Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Để Then xứng tầm di sản

Hồng Minh - 10:22, 30/12/2019

Vừa qua, Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái của Việt Nam đã chính thức được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Tuy nhiên, bên cạnh niềm vui là thách thức. Thách thức phải làm sao để di sản Thực hành Then thực sự được bảo tồn và phát huy giá trị, đúng với tầm vóc di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Những nghệ nhân Then cao tuổi là đội ngũ quan trọng trong việc bảo tồn, truyền dạy Thực hành Then
Những nghệ nhân Then cao tuổi là đội ngũ quan trọng trong việc bảo tồn, truyền dạy Thực hành Then

Ngay sau khi Thực hành Then được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, có lẽ niềm vui, sự tự hào là tâm trạng chung của những nhà văn hóa, giới nghiên cứu và đặc biệt là cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng, Thái - chủ thể của di sản.

GS.TSKH. Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam cho biết: “40 năm sống ở Tây Bắc, Việt Bắc, tôi hiểu Then là cái căn cốt trong văn hóa của đồng bào Tày, Nùng, Thái. Và giờ đây, Then đã được trả về đúng với vị trí nguyên có của nó. Đó là điều quý giá nhất mà Đảng, Nhà nước đã quan tâm trong công cuộc giữ gìn di sản và thực hiện quyền tự quyết về văn hóa của các dân tộc thiểu số”.

Tuy nhiên, bên cạnh những yếu tố thuận lợi, Thực hành Then ở một số địa phương cũng gặp không ít khó khăn trong việc duy trì, phát triển. Nhiều nơi chưa nhận thức đầy đủ vai trò của công tác bảo tồn văn hóa dân tộc, việc tuyên truyền, vận động cộng đồng giữ gìn văn hóa dân tộc chưa được tiến hành thường xuyên.

Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Thọ, dân tộc Tày, tỉnh Lạng Sơn, để bảo tồn phát huy Thực hành Then, cần kịp thời có chính sách cụ thể cho các nghệ nhân, nhất là những nghệ nhân cao tuổi trong việc truyền dạy cho các thế hệ con cháu. 

Trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là điều kiện thuận lợi để Thực hành Then mãi được lưu truyền, phát triển
Trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là điều kiện thuận lợi để Thực hành Then mãi được lưu truyền, phát triển

“Những nghệ nhân cao tuổi luôn âm thầm cống hiến, bản thân họ là nơi lưu trữ nguồn văn hóa dân tộc rất lớn. Những nghệ nhân cao tuổi này vẫn lặng lẽ sử dụng vốn văn hóa của mình đi tuyên truyền ở các bản làng, nhưng hầu như không được quan tâm, hay phong tặng danh hiệu gì. Việc được quan tâm tích cực sẽ khiến cho những nghệ nhân này tâm huyết hơn trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Hoạt động nghiên cứu, sưu tầm, phục dựng, bảo tồn, xây dựng các tổ, đội văn nghệ truyền thống, nhân rộng các mô hình điểm hướng tới trao truyền những giá trị của di sản cho lớp trẻ… cũng là những giải pháp quan trọng”, Nghệ nhân Nguyễn Văn Thọ cho hay.

Cùng với những khó khăn như Nghệ nhân Nguyễn Văn Thọ chia sẻ, thì khó khăn của Thực hành Then trong bối cảnh hội nhập quốc tế cũng là một thách thức lớn. Nghệ nhân Then Nguyễn Văn Bách, giảng viên Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc băn khoăn nói: “Thực hành Then đang đặt ra nhiều vấn đề. Quan trọng nhất là làm sao bảo tồn Then trong bối cảnh một số dòng Then không có truyền nhân, các nghệ nhân hiện đa phần đã cao tuổi. Rồi vấn đề bảo tồn ngôn ngữ Then. Then là tổng hòa nhiều yếu tố, có âm nhạc, múa, nhưng trong đó lời hát cực kỳ quan trọng. Bởi vì người ta yêu Then, hiểu Then, quý mến Then cũng từ ngôn ngữ mà ra, ấy là những câu chuyện cổ, những lời răn dạy về cuộc sống... mà ông cha đã đúc kết, truyền lại cho con cháu đời sau. Do đó, chúng ta cần có những giải pháp thiết thực để Then được bảo tồn và luôn hiện diện trong cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng, Thái”.

