Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nghệ nhân A Lip sứ giả văn hóa của buôn làng

Thùy Dung - 10:31, 18/03/2020

Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống văn hóa, từ thời niên thiếu, Nghệ nhân A Lip (dân tộc Ba Na, thôn Groi, xã Glar, huyện Đak Đoa, Gia Lai) đã biết đánh chiêng, làm đàn, tạc tượng gỗ và chỉnh chiêng. Năm 2019, ông vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực nghệ thuật trình diễn dân gian.

Nghệ nhân A Lip (trái) là người thầy truyền dạy cồng chiêng cho người dân và các thế hệ trẻ của huyện Đak Đoa.
Nghệ nhân A Lip (trái) là người thầy truyền dạy cồng chiêng cho người dân và các thế hệ trẻ của huyện Đak Đoa

Sứ giả văn hóa của buôn làng

Theo chân cán bộ Văn hóa xã Glar, chúng tôi tìm về nhà nghệ nhân A Lip ở thôn Groi (xã Glar, huyện Đăk Đoa). Trên nếp nhà sàn, người đàn ông nhanh tay rót chén trà mời khách, rồi say sưa nói về tình yêu của ông với cồng chiêng và khát khao lưu truyền, gìn giữ cồng chiêng trong cộng đồng DTTS ở địa phương.

Nghệ nhân A Lip sinh ra trong một gia đình có cái nôi của văn hóa truyền thống, cả gia đình ông đều biết đánh chiêng, chỉnh chiêng. Từ thuở lên 3, ông được cha địu trên vai tham gia vào các lễ hội của làng. Thuở lên 6, cha truyền lại cho A Lip cách đánh chiêng, thẩm âm. Nhờ vậy, lên 11 tuổi, A Lip đã chơi thành thạo các bài chiêng truyền thống của người Ba Na như Lễ mừng lúa mới… “Âm nhạc cồng chiêng ngấm vào trong hơi thở, cuộn chảy trong mạch máu mình cho đến tận bây giờ, thiếu nó mình không sống được đâu”, nghệ nhân A Lip bộc bạch.

Đưa đôi tay lau nhẹ lớp bụi vương trên những chiếc chiêng, nghệ nhân A Lip kể: Ngày trước thời cha mẹ, nhà ông có nhiều chiêng lắm. Sau này cha chết, ông có tâm nguyện chôn theo chiêng nên những bộ chiêng đó nằm ở trong nhà mồ cùng với cha. “Còn mình, có chút vốn liếng cha để lại, mình trồng lúa, nuôi bò để bán kiếm tiền mua chiêng. Mình sưu tập được 10 bộ chiêng quý, nhưng có mang đi tặng và một số bộ bị thất lạc, nên đến nay, nhà mình còn 3 bộ chiêng thôi. Mình dùng nó khi có lễ hội, đi giao lưu văn hóa và để dạy cho các cháu nhỏ ở trong làng”.

Không chỉ giỏi đánh chiêng, ông còn miệt mài học cách chỉnh chiêng, học đánh đàn t’rưng, gong kní, làm các loại đàn tính từ tre, trúc và tạc tượng gỗ của người Ba Na. Biết tay nghề của nghệ nhân A Líp, nhiều người đã tìm đền tận nhà ông đặt làm tượng gỗ, làm đàn, chuông gió để trang trí trong các quán ăn mang phong cách ẩm thực Tây Nguyên.

Giữ lửa văn hóa truyền thống

Xã hội phát triển, âm nhạc hiện đại len lỏi vào các thôn, làng đã làm cho âm thanh cồng chiêng mai một dần trong cộng đồng DTTS. Để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc mình, nghệ nhân A Lip lại đi vận động người dân học đánh chiêng. Ông thành lập các lớp chiêng lớn, nhỏ trong làng để bảo tồn văn hóa truyền thống. Đến nay, làng Groi có 2 đội chiêng, đội chiêng lớn gồm 21 người, từ 23 tuổi đến 70 tuổi. Đội chiêng nhí gồm 20 người, từ 6 tuổi đến 12 tuổi. Hiện nay, đội chiêng của làng thường được mời đi biểu diễn trong các dịp lễ hội, sự kiện quan trọng của khu vực Tây Nguyên và toàn quốc.

Ngoài ra, nghệ nhân A Líp còn phối hợp với Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú huyện Đak Đoa dạy chiêng cho học sinh nơi đây. Tính đến nay, ông đã dạy được cho khoảng hơn 100 người biết đánh chiêng trên địa bàn xã Glar và các xã lân cận như Ia Pêt, ADơk. 

Với những đóng góp của mình, nhiều năm qua, nghệ nhân A Lip đã nhận được nhiều Bằng khen, Giấy khen của các cấp từ Trung ương đến địa phương. Năm 2011, ông được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai cấp Bằng chứng nhận là nghệ nhân chỉnh chiêng, tạc tượng dân tộc Jrai, Ba Na. Tháng 3/2019, ông được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực nghệ thuật trình diễn dân gian.

