiện nghi thức lễ cúng mở cửa tháp Chăm tại Đồng Mô. Trong chuyến đi này, ông đã thực hiện được ước mơ của người con dân tộc Chăm từ làng Bỉnh Nghĩa ra Thủ đô Hà Nội là vào Lăng viếng Bác Hồ kính yêu. Ông cũng đã tham gia Liên hoan dân ca Việt Nam tổ chức tại tỉnh Phú Yên năm 2011, với tiết mục “Hát lễ khoản đãi vua Pokong Garai”, được Ban Tổ chức tặng giải A.

“Gia đình và bà con thôn xóm rất vui mừng khi thấy tôi là người dân đầu tiên ở làng Chăm Bỉnh Nghĩa được tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú. Đây là phần thưởng cao quý và niềm tự hào lớn lao của bản thân tôi, động viên tôi tiếp tục nghiên cứu, gìn giữ và phát huy truyền thống nhạc lễ phục vụ tốt nhu cầu tín ngưỡng tâm linh của cộng đồng dân cư. Tôi tham gia cùng các vị chức sắc Chăm Bàlamôn, tích cực động viên bà con đoàn kết chung tay xây dựng nông thôn mới ở làng Chăm Bỉnh Nghĩa”, Nghệ nhân Ưu tú Thành Văn Lũy chia sẻ. 

Tin cùng chuyên mục
Tinh xảo nghề đúc đồng Đại Bái

Tinh xảo nghề đúc đồng Đại Bái

Làng nghề gò, đúc đồng Đại Bái cổ xưa có tên làng Văn Lãng hay còn gọi là làng Bưởi, thuộc huyện Gia Bình (Bắc Ninh). Làng nằm trên một dải đất cao bên bờ sông Bái Giang. Từ bao đời nay, kỹ thuật luyện đồng Đại Bái không ngừng hoàn thiện và tinh xảo.
Tin nổi bật trang chủ
Son sắt nghĩa tình Trường Sơn Đông – Trường Sơn Tây

Son sắt nghĩa tình Trường Sơn Đông – Trường Sơn Tây

Với chủ đề “Son sắt nghĩa tình Trường Sơn Đông – Trường Sơn Tây”, Chương trình giao lưu Nhân dân giữa đại biểu DTTS, Người có uy tín sinh sống dọc tuyến biên giới Việt Nam – Lào do Ủy ban Dân tộc chủ trì phối hợp với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước và tỉnh Nghệ An tổ chức tối ngày 07/12/2019 vừa khép lại với nhiều dấu ấn, có ý nghĩa chính trị xã hội sâu sắc, góp phần vun đắp mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, tình đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam-Lào, Lào-Việt Nam.
Trao đổi kinh nghiệm và Hội đàm về công tác dân tộc hai nước Việt Nam -Lào

Trao đổi kinh nghiệm và Hội đàm về công tác dân tộc hai nước Việt Nam -Lào

Thời sự - Minh Thu - 12 giờ trước
Chiều 7/12, tại Nghệ An các đồng chí Trần Thanh Mẫn, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; Đỗ Văn Chiến, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT; Hầu A Lềnh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương TMTTQ Việt Nam cùng lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh Nghệ An đã thân mật tiếp Đoàn đại biểu cấp cao Lào do đồng chí Xay - xổm - phon Phôm - vi - hản, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch UBTW Mặt trận Lào xây dựng đất nước làm Trưởng đoàn sang dự Hội thảo và Giao lưu Nhân dân giữa đại biểu là người DTTS, Người có uy tín sinh sống dọc biên giới Việt Nam - Lào.
Sau 10 năm, Việt Nam lại có mặt ở chung kết SEA Games

Sau 10 năm, Việt Nam lại có mặt ở chung kết SEA Games

Tin tức - PV - 22:47, 07/12/2019
U22 Campuchia thực sự đã trở thành một hiện tượng tại SEA Games 30 khi lần đầu tiên có mặt tại bán kết. Nhưng U22 Việt Nam lúc này đã trở thành một vật cản quá lớn đối với đội bạn. Thắng thuyết phục, thầy trò Park Hang-seo tiến vào trận chung kết lần đầu tiên kể từ năm 2009.
Cổng Dịch vụ công quốc gia: Lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm phục vụ

Cổng Dịch vụ công quốc gia: Lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm phục vụ

Thời sự - Hoàng Thanh - 21:38, 07/12/2019
Sáng ngày 7/11, tại Hà Nội, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng chủ trì buổi họp báo giới thiệu Cổng Dịch vụ công quốc gia (DVCQG). Tới dự họp báo còn có lãnh đạo các Bộ, ngành, các chuyên gia đến từ Ngân hàng thế giới, Cơ quan Phát triển Pháp.
Đoàn công tác Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước thăm và làm việc tại Nghệ An

Đoàn công tác Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước thăm và làm việc tại Nghệ An

Thời sự - Minh Thứ - 22:10, 06/12/2019
Trong chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam, ngày 6/12, Đoàn cấp cao Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước do ông Xay-xổm-phon Phôm-vi-hản, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước dẫn đầu đã có chuyến thăm và khảo sát Chương trình xây dựng NTM ở huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An. Tham gia cùng Đoàn, về phía Việt Nam có bà Hoàng Thị Hạnh, Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT; ông Nguyễn Đình Long, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, đại diện một số vụ, đơn vị thuộc UBDT và các sở, ban, ngành của tỉnh Nghệ An.
Tăng niềm tin cho hàng Việt

Tăng niềm tin cho hàng Việt

Sản phẩm - Thị trường - Tùng Nguyên - 14:57, 06/12/2019
Với việc triển khai Chương trình “mỗi xã phường một sản phẩm” (OCOP), Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” ngày càng đi vào thực chất hơn.
Quảng Ninh: Nhiều mô hình dân vận khéo trong vùng DTTS

Quảng Ninh: Nhiều mô hình dân vận khéo trong vùng DTTS

Pháp luật - Tuấn Trình - 14:24, 06/12/2019
Trong những năm qua, công tác dân vận của tỉnh Quảng Ninh đã có những bước chuyển biến tích cực, góp phần phát huy dân chủ, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo sự đồng thuận trong xã hội để thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng trên địa bàn toàn tỉnh.
Gỡ khó để phát triển OCOP

Gỡ khó để phát triển OCOP

Sản phẩm - Thị trường - Tùng Nguyên - 14:17, 06/12/2019
Các sản phẩm khi tham gia Chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm” (OCOP) đã được nâng tầm giá trị. Tuy nhiên, hiện vẫn còn một số khó khăn cần sớm được tháo gỡ để sản phẩm OCOP tiếp tục phát triển.
Cai nghiện ma túy tại cộng đồng: Tháo gỡ từ chính sách

Cai nghiện ma túy tại cộng đồng: Tháo gỡ từ chính sách

Đời sống - Xã hội - Sỹ Hào - 10:50, 06/12/2019
Hiện nay, công tác cai nghiện ma túy tại cộng đồng vẫn gặp vô vàn khó khăn. Trong đó, nổi lên là những khoảng trống trong cơ chế, chính sách hỗ trợ cho công tác cai nghiện ở cơ sở.
Văn hóa Raglai trước nguy cơ mai một

Văn hóa Raglai trước nguy cơ mai một

Đời sống - Xã hội - Thành Nhân-V. Thành - 10:34, 06/12/2019
Những năm qua, tỉnh Khánh Hòa đã có nhiều nỗ lực trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào DTTS. Tuy nhiên, chỉ có người già tâm huyết, còn giới trẻ bây giờ chỉ thích nhạc trẻ, nhạc ngoại, để cho những bậc cao niên phải thở dài và giấu nỗi buồn vào những cánh rừng xa…
Một thủ đoạn làm ăn cần phải lên án

Một thủ đoạn làm ăn cần phải lên án

Bạn đọc - Đông Hưng - Văn Hùng - 10:03, 06/12/2019
Suốt thời gian dài, nhiều người dân sinh sống ở Bình Thuận đã tiêu thụ khối lượng lớn thịt bò tươi của ông Nguyễn Đình Tân (38 tuổi, thường trú xã Hàm Kiệm, huyện Hàm Thuận Nam, Bình Thuận). Thịt bò của ông Tân có màu tươi rói, giá bán rẻ bất ngờ, hút nhiều khách hàng tấp nập mua. Nhiều người thắc mắc thì được ông lý giải là đại lý lớn nên phân phối rẻ.