Di sản Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái tập trung chủ yếu ở các tỉnh vùng Đông Bắc (Bắc Giang, Bắc Kạn, Cao Bằng, Hà Giang, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Tuyên Quang), vùng Tây Bắc (Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai) và một số địa phương khác ở Việt Nam. Theo số liệu kiểm kê, Then Tày, Nùng, Thái có ở 11 tỉnh. Hiện có 817 thầy Then (213 nam, 604 nữ); trong đó có 439 người Tày, 328 người Nùng, 23 người Thái và 27 người thuộc các dân tộc khác: Kinh, Cao Lan, Dao, Hoa…


Tin cùng chuyên mục
Văn hóa Chăm trên đại ngàn Tây Nguyên

Văn hóa Chăm trên đại ngàn Tây Nguyên

Di chỉ khảo cổ (đồ đá, gốm, đồ đồng...) được phát hiện và công bố cho thấy, hàng nghìn năm trước, con người Tây Nguyên đã có sự giao thoa, gần gũi với cư dân vùng Duyên hải miền Trung. Từ những di tích hiện hữu đến những phế tích và các cổ vật tìm thấy trong lòng đất đã chứng minh văn hóa Chăm đã xuất hiện sớm trên vùng đất đỏ bazan này.
Tin nổi bật trang chủ
Người là niềm tin tất thắng

Người là niềm tin tất thắng

Cứ mỗi độ Tết đến, Xuân về, Nhân dân ta lại hòa chung niềm vui mừng Đảng, mừng Xuân, mừng đất nước đổi mới và nhớ về Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại với tất cả lòng biết ơn và kính trọng. Kể từ mùa Xuân đầu tiên Nhân dân ta có Đảng, mỗi mùa Xuân mới càng nhân lên niềm tin vào sức sống trường tồn của Đảng quang vinh, chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh vĩ đại.
Văn hóa Chăm trên đại ngàn Tây Nguyên

Văn hóa Chăm trên đại ngàn Tây Nguyên

Sắc màu 54 - Lê Hường - 15:38, 21/01/2020
Di chỉ khảo cổ (đồ đá, gốm, đồ đồng...) được phát hiện và công bố cho thấy, hàng nghìn năm trước, con người Tây Nguyên đã có sự giao thoa, gần gũi với cư dân vùng Duyên hải miền Trung. Từ những di tích hiện hữu đến những phế tích và các cổ vật tìm thấy trong lòng đất đã chứng minh văn hóa Chăm đã xuất hiện sớm trên vùng đất đỏ bazan này.
Cây nêu đón Tết của dân tộc Mường

Cây nêu đón Tết của dân tộc Mường

Sắc màu 54 - Tấn Vịnh - 15:31, 21/01/2020
Khi hoa đào điểm tô sắc hồng, hoa mơ phủ màu trắng tinh khôi lên nền xanh cây lá là dấu hiệu của mùa Xuân mới đang về. Thời điểm này, mùa màng đã thu hoạch xong, đất được nghỉ ngơi chờ mùa gieo hạt mới, người Mường đang náo nức chuẩn bị Lễ lên nêu (trồng cây nêu) để đón Tết.
Chiều trên đồi Thi Nhân

Chiều trên đồi Thi Nhân

Phóng sự - Ký sự - Tiêu Dao - 15:23, 21/01/2020
Tôi trở lại Ghềnh Ráng (Quy Nhơn, Bình Định) vào một chiều cuối năm sau mười năm đến thăm nơi đây. Những cơn gió trễ nải trên triền đồi, những hàng cây vi vu như lời mời gọi khách lãng du phương xa dừng chân ghé lại để miên man với sóng, với gió và cả những câu chuyện về đời, về người nơi này…
Thành công đâu chỉ cho riêng mình

Thành công đâu chỉ cho riêng mình

Thể thao - Giải trí - Hiếu Anh - 15:14, 21/01/2020
Trong dòng chảy của nhịp sống hiện đại, không ít thanh niên DTTS bằng tài năng và ý chí, nghị lực của mình đã trở thành những người nổi tiếng, truyền cảm hứng cho cộng đồng. Đáng quý hơn, khi “công thành danh toại”, họ đều hướng về quê hương, bản làng. Ca sĩ người dân tộc Tày Mai Trần Lâm là một trong những người như thế.
Công ty TNHH 888: Quan tâm người lao động để phát triển bền vững