Tin cùng chuyên mục
Giữ hồn dân tộc trên vùng đất mới

Giữ hồn dân tộc trên vùng đất mới

Trên địa bàn Tây Nguyên hiện nay, có nhiều dân tộc từ nhiều địa phương khác nhau của đất nước di cư đến. Không chỉ đến đây để lập nghiệp, đồng bào còn mang theo những nét văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc mình, góp phần làm giàu thêm kho tàng văn hóa của các dân tộc Tây Nguyên.
Cô Đàm Thị Thắm đam mê giảng dạy và nghiên cứu khoa học

Cô Đàm Thị Thắm đam mê giảng dạy và nghiên cứu khoa học

Giáo dục - Vũ Văn Tuấn - 5 giờ trước
Là giáo viên dạy Địa lý tại Trường THPT Đăk Ơ, huyện Bù Gia Mập (Bình Phước) từ năm 2012, cô giáo Đàm Thị Thắm luôn đi đầu trong đổi mới phương pháp giảng dạy và nghiên cứu khoa học.
Sống văn minh trong mùa dịch

Sống văn minh trong mùa dịch

Cùng trao đổi - Hồng Phúc - 6 giờ trước
Tính đến hết ngày 30/3, đại dịch Covid-19 đã xuất hiện tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới với trên 720 nghìn người nhiễm, hơn 33 nghìn người tử vong. Nền kinh tế cả thế giới đang chịu những ảnh hưởng tiêu cực từ dịch bệnh này chứ không chỉ riêng quốc gia, cá nhân nào.
Dạy học ở vùng cao trong mùa dịch

Dạy học ở vùng cao trong mùa dịch

Giáo dục - Trọng Bảo - 7 giờ trước
Hiện nhiều địa phương đã và đang tổ chức học trực tuyến. Nhưng với huyện vùng cao Bát Xát (Lào Cai), rất nhiều cơ sở giáo dục điều kiện cơ sở vật chất, điều kiện kinh tế của học sinh còn nhiều hạn chế nên khó có thể tổ chức phương pháp dạy học này. Để khắc phục, ngành Giáo dục huyện Bát Xát đã chủ động tìm giải pháp cho các em học sinh vẫn bắt nhịp với kế hoạch học tập trong mùa dịch.
Cây lưỡi rắn chữa bệnh

Cây lưỡi rắn chữa bệnh

Vườn thuốc quanh ta - BTK - 7 giờ trước
Cây lưỡi rắn còn có tên gọi khác như: Cỏ lưỡi rắn, xà thiệt có cuống, đơn đòng, vương thái tô, cóc mẩn, nọc sởi. Cây lưỡi rắn thường được sử dụng trong y học cổ truyền.
Ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất nông nghiệp: Nâng cao giá trị sản phẩm

Ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất nông nghiệp: Nâng cao giá trị sản phẩm

Khoa học - Công nghệ - Minh Thu - 12 giờ trước
Thời gian qua, với các dự án nghiên cứu, phát triển cây trồng có thế mạnh, Cao Bằng đã xuất hiện nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập của người dân.
Chống dịch nơi biên giới

Chống dịch nơi biên giới

Sức khỏe - Thoa Hồng - 12 giờ trước
“Ăn lán, ngủ rừng” trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, thiếu thốn đủ thứ nhưng những cán bộ, chiến sĩ Biên phòng đóng quân trên địa bàn huyện Tràng Định (Lạng Sơn) vẫn ngày đêm bám trụ các chốt chặn ở đường mòn lối mở; nỗ lực không ngừng để ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh.
Khai báo y tế gian dối: Chưa ai bị khởi tố thì còn chưa biết sợ!

Khai báo y tế gian dối: Chưa ai bị khởi tố thì còn chưa biết sợ!

Thời sự - PV - 12 giờ trước
Nhiều chuyên gia y tế, pháp luật ủng hộ xử lý nghiêm việc không khai báo y tế hoặc khai báo gian dối, trốn cách ly nhằm tránh để lại hậu quả xấu.
Giữ hồn dân tộc trên vùng đất mới

Giữ hồn dân tộc trên vùng đất mới

Sắc màu 54 - Tấn Vịnh - 13 giờ trước
Trên địa bàn Tây Nguyên hiện nay, có nhiều dân tộc từ nhiều địa phương khác nhau của đất nước di cư đến. Không chỉ đến đây để lập nghiệp, đồng bào còn mang theo những nét văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc mình, góp phần làm giàu thêm kho tàng văn hóa của các dân tộc Tây Nguyên.
Các tỉnh miền Trung: Nguy cơ thiếu điện, thiếu nước sản xuất

Các tỉnh miền Trung: Nguy cơ thiếu điện, thiếu nước sản xuất

Môi trường sống - Thành Nhân - 13 giờ trước
Do nắng hạn kéo dài nên lượng nước về hồ chứa bị thiếu hụt trầm trọng, không ít nhà máy thủy điện ở miền Trung đang phải hoạt động cầm chừng, thậm chí dừng hoạt động. Tình trạng này không chỉ gây khó khăn cho việc cung cấp điện, mà còn ảnh hưởng đến công tác chống hạn mùa khô sắp tới.
Mang niềm vui về buôn làng

Mang niềm vui về buôn làng

Nhịp cầu nhân ái - Lê Hường - 22:46, 30/03/2020
Cùng với tuổi trẻ cả nước, hàng nghìn bạn trẻ tỉnh Đăk Lăk đã triển khai nhiều hoạt động ý nghĩa, tạo sự lan tỏa về tinh thần xung kích, tình nguyện đến người dân, nhất là người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh.