Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Làng cười Văn Lang

PV - 18:04, 16/01/2018

Làng Văn Lang nằm trên vùng đồi núi trung du, ven sông Hồng, phía Tây Bắc là núi Nghĩa Lĩnh, làng còn có tên là “làng cười” và hàng trăm năm nay, làng đã trở thành một “điểm nhấn” trong không gian văn hóa vùng Ðất Tổ. Dân gian có câu “Văn Lang cả làng nói phét”, tức đã khẳng định cái hài của đất và người Văn Lang

Bằng nghệ thuật cường điệu, phóng đại, đôi khi kèm theo cả lối nói ngoa dụ đặc biệt dí dỏm hài hước, người dân Văn Lang không những ca ngợi những sản phẩm tinh tuý của làng quê, biểu dương khả năng lao động sáng tạo, mà qua đó còn bộc lộ những ước mơ khát vọng của mình.

Những câu truyện cười của làng Văn Lang đem lại tiếng cười sảng khoái xua tan mệt nhọc cho người dân Những câu truyện cười của làng Văn Lang đem lại tiếng cười sảng khoái xua tan mệt nhọc cho người dân

 

Cái hay, cái đẹp, cái giá trị nhân văn, thẩm mỹ của truyện cười Văn Lang chính là ở đó. Điển hình như “Chuyện Con lươn đồng”: Nhà cụ Trạch nhờ con cháu đào lò ngâm tre. Các con cháu cụ ra tay đào gần một buổi sáng thì phát hiện được một cái hang có con lươn đang chui chạy. Mọi người mừng quýnh, nắm lấy đuôi con lươn mà kéo. Con lươn bị tóm cổ. Nó dài phải bằng cái đòn gánh, mà to thì chẳng kém bắp vế người lực điền. Con lươn bị tóm cổ và chết ngắc. Con cháu cụ Trạch khiêng về nhà làm thịt. Cả nhà hơn mười người đánh chén túy lúy chưa hết một nửa con, vì vậy mới có câu ca: “Văn Lang bắt được con lươn, thịt mang nướng chả, còn xương đẽo cày​”…

Tài nghệ nói khoác của cư dân Văn Lang còn được ghi vào sử sách trong cuốn “Dư địa chí” của Nguyễn Trãi với cái tên “tổng Văn Lang”. Làng Văn Lang có sản phẩm gì, người dân cũng có cách biểu lộ tiếng cười của riêng mình, như: tác phẩm “Dứa gò sui, Cau nhà, Cây rau dền, Vườn gỗ lem, Con lươn đồng, Quả mướp hương, Củ sắn xuyên qua đường 24, Dao sắc…”.

Không chỉ vậy, tiếng cười trong truyện cười Văn Lang thường mộc mạc, dễ hiểu, hồn nhiên, thông minh, láu lỉnh trước những thành quả lao động, trước những cảnh ngộ éo le, tật xấu... Cười để bộc lộ tâm lý lạc quan trước cuộc sống thường nhật, cười thật to, thật thoải mái và sau khi cười đầu óc không còn vương vấn, nghĩ suy gì.

Trái lại tiếng cười trên, cung bậc của tiếng cười dành cho giai cấp thống trị lại quyết liệt, ít khoan nhượng, cười với mục đích bài xích, loại bỏ. Còn đấu tranh chống những thói hư tật xấu trong nội bộ nhân dân thái độ thường độ lượng, khoan dung, đả kích nhẹ nhàng. Tiếng cười độc đáo của Văn Lang bắt nguồn sâu sắc từ chất khôi hài giàu có của truyền thống văn học dân gian.

Hiện nay, số truyện cười được người dân sưu tầm, diễn xướng tương đối dồi dào với trên 200 câu chuyện khác khau. Trong truyện cười Văn Lang ta bắt gặp những câu chuyện như “Thề cá trê chui ống, Tiếng đàn bầu, Tinh trứng, Ông vệ sinh, Chạy đằng giời, Khó chữa lắm đấy”… là những câu chuyện phê phán những thói hư tật xấu, những yếu kém trong nội bộ quần chúng nhân dân và dăn dạy con người sửa chữa tật xấu của mình. Thông qua đó nhằm đem đến cho mọi người dân trong làng một nét ứng xử văn minh, lành mạnh, một không khí dân chủ trong phê bình và tự phê bình, từ đó giáo dục con người hoàn thiện, trong sáng hơn.

Đến với làng cười Văn Lang, xã Văn Lương, huyện Tam Nông mới thấy được con người nơi đây hồn nhiên, vui vẻ. Họ nói chuyện với nhau cũng khiến người nghe phải nở nụ cười, bởi cách nói ví von, dí dỏm.

Để giữ gìn nét đẹp truyền thống, hằng năm, sau khi lúa mạ đã xong, xã Văn Lương thường tổ chức thi kể chuyện cười. Trong cuộc thi, ai kể chuyện mà người nghe cười to nhất, cười nhiều nhất thì người đó sẽ giành phần thắng. Bên cạnh đó, hằng năm ngoài tổ chức cuộc thi kể chuyện cười, địa phương còn khuyến khích những người có khả năng diễn xướng truyện cười thành lập CLB văn nghệ, thường xuyên đi lưu diễn, hay giao lưu với nhau, kể chuyện cho con cháu cùng nghe nhằm quảng bá và giữ gìn nét đẹp truyện cười Văn Lang.

Hiện nay, tại Thư viện tỉnh Phú Thọ còn lưu trữ nhiều cuốn truyện cười Văn Lang và nhiều tài liệu liên quan tới loại hình di sản Ngữ văn dân gian này. Ông Nguyễn Đắc Thủy, PGĐ Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ cho biết: Để bảo tồn và phát huy giá trị truyện cười Văn Lang, Sở Văn hóa TT&DL tỉnh Phú Thọ đã xây dựng và triển khai kế hoạch đề nghị vinh danh các nghệ nhân làng cười Văn Lang. Đây là những hạt nhân sẽ tham gia truyền dạy và phát triển truyện cười Văn Lang lan tỏa sâu rộng trong đời sống cộng đồng. Thế hệ trẻ của làng Văn Lương sẽ là những người tiếp nối sự nghiệp lưu giữ, phát huy những nét văn hóa truyền thống đặc biệt này.

NGỌC TUẤN

 

Tin cùng chuyên mục
Người lưu giữ trang phục dân tộc Nùng

Người lưu giữ trang phục dân tộc Nùng

Dù đã gần 60 tuổi nhưng ngày ngày, bà Lăng Thị Liên, ở thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn, huyện Lục Ngạn (Bắc Giang) vẫn luôn tất bật cắt may trang phục dân tộc Nùng. Bà mong muốn gìn giữ trang phục dân tộc cho thế hệ con cháu mai sau.
Tin nổi bật trang chủ
Thủ tướng: Chính phủ không chọn giải pháp đóng cửa mọi thứ

Thủ tướng: Chính phủ không chọn giải pháp đóng cửa mọi thứ

Chiều 17/2, chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ về công tác phòng chống dịch COVID-19, Thủ tướng nêu rõ, Việt Nam là điểm đến an toàn và khẳng định, Chính phủ không chọn giải pháp dễ là đóng cửa mọi thứ mà thay vào đó, có giải pháp khó hơn, tức là làm sao vẫn duy trì điều kiện đi lại cho người dân, du khách, tiếp tục thúc đẩy sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế, thương mại nhưng vẫn bảo đảm an toàn cho người dân.
Thành tựu và những bài học kinh nghiệm trước Đại hội Đảng XIII

Thành tựu và những bài học kinh nghiệm trước Đại hội Đảng XIII

Thời sự - Trương Tấn Sang-Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam - 7 giờ trước
Chúng ta đã bước vào năm 2020, năm cuối cùng để hoàn thành các chương trình, mục tiêu nhiệm kỳ Đại hội XII của Đảng. Nếu đánh giá giai đoạn 10 năm của hai nhiệm kỳ vừa qua bằng các số liệu và sự kiện, có thể nhận thấy sự tương phản rõ ràng của những gam mầu sáng - tối, qua đó cũng thấy sáng rõ những bài học kinh nghiệm quý báu...
Nâng cao giá trị cho cà gai leo Yên Thủy

Nâng cao giá trị cho cà gai leo Yên Thủy

Khoa học - Công nghệ - Hồng Phúc - 8 giờ trước
Theo khoa học, cà gai leo là loại cây dại, thường mọc hoang ở các bờ bụi… có rất nhiều tác dụng đối với sức khỏe con người, đặc biệt là về các bệnh liên quan đến gan. Loại cây này khá dễ trồng, ít bị sâu bệnh và phát triển quanh năm, trung bình 3 tháng là có thể thu hoạch được.
Xuôi dòng sông Chảy

Xuôi dòng sông Chảy

Đời sống - Xã hội - Trọng Bảo - 8 giờ trước
Sông Chảy là một trong ba dòng sông lớn vùng Tây Bắc và là nguồn cung cấp nước chủ yếu cho Nhà máy Thủy điện Thác Bà, Nhà máy Thủy điện đầu tiên ở miền Bắc. Dọc đôi bờ sông Chảy, từ huyện Mường Khương, Si Ma Cai, Bắc Hà… của tỉnh biên giới Lào Cai, những bản làng của đồng bào DTTS đang khoác lên mình màu áo mới của sự ấm no...
Thu tiền tỷ từ trồng sầu riêng

Thu tiền tỷ từ trồng sầu riêng

Kinh tế - Trung Dũng - 9 giờ trước
Ông Nguyễn Thanh Hải ở buôn Ea Kiêng, xã Ea Tar, huyện Cư M’gar, (Đăk Lăk) được nhiều người biết đến bởi tính cần cù, chịu khó, ham học hỏi và thành công từ mô hình trồng sầu riêng, với thu nhập đạt 1,5 tỷ đồng mỗi năm.
Người dân Kan Hồ chưa có đất sản xuất sau 5 năm định cư

Người dân Kan Hồ chưa có đất sản xuất sau 5 năm định cư

Đời sống - Xã hội - Hoài Dương - 9 giờ trước
Đã 5 năm trôi qua kể từ khi hơn 230 hộ dân ở các bản: Sì Thâu Chải, Seo Hay, Nậm Hạ A - B, Nậm Thú của xã Kan Hồ, huyện Mường Tè (Lai Châu) di dời đến vùng tái định cư (TĐC) mới, nhường đất để xây dựng Nhà máy Thủy điện Lai Châu. Thế nhưng đến nay, bà con ở các vùng TĐC này vẫn không thể an cư, thậm chí quanh quẩn với đói nghèo vì không có đất sản xuất.
Cách làm trà sả tại nhà để phòng dịch Covid-19

Cách làm trà sả tại nhà để phòng dịch Covid-19

Vườn thuốc quanh ta - BTK - 12 giờ trước
Trà sả có thể giúp bạn giải tỏa căng thẳng, giảm cholesterol cũng như ngăn ngừa các chứng viêm nhiễm rất tốt. Hãy thử áp dụng các cách làm trà sả tại nhà để bạn có thể tự pha chế ly trà thơm giúp tăng cường hệ miễn dịch phòng bệnh virus Covid-19 .
Tâm tình của những thầy cô cắm bản

Tâm tình của những thầy cô cắm bản

Giáo dục - Tùng Lâm - 12 giờ trước
Ở các xã vùng sâu Cư Pui, Cư Đrăm, Yang Mao của huyện Krông Bông (Đăk Lăk) hiện vẫn có hàng chục thầy, cô giáo nhà cách trường hàng chục cây số. Mỗi người một hoàn cảnh với bao khó khăn, vất vả. Song, hằng ngày họ đang nỗ lực vượt qua để bám trường, bám lớp.
Nữ bác sĩ nơi tuyến đầu chống dịch

Nữ bác sĩ nơi tuyến đầu chống dịch

Sức khỏe - Trọng Bảo - 13 giờ trước
Là địa phương có nguy cơ cao bùng phát dịch bệnh viêm phổi cấp do virus Covid-19, những ngày qua, tỉnh Lào Cai đã tập trung mọi nguồn lực với mục tiêu phòng, chống dịch bệnh đạt hiệu quả cao nhất. Trong đó, đội ngũ y, bác sĩ ở các bệnh viện luôn là lực lượng nòng cốt trực chiến trên tuyến đầu phòng, chống dịch bệnh.
Ly hương tìm việc làm

Ly hương tìm việc làm

Đời sống - Xã hội - Minh Thứ - 13 giờ trước
Cứ mỗi dịp sau Tết, hàng ngàn người lại xa quê để tìm việc làm. Thu nhập của họ đã góp phần làm thay đổi trong cuộc sống nhiều gia đình. Tuy nhiên, hệ lụy của nó là những đứa trẻ “bị bỏ lại” quê nhà, thiếu vắng tình thương, sự chăm sóc của cha mẹ, gia đình và địa phương thiếu hụt nguồn lao động...
Người lưu giữ trang phục dân tộc Nùng

Người lưu giữ trang phục dân tộc Nùng

Sắc màu 54 - Thúy Hồng - 13 giờ trước
Dù đã gần 60 tuổi nhưng ngày ngày, bà Lăng Thị Liên, ở thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn, huyện Lục Ngạn (Bắc Giang) vẫn luôn tất bật cắt may trang phục dân tộc Nùng. Bà mong muốn gìn giữ trang phục dân tộc cho thế hệ con cháu mai sau.