Công ty TNHH 888: Quan tâm người lao động để phát triển bền vững

Đời sống - Xã hội - Quỳnh Trâm - 14:18, 20/01/2020
Năm 2012, Công ty TNHH 888 thuộc Tổng công ty cổ phần May 10 được thành lập tại xã Quảng Hợp, huyện Quảng Xương (Thanh Hóa) thực hiện công việc may xuất khẩu. Sau 7 năm hoạt động, Công ty đã góp phần giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động địa phương, tạo nguồn thu nhập ổn định, nâng cao mức sống của người dân, góp phần vào xây dựng các tiêu chí nông thôn mới tại huyện Quảng Xương - nơi Công ty đứng chân.
Golden City Resort Cửa Lò Giá trị từ sự khác biệt

Golden City Resort Cửa Lò Giá trị từ sự khác biệt

Sắc màu 54 - Minh Thứ - 14:07, 20/01/2020
Cửa Lò là một vùng đất xinh đẹp, được thiên nhiên ưu đãi với bãi biển trong xanh, thơ mộng, cùng với hệ thống quần đảo đa dạng kết hợp khung cảnh biển yên bình, Cửa Lò hội tụ tất cả mọi yếu tổ để trở thành một điểm đến nghỉ dưỡng tuyệt vời, hấp dẫn nhất miền Trung và cả nước.
Thầm lặng những dấu chân

Thầm lặng những dấu chân

Đời sống - Xã hội - Kiều Giang-Minh Phương - 16:42, 18/01/2020
Mường Khương là huyện biên giới của tỉnh Lào Cai. Nơi đây cuộc sống của bà con vẫn còn nhiều khó khăn, với 90% là đồng bào thiểu số sinh sống, đa số là hộ nghèo và hộ cận nghèo. Chính vì vậy, tình trạng người lao động xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc làm thuê có chiều hướng gia tăng và diễn biến phức tạp nhất là những ngày cận Tết. Trước tình hình đó, các chiến sỹ Đồn Biên phòng Mường Khương đã và đang triển khai các biện pháp nghiệp vụ nhằm đấu tranh, ngăn chặn để giữ gìn an ninh trật tự khu vực biên giới.
Thêm Xuân cho đồng bào biên giới Tây Nam

Thêm Xuân cho đồng bào biên giới Tây Nam

Pháp luật - N.Tâm - 18:03, 17/01/2020
Những ngày cuối năm, tới các cụm dân cư biên giới Tây Nam có thể cảm nhận rõ mùa Xuân đang tới. Hoạt động thương mại như tấp nập hơn; người người, nhà nhà tươi vui, phấn khởi… Những hình ảnh đó tạo nên một không khí Tết thật đặc trưng vùng biên giới phía Tây Nam của Tổ quốc.
Phòng chống thiên tai vùng DTTS, miền núi: Những vấn đề đặt ra

Phòng chống thiên tai vùng DTTS, miền núi: Những vấn đề đặt ra

Thời sự - Thanh Huyền (thực hiện) - 17:56, 17/01/2020
Mặc dù nước ta đã có nhiều nỗ lực trong công tác phòng, chống thiên tai nhưng hậu quả gây ra vẫn rất nặng nề. Nhiều ý kiến cho rằng, công tác phòng, chống thiên tai phải sát với cuộc sống người dân ở vùng DTTS và miền núi; phòng, chống phải đi đôi với phát triển bền vững. Để hiểu rõ hơn vấn đề này, phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển đã có cuộc phỏng vấn ông Vũ Xuân Thành, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Phòng chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Có một dòng họ hiếu học ở Công Đa

Có một dòng họ hiếu học ở Công Đa

Giáo dục - Nguyễn Huy Hoàng - 17:46, 17/01/2020
Sự hiếu học của con, cháu dòng họ Ma ở xã Công Đa, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang) được duy trì qua các thế hệ. Nhờ chú trọng việc học, tri thức được mở mang nên người họ Ma đã làm chủ và ứng dụng khoa học trong phát triển kinh tế, xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.