Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Dân ca dân tộc Giáy trước nguy cơ mai một

Hoài Dương - 12:25, 10/01/2020

Cộng đồng người Giáy ở Lai Châu xưa kia có đời sống văn hóa tinh thần rất phong phú, trong đó những làn điệu dân ca theo lối hát đối đáp rất đặc sắc, trữ tình, truyền tải những tâm tư, tình cảm và ước muốn của người Giáy trong đời sống thường ngày cũng như trong lễ hội. Tuy nhiên, theo dòng chảy thời gian, những làn điệu dân ca của người Giáy đang có nguy cơ mai một, thất truyền.

Một tiết mục văn nghệ của đồng bào dân tộc Giáy, phường Quyết Thắng, TP. Lai Châu
Một tiết mục văn nghệ của đồng bào dân tộc Giáy, phường Quyết Thắng, TP. Lai Châu

Chúng tôi đến thăm ông Lò Văn Chiến, một nghệ nhân ở bản Tả Sin Chải, phường Đông Phong, TP. Lai Châu còn biết hát nhiều bài dân ca của người Giáy và cũng là nhà nghiên cứu văn hoá dân gian dân tộc Giáy. Dù đã bước qua tuổi tám mươi nhưng ông Chiến vẫn khoẻ mạnh, dành nhiều thời gian, tâm huyết cho công tác sưu tầm, nghiên cứu về văn hoá của dân tộc mình. 

Nói về dân ca của người Giáy, ông Chiến cho biết, dân tộc Giáy có nhiều thể loại dân ca. Mỗi thể loại lại có nhiều bài, nhiều làn điệu khác nhau, nội dung phản ánh cuộc sống lao động, tâm tư, tình cảm của người dân miền núi, ca ngợi thiên nhiên, tình yêu lứa đôi... Dân ca Giáy có ba hình thức phổ biến là vươn há lản (hát bên mâm rượu), vươn chăng hằm (hát tỏ tình) và vươn sroỏng răn (hát tiễn đưa). 

Trong những cuộc hát của người Giáy luôn thu hút sự tham gia của đông đảo mọi người. Đặc biệt, những cuộc hát giao duyên có sức hút kỳ lạ, bởi khúc hát cất lên như một cách mở lời làm quen của đôi trái gái, cũng có khi là thể hiện sự hiếu khách của trai, gái trong bản khi có bạn ở xa tới chơi. 

 Ông Lò Văn Chiến chia sẻ, trước đây vào mỗi mùa Xuân, người Giáy thường tổ chức hội hát thâu ngày, thâu đêm, trai gái bản này rủ nhau sang bản khác hát đối đáp. Những ngày phiên chợ, từng tốp nam nữ đứng hát đối đáp nhau, hào hứng, sôi nổi. 

Đặc sắc là vậy nhưng trước sự hội nhập, giao thoa văn hóa mạnh mẽ giữa các dân tộc, giữa các vùng miền và sự “xâm lấn” của văn hóa ngoại lai du nhập vào Việt Nam, dân ca Giáy đang dần dần bị mai một, thất truyền. Bây giờ, số người biết hát hoặc nắm được nghi thức hát dân ca chỉ còn đếm trên đầu ngón tay, chủ yếu là các cụ đã ở độ tuổi 70- 80. Còn đối với lớp trẻ hầu như không biết đến làn điệu dân ca của dân tộc mình.

Em Lò Thị Chiêm, dân tộc Giáy, ở bản Nậm Loỏng (phường Quyết Thắng) chia sẻ, thỉnh thoảng em vẫn được nghe bà nội hát dân ca. Thế nhưng bản thân em không chú tâm ghi nhớ, học hát theo bà nên không thuộc bài nào. 

 Theo ông Lò Văn Chiến, dân ca Giáy mai một là do không có sự truyền dạy bài bản cho thế hệ trẻ. Những cụ còn biết hát cũng chỉ nhớ một vài bài, khi hát cũng không còn giữ được bản sắc luyến láy, sáng tạo như trước đây. Bên cạnh đó, tại các khu dân cư sống xen ghép giữa nhiều thành phần dân tộc dẫn đến việc giao thoa, tiếp biến văn hóa làm mai một dần bản sắc văn hóa dân tộc Giáy, trong đó có dân ca.

Ông Lò Văn Chiến đau đáu khi nói về đời sống văn hóa tinh thần, trong đó có dòng chảy làn điệu dân ca Giáy đang cạn kiệt dần. Ông mong muốn tỉnh sớm có kế hoạch để khôi phục, gìn giữ dân ca của người Giáy trước nguy cơ mất dần.

Tin cùng chuyên mục
Văn hóa Chăm trên đại ngàn Tây Nguyên

Văn hóa Chăm trên đại ngàn Tây Nguyên

Di chỉ khảo cổ (đồ đá, gốm, đồ đồng...) được phát hiện và công bố cho thấy, hàng nghìn năm trước, con người Tây Nguyên đã có sự giao thoa, gần gũi với cư dân vùng Duyên hải miền Trung. Từ những di tích hiện hữu đến những phế tích và các cổ vật tìm thấy trong lòng đất đã chứng minh văn hóa Chăm đã xuất hiện sớm trên vùng đất đỏ bazan này.
Tin nổi bật trang chủ
Người là niềm tin tất thắng

Người là niềm tin tất thắng

Cứ mỗi độ Tết đến, Xuân về, Nhân dân ta lại hòa chung niềm vui mừng Đảng, mừng Xuân, mừng đất nước đổi mới và nhớ về Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại với tất cả lòng biết ơn và kính trọng. Kể từ mùa Xuân đầu tiên Nhân dân ta có Đảng, mỗi mùa Xuân mới càng nhân lên niềm tin vào sức sống trường tồn của Đảng quang vinh, chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh vĩ đại.
Văn hóa Chăm trên đại ngàn Tây Nguyên

Văn hóa Chăm trên đại ngàn Tây Nguyên

Sắc màu 54 - Lê Hường - 15:38, 21/01/2020
Di chỉ khảo cổ (đồ đá, gốm, đồ đồng...) được phát hiện và công bố cho thấy, hàng nghìn năm trước, con người Tây Nguyên đã có sự giao thoa, gần gũi với cư dân vùng Duyên hải miền Trung. Từ những di tích hiện hữu đến những phế tích và các cổ vật tìm thấy trong lòng đất đã chứng minh văn hóa Chăm đã xuất hiện sớm trên vùng đất đỏ bazan này.
Cây nêu đón Tết của dân tộc Mường

Cây nêu đón Tết của dân tộc Mường

Sắc màu 54 - Tấn Vịnh - 15:31, 21/01/2020
Khi hoa đào điểm tô sắc hồng, hoa mơ phủ màu trắng tinh khôi lên nền xanh cây lá là dấu hiệu của mùa Xuân mới đang về. Thời điểm này, mùa màng đã thu hoạch xong, đất được nghỉ ngơi chờ mùa gieo hạt mới, người Mường đang náo nức chuẩn bị Lễ lên nêu (trồng cây nêu) để đón Tết.
Chiều trên đồi Thi Nhân

Chiều trên đồi Thi Nhân

Phóng sự - Ký sự - Tiêu Dao - 15:23, 21/01/2020
Tôi trở lại Ghềnh Ráng (Quy Nhơn, Bình Định) vào một chiều cuối năm sau mười năm đến thăm nơi đây. Những cơn gió trễ nải trên triền đồi, những hàng cây vi vu như lời mời gọi khách lãng du phương xa dừng chân ghé lại để miên man với sóng, với gió và cả những câu chuyện về đời, về người nơi này…
Thành công đâu chỉ cho riêng mình

Thành công đâu chỉ cho riêng mình

Thể thao - Giải trí - Hiếu Anh - 15:14, 21/01/2020
Trong dòng chảy của nhịp sống hiện đại, không ít thanh niên DTTS bằng tài năng và ý chí, nghị lực của mình đã trở thành những người nổi tiếng, truyền cảm hứng cho cộng đồng. Đáng quý hơn, khi “công thành danh toại”, họ đều hướng về quê hương, bản làng. Ca sĩ người dân tộc Tày Mai Trần Lâm là một trong những người như thế.
Công ty TNHH 888: Quan tâm người lao động để phát triển bền vững

Công ty TNHH 888: Quan tâm người lao động để phát triển bền vững

Đời sống - Xã hội - Quỳnh Trâm - 14:18, 20/01/2020
Năm 2012, Công ty TNHH 888 thuộc Tổng công ty cổ phần May 10 được thành lập tại xã Quảng Hợp, huyện Quảng Xương (Thanh Hóa) thực hiện công việc may xuất khẩu. Sau 7 năm hoạt động, Công ty đã góp phần giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động địa phương, tạo nguồn thu nhập ổn định, nâng cao mức sống của người dân, góp phần vào xây dựng các tiêu chí nông thôn mới tại huyện Quảng Xương - nơi Công ty đứng chân.
Golden City Resort Cửa Lò Giá trị từ sự khác biệt

Golden City Resort Cửa Lò Giá trị từ sự khác biệt

Sắc màu 54 - Minh Thứ - 14:07, 20/01/2020
Cửa Lò là một vùng đất xinh đẹp, được thiên nhiên ưu đãi với bãi biển trong xanh, thơ mộng, cùng với hệ thống quần đảo đa dạng kết hợp khung cảnh biển yên bình, Cửa Lò hội tụ tất cả mọi yếu tổ để trở thành một điểm đến nghỉ dưỡng tuyệt vời, hấp dẫn nhất miền Trung và cả nước.
Thầm lặng những dấu chân

Thầm lặng những dấu chân

Đời sống - Xã hội - Kiều Giang-Minh Phương - 16:42, 18/01/2020
Mường Khương là huyện biên giới của tỉnh Lào Cai. Nơi đây cuộc sống của bà con vẫn còn nhiều khó khăn, với 90% là đồng bào thiểu số sinh sống, đa số là hộ nghèo và hộ cận nghèo. Chính vì vậy, tình trạng người lao động xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc làm thuê có chiều hướng gia tăng và diễn biến phức tạp nhất là những ngày cận Tết. Trước tình hình đó, các chiến sỹ Đồn Biên phòng Mường Khương đã và đang triển khai các biện pháp nghiệp vụ nhằm đấu tranh, ngăn chặn để giữ gìn an ninh trật tự khu vực biên giới.
Thêm Xuân cho đồng bào biên giới Tây Nam

Thêm Xuân cho đồng bào biên giới Tây Nam

Pháp luật - N.Tâm - 18:03, 17/01/2020
Những ngày cuối năm, tới các cụm dân cư biên giới Tây Nam có thể cảm nhận rõ mùa Xuân đang tới. Hoạt động thương mại như tấp nập hơn; người người, nhà nhà tươi vui, phấn khởi… Những hình ảnh đó tạo nên một không khí Tết thật đặc trưng vùng biên giới phía Tây Nam của Tổ quốc.
Phòng chống thiên tai vùng DTTS, miền núi: Những vấn đề đặt ra

Phòng chống thiên tai vùng DTTS, miền núi: Những vấn đề đặt ra

Thời sự - Thanh Huyền (thực hiện) - 17:56, 17/01/2020
Mặc dù nước ta đã có nhiều nỗ lực trong công tác phòng, chống thiên tai nhưng hậu quả gây ra vẫn rất nặng nề. Nhiều ý kiến cho rằng, công tác phòng, chống thiên tai phải sát với cuộc sống người dân ở vùng DTTS và miền núi; phòng, chống phải đi đôi với phát triển bền vững. Để hiểu rõ hơn vấn đề này, phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển đã có cuộc phỏng vấn ông Vũ Xuân Thành, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Phòng chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Có một dòng họ hiếu học ở Công Đa

Có một dòng họ hiếu học ở Công Đa

Giáo dục - Nguyễn Huy Hoàng - 17:46, 17/01/2020
Sự hiếu học của con, cháu dòng họ Ma ở xã Công Đa, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang) được duy trì qua các thế hệ. Nhờ chú trọng việc học, tri thức được mở mang nên người họ Ma đã làm chủ và ứng dụng khoa học trong phát triển kinh tế, xